สุขภาวะเมืองต้องเกิดในชีวิตประจำวัน
เมืองสุขภาวะคือเมืองที่ทำให้ผู้คนดูแลสุขภาพและป้องกันโรคได้จากกิจวัตรประจำวัน ผ่านพื้นที่และบริการที่เอื้อต่อการอยู่ดี ไม่ใช่รอให้เจ็บป่วยแล้วจึงพึ่งการรักษา โครงการเมืองอยู่ดีจึงน่าจับตา เพราะย้ายโจทย์สุขภาพออกจากโรงพยาบาลไปสู่สภาพแวดล้อมที่คนใช้ชีวิตจริง เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย เปิดตัวโครงการนี้ โดยมีซันโทรี่ เบเวอเรจ แอนด์ ฟู้ด (ประเทศไทย) และพันธมิตรภาคเอกชนสนับสนุน แนวทางหลักคือเปลี่ยนจากการตั้งรับรักษาเมื่อป่วยไปสู่การส่งเสริมสุขภาพเชิงรุก หรือการดูแลตนเองในชีวิตประจำวัน เป้าหมายไม่ควรหยุดแค่มีอายุยืนขึ้น แต่ต้องเพิ่มช่วงเวลาที่มีสุขภาพดี หรือ Healthspan ให้คนเมืองด้วย

แปดพื้นที่ต้นแบบคือสนามทดลองของเมือง
โครงการเลือกพื้นที่ต้นแบบกรุงเทพฯ 8 หมุดหมายรอบจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้แก่ สวนลุมพินี สวนเบญจกิติ สวนปทุมวนานุรักษ์ อุทยาน 100 ปี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สยามสแควร์ สามย่าน ย่านสีลม-สาทร-สุรวงศ์-พระรามที่ 4 และสนามกีฬาแห่งชาติ จุดแข็งของการเริ่มจากย่านเหล่านี้คือมีทั้งสวน พื้นที่ทำงาน แหล่งกิจกรรม และชุมชนเมืองอยู่ใกล้กัน การออกแบบให้คนเข้าถึงการดูแลสุขภาพได้จึงมีโอกาสเชื่อมกับชีวิตจริง มากกว่าการรณรงค์ที่อยู่เพียงในเอกสาร ในระยะยาว พื้นที่นำร่องจะทำหน้าที่เป็นห้องปฏิบัติการมีชีวิต เชื่อมงานวิชาการ งานวิจัย และนวัตกรรมสุขภาพ แนวคิดนี้มีน้ำหนักก็ต่อเมื่อทดลองแล้วเห็นผลต่อผู้ใช้พื้นที่ และปรับให้เข้ากับความต้องการของแต่ละย่านได้ หากทำได้ พื้นที่ต้นแบบก็อาจเป็นต้นทางของสุขภาวะชุมชนที่ขยายไปยังพื้นที่อื่น ไม่ใช่เพียงป้ายชื่อโครงการ

จากอายุยืนสู่ช่วงชีวิตที่แข็งแรง
เหตุผลที่โครงการเน้นการป้องกันนั้นตรงกับปัญหาที่สะสมในเมือง: สุขภาพของคนจำนวนมากผูกกับพฤติกรรมการใช้ชีวิตในแต่ละวัน ขณะเดียวกัน สังคมสูงวัยทำให้การมีอายุยืนอย่างเดียวไม่พอ สิ่งสำคัญคือรักษาคุณภาพชีวิตและความสามารถในการใช้ชีวิตได้เต็มศักยภาพตลอดช่วงวัย ซันโทรี่ เบเวอเรจ แอนด์ ฟู้ด (ประเทศไทย) ร่วมสนับสนุนแนวคิด Healthspan และระบุว่าจะนำความเชี่ยวชาญด้านวิทยาศาสตร์โภชนาการ นวัตกรรม และการวิจัยและพัฒนามาต่อยอดการสร้างสุขภาพที่ดีอย่างมีคุณภาพ การมีภาคเอกชนร่วมมือช่วยเพิ่มทรัพยากรและองค์ความรู้ได้ แต่ความน่าเชื่อถือของงานสุขภาพต้องตั้งอยู่บนหลักฐานและการกำกับดูแลที่เป็นอิสระ โครงการจึงควรทำให้ประชาชนเห็นชัดว่ากิจกรรมใดช่วยให้ดูแลสุขภาพได้จริง และผลลัพธ์ถูกติดตามอย่างไร

บททดสอบคือการทำให้คนในย่านได้ใช้ประโยชน์
ระยะนำร่องจะมีทั้งกิจกรรมส่งเสริมสุขภาวะในพื้นที่ 8 ส แพลตฟอร์มดิจิทัลให้ความรู้ด้านสุขภาพ และรายการสนทนา City Moves จำนวน 12 ตอนตลอดปี ส่วนงานวิ่ง 8S Run Loop มีกำหนดจัดปิดท้ายปี 2570 รูปแบบที่หลากหลายเปิดทางให้คนเข้าร่วมได้ทั้งในพื้นที่และออนไลน์ แต่จำนวนกิจกรรมเพียงอย่างเดียวไม่ใช่เครื่องชี้ความสำเร็จ สิ่งที่ควรติดตามคือคนทำงานและประชาชนในย่านเข้าถึงการดูแลเชิงป้องกันได้สะดวกขึ้นหรือไม่ พื้นที่สาธารณะเอื้อต่อการเคลื่อนไหวและการใช้ชีวิตที่ดีขึ้นเพียงใด และองค์ความรู้จากการทดลองถูกนำไปปรับใช้ต่ออย่างไร การสร้างเมืองที่ส่งเสริมการอยู่ดีสำหรับทุกคนต้องอาศัยความร่วมมือระยะยาวจากชุมชน หน่วยงานสุขภาพ และภาคีต่าง ๆ หากการทำงานระดับพื้นที่ตอบโจทย์คนใช้จริง โครงการเมืองอยู่ดีก็มีโอกาสเปลี่ยนจากต้นแบบเฉพาะย่านเป็นแนวทางสร้างเมืองสุขภาวะที่ขยายผลได้







