ลบแล้วอาจยังไม่หายจากเครื่อง
ข้อมูลแชต AI ที่ยังคงอยู่หลังลบ คือเศษข้อมูลจากบทสนทนาที่หายไปจากหน้าจอ แต่ยังหลงเหลือในพื้นที่จัดเก็บของอุปกรณ์ และอาจถูกตรวจพบหรือนำบางส่วนกลับมาประกอบได้
ข้อควรจำคือ การกดลบแชต AI ไม่ได้ยืนยันว่าข้อมูลทุกส่วนถูกลบจนกู้คืนไม่ได้ นักวิจัยจาก Georgia Tech พัฒนาเครื่องมือ ORISA เพื่อค้นหาร่องรอยของบทสนทนากับผู้ช่วย AI ที่ทำงานบนเครื่อง และใช้ข้อมูลที่พบสร้างเซสชันขึ้นใหม่ได้ ในการทดลองที่ป้อนข้อเท็จจริงสมมติ 100 รายการไว้ในบทสนทนา เครื่องมือดึงกลับมาได้ 26 รายการหลังลบแชต ตัวเลขนี้ไม่ได้แปลว่าทุกคนจะกู้คืนเนื้อหาได้เท่ากัน แต่ชี้ชัดว่าข้อความที่ไม่แสดงในแอปอาจยังมีร่องรอยอยู่ในอุปกรณ์ ดังนั้นอย่าถือว่าปุ่มลบเป็นหลักประกันความลับ
ใครควรระวัง และความเสี่ยงอยู่ตรงไหน
ผลทดสอบนี้เกี่ยวข้องโดยตรงกับคนที่ใช้โมเดล AI บนโทรศัพท์ Android เช่น ChatterUI หรือ AI Edge Gallery ของ Google โดยทีมวิจัยทดสอบเครื่องมือกับแอป Android 10 แอป โมเดล AI 3 แบบ และการตั้งค่ารวม 60 รูปแบบ การประมวลผลในเครื่องช่วยไม่ให้บทสนทนาต้องส่งไปยังบริการบนคลาวด์ จึงมีข้อดีด้านความเป็นส่วนตัว แต่ไม่ได้รับประกันว่าลบร่องรอยในเครื่องได้หมด
ควรแยกความเสี่ยงนี้ออกจากบริการ AI บนคลาวด์ด้วย เพราะการทดลองดังกล่าวไม่ได้แสดงว่าสามารถกู้แชตที่ลบจากบริการคลาวด์ได้แบบเดียวกัน อย่างไรก็ตาม ความเป็นส่วนตัว ChatGPT และบริการแชตออนไลน์อื่นก็ต้องคิดให้รอบคอบ ผู้ใช้จำนวนมากพิมพ์คำถามสุขภาพหรือปัญหางานที่เป็นส่วนตัวลงในแชต และข้อมูลเหล่านั้นอาจถูกใช้ฝึกระบบหรือส่งต่อให้บุคคลที่สาม อย่าป้อนข้อมูลที่ไม่อยากให้ผู้อื่นเห็น ไม่ว่าจะเลือกใช้ AI ในเครื่องหรือผ่านคลาวด์
วิธีใช้ AI ให้เสี่ยงน้อยลง
เริ่มจากคิดก่อนพิมพ์ หากคำถามมีชื่อจริง เลขบัญชี รหัสผ่าน รายละเอียดสุขภาพ หรือข้อมูลลับของที่ทำงาน ให้ตัดข้อมูลระบุตัวตนออกหรือหลีกเลี่ยงการส่งเข้าแชต การลบข้อความภายหลังไม่ใช่วิธีปกป้องข้อมูลส่วนตัวที่เชื่อถือได้ โดยเฉพาะเมื่อใช้ AI บน Android ซึ่งอาจมีเศษข้อมูลหลงเหลือในหน่วยความจำและต้องอาศัยการเข้าถึงข้อมูลระดับนิติวิทยาศาสตร์จึงตรวจพบได้
หากต้องจัดการเนื้อหาที่อ่อนไหวเป็นประจำ อาจเลือกใช้โมเดล AI ในคอมพิวเตอร์ เช่น Ollama หรือ LM Studio ซึ่งช่วยให้ข้อมูลที่ป้อนอยู่ในเครื่องและไม่ถูกส่งออกไปยังบริการภายนอก แต่วิธีนี้ลดการส่งข้อมูลออก ไม่ได้ลบความเสี่ยงจากร่องรอยในอุปกรณ์โดยอัตโนมัติ เมื่อเลือกลบแชต ให้มองว่าข้อความหายจากหน้าจอเท่านั้น และอย่าใช้แอปแชตเป็นที่เก็บข้อมูลลับ ความปลอดภัยแชตออนไลน์จึงเริ่มจากการเปิดเผยข้อมูลให้น้อยที่สุด ไม่ใช่หวังพึ่งปุ่มลบ
สรุปคือ การลบช่วยจัดการสิ่งที่มองเห็น แต่ไม่จำเป็นต้องทำให้ข้อมูลทุกเศษหายไปอย่างถาวร ผู้ใช้ Android โดยเฉพาะคนที่รัน AI ในเครื่องควรระวังเป็นพิเศษ ส่วนผู้ใช้บริการคลาวด์ก็ควรคิดก่อนส่งข้อมูลส่วนตัวเข้าแชต ทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุดในชีวิตประจำวันคือไม่ป้อนข้อมูลลับตั้งแต่แรก และเลือกใช้เครื่องมือให้เหมาะกับระดับความอ่อนไหวของข้อมูล






