TH-AI Passport คืออะไร และทำไมคนแห่ลงทะเบียนล่วงหน้ากว่า 5 แสนคน
TH-AI Passport คือโครงการแพลตฟอร์มปัญญาประดิษฐ์ขนาดใหญ่ที่รัฐจัดทำเพื่อให้ประชาชนลงทะเบียน AI ประชาชน และใช้งานบริการ Generative AI ผ่านแพลตฟอร์มเดียว โดยมีเป้าหมายให้ทุกคนเรียน AI ฟรี เข้าถึงเครื่องมือดิจิทัลทันสมัย ลดต้นทุนการลองใช้เทคโนโลยี และผลักดันให้เกิดการยกระดับทักษะใหม่ด้าน AI ในวงกว้างโดยไม่มีค่าใช้บริการรายคนในช่วงโครงการ สัญญาณแรกที่สะท้อนความสนใจของคนคือยอดลงทะเบียนล่วงหน้า 532,692 ราย ณ เวลา 17.00 น. ก่อนเปิดใช้แพลตฟอร์ม AiPASS อย่างเป็นทางการในวันที่ 31 สิงหาคม 2569 ตัวเลขนี้ไม่ใช่แค่จำนวนชื่อในระบบ แต่สะท้อนว่าคนรู้สึกว่าการเข้าถึง โปรแกรม AI ไทย แบบ TH-AI Passport ฟรี อาจเป็นโอกาสใหม่ที่พวกเขาไม่อยากพลาด
แพลตฟอร์มเดียวรวมกว่า 30 โมเดล AI โอกาสใหม่ในการเรียนและทำงาน
หัวใจของโครงการนี้คือการรวม AI จากผู้พัฒนาชั้นนำมากกว่า 14 ราย รวมกว่า 30 โมเดลไว้ในแพลตฟอร์มเดียว ครอบคลุมทั้งการสร้างและวิเคราะห์ข้อความ การค้นคว้าข้อมูลเชิงลึก การสร้างภาพและวิดีโอ รวมถึงโมเดลภาษาไทย นี่คือข้อแตกต่างสำคัญจากการที่แต่ละคนต้องไปสมัครทีละบริการ แยกกันจ่าย แยกกันเรียนรู้ ในทางปฏิบัติ TH-AI Passport ฟรี จึงมีศักยภาพเป็น “สนามทดลอง AI” สำหรับนักเรียน คนทำงาน และผู้ประกอบการที่อยากเรียน AI ฟรี โดยไม่ต้องกลัวค่าใช้จ่ายตั้งต้น คนที่ไม่เคยแตะ Generative AI ก็ลองเขียนข้อความ ถามข้อมูล ทำสไลด์ หรือออกแบบภาพได้ ส่วนคนทำธุรกิจขนาดเล็กอาจใช้ช่วยร่างเอกสาร วิเคราะห์ข้อมูล หรือสร้างคอนเทนต์ เพื่อทดสอบว่าบริการเหล่านี้ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพงานได้แค่ไหน
เป้ารองรับ 5 ล้านคน กับภารกิจลดช่องว่างเทคโนโลยี
โครงการ TH-AI Passport ตั้งเป้ารองรับประชาชนสูงสุด 5 ล้านคน เพื่อเพิ่มทักษะความรู้ความเข้าใจด้าน AI หรือ AI Literacy และส่งเสริมการนำ AI มาใช้จริงทั้งในการเรียน การทำงาน และการประกอบธุรกิจ โดยรัฐบาลประกาศชัดว่ามุ่งลดช่องว่างในการเข้าถึงเทคโนโลยี และเพิ่มขีดความสามารถของประชาชนให้พร้อมรับการเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจและสังคมดิจิทัล ถ้ามองมุมประชาชน เป้าหมาย 5 ล้านคนหมายถึงใครก็มีสิทธิ์เข้ามาใช้ โปรแกรม AI ไทย แห่งนี้โดยไม่ต้องมีพื้นฐานเทคโนโลยีมาก่อน โดยเฉพาะกลุ่มวัยทำงานที่ต้องการอัปสกิล หรือผู้ประกอบการรายย่อยที่อยากทดลองใช้ AI ก่อนลงทุนเพิ่มให้จริงจัง จุดนี้ถ้าแพลตฟอร์มมีคู่มือภาษาไทย เข้าใจง่าย และตัวอย่างใช้งานที่ดึงดูด การเรียน AI ฟรี อาจไม่ใช่คำโฆษณา แต่กลายเป็นประตูสู่ทักษะใหม่ของคนจำนวนมาก
งบ 1,621 ล้าน และค่า Generative AI กว่า 90% รัฐจ่ายคุ้มแค่ไหน
อีกด้านที่ต้องพูดตรง คือมิติการเงิน โครงการนี้มีวงเงินค่าจ้างรวมทั้งสิ้น 1,621,000,000 บาท โดยเมื่อคำนวณค่าดำเนินงาน 5 งวดรวมกันอยู่ที่ 139,294,860 บาท ขณะที่เพดานค่าบริการ Generative AI ตั้งแต่งวดที่ 2-5 รวมอยู่ที่ 1,481,705,140 บาท หรือประมาณ 91.4% ของวงเงินสัญญา เรียกได้ว่าภาระหลักของรัฐอยู่ที่ค่าใช้งาน AI ไม่ใช่ค่าโครงสร้างระบบ โครงสร้างสัญญายังปรับจากจ่ายเหมาจ่าย มาเป็นการจ่ายตามจำนวนผู้ใช้งานระดับสร้างสรรค์สิ่งใหม่ต่อเดือน เพื่อให้ค่าบริการ Generative AI สะท้อนการใช้งานจริง นี่เป็นจุดที่น่าสนับสนุน เพราะอย่างน้อยถ้าคนไม่เข้าเกณฑ์ใช้งานระดับสร้างสรรค์มากพอ รัฐก็ไม่ต้องจ่ายเต็มเพดาน แต่อีกมุมหนึ่งก็ทำให้ความคุ้มค่าของเม็ดเงินขนาดใหญ่ขึ้นอยู่กับว่าแพลตฟอร์มจะดึงให้คนใช้ AI อย่างมีคุณภาพได้มากน้อยแค่ไหน
เส้นเวลา 450 วัน และความเสี่ยงที่ประชาชนต้องจับตา
บนกระดาษ สัญญาโครงการกำหนดให้แพลตฟอร์ม Generative AI ต้องเริ่มให้ลงทะเบียนภายใน 30 วัน และเริ่มให้บริการภายใน 30 วันนับถัดจากวันลงนามสัญญาแก้ไขเพิ่มเติม ขณะที่งวดสุดท้ายของการจ่ายเงินจะเกิดขึ้นเมื่อดำเนินงานเสร็จและส่งมอบภายใน 450 วันนับถัดจากวันลงนามสัญญาแก้ไขเพิ่มเติม หมายความว่าโครงการนี้ไม่ได้เป็นแค่การเปิดให้ใช้ชั่วคราว แต่มีเส้นเวลาพัฒนาระบบต่อเนื่องเกินหนึ่งปี สิ่งที่ผู้ใช้ควรทำตอนนี้คือ รีบลงทะเบียน AI ประชาชน เพื่อจองสิทธิก่อนจำนวนผู้ใช้แตะระดับเป้าหมาย และทดลองใช้บริการต่างๆ ให้เต็มที่ ขณะเดียวกันต้องติดตามความโปร่งใสด้านสัญญา การเปลี่ยนโมเดล AI และคุณภาพบริการ เพราะเมื่อรัฐลงทุนระดับพันล้าน ประชาชนมีสิทธิ์ตั้งคำถามว่าแพลตฟอร์มนี้จะกลายเป็นเครื่องมือสร้างทักษะใหม่ให้คนส่วนใหญ่ หรือเป็นเพียงโครงการที่ตัวเลขสวยแต่ใช้จริงไม่ถึงศักยภาพ
