โจทย์ใหญ่ไม่ใช่จะใช้ AI หรือไม่ แต่จะใช้ไปเพื่ออะไร
AI ในการศึกษาคือการนำระบบปัญญาประดิษฐ์มาเป็นเครื่องมือสนับสนุนการสอนและการเรียนรู้ โดยช่วยจัดการงานและข้อมูลให้ครูมีเวลาเพิ่มขึ้นสำหรับการพัฒนาเด็ก ขณะที่การตัดสินใจและความสัมพันธ์ระหว่างครูกับนักเรียนยังต้องมีมนุษย์เป็นศูนย์กลาง แนวคิดนี้เป็นแกนของ FutureEd Fest 2026 ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2569 ที่อาคารลุมพินีสถาน โดยนายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เป็นประธานเปิดงาน ภายใต้แนวคิด “Human Intelligence in the Age of AI: เจน AI หัวใจมนุษย์” งานไม่ได้ชวนโรงเรียนแข่งกันใช้เทคโนโลยี แต่ชวนตั้งคำถามให้ชัดว่า AI จะช่วยให้เด็กเรียนรู้ดีขึ้นได้อย่างไร โดยไม่ลดทอนบทบาทของครูหรือมองการเรียนรู้เป็นเพียงผลลัพธ์ที่วัดได้จากข้อมูลเท่านั้น

ให้ AI รับงานบางส่วน เพื่อคืนเวลาให้ครู
ประเด็นที่มีน้ำหนักที่สุดของงานคือการมอง AI เป็นผู้ช่วยครู ไม่ใช่ผู้สอนแทน นายชัชชาติชวนเปลี่ยนมุมมองจาก AI ในฐานะปัญญาประดิษฐ์ทั่วไป เป็น “IA” หรือผู้ช่วยที่ชาญฉลาด ซึ่งอาจช่วยเตรียมการสอน จัดการเอกสาร ประมวลผลคะแนน และใช้ข้อมูลประกอบการปรับกิจกรรมเรียนรู้ได้ เมื่อเครื่องมือรับภาระงานซ้ำ ๆ ไปบางส่วน ครูก็มีโอกาสใช้เวลาไปกับการสังเกตความต้องการของเด็ก ให้คำแนะนำ และออกแบบการเรียนรู้ที่เหมาะกับแต่ละคนมากขึ้น แต่การมีเครื่องมือไม่ได้รับประกันว่าการสอนจะดีขึ้นโดยอัตโนมัติ โรงเรียนยังต้องเลือกใช้ข้อมูลอย่างมีวิจารณญาณ และไม่ปล่อยให้คะแนนหรือคำแนะนำจากระบบกลายเป็นคำตอบสุดท้ายเกี่ยวกับศักยภาพของนักเรียน

ทักษะมนุษย์ยุค AI ต้องฝึกควบคู่กับการใช้เครื่องมือ
เทคโนโลยีทำงานได้รวดเร็ว แต่ไม่ได้มีความรู้สึก ความรัก ความเห็นอกเห็นใจ หรือความห่วงใยแบบมนุษย์ คุณค่าเหล่านี้จึงไม่ควรถูกมองเป็นเรื่องเสริมในห้องเรียน หากเป็นส่วนสำคัญของการพัฒนาเด็กที่ AI ทำแทนไม่ได้ ดร.นรรธพร จันทร์เฉลี่ย เสริบุตร ประธานมูลนิธิ Starfish Education เน้นว่าระบบการศึกษาต้องสร้างสมรรถนะที่เทคโนโลยีทดแทนไม่ได้ ควบคู่กับทักษะการทำงานร่วมกับ AI และการเรียนรู้ตลอดชีวิต ทักษะมนุษย์ยุค AI จึงไม่ใช่การปฏิเสธเครื่องมือใหม่ แต่คือการคิดเป็น ตั้งคำถาม สื่อสาร ทำงานร่วมกับผู้อื่น และปรับตัวเมื่อคำตอบจากระบบไม่พอดีกับชีวิตจริง การให้เด็กใช้ AI โดยไม่ฝึกทักษะเหล่านี้ อาจทำให้ได้คำตอบเร็วขึ้น แต่ไม่ได้แปลว่าเข้าใจโลกหรือรับผิดชอบต่อการตัดสินใจได้ดีขึ้น

เครือข่ายร่วมคิดคือจุดเริ่ม ไม่ใช่บทสรุป
FutureEd Fest 2026 รวมภาคีด้านการศึกษาจากภาครัฐ เอกชน และภาคสังคมกว่า 21 หน่วยงาน เพื่อเปิดพื้นที่ให้ครู นักเรียน ผู้บริหารสถานศึกษา และผู้สนใจ แลกเปลี่ยนแนวทางพัฒนาการเรียนรู้สำหรับอนาคต มีผู้ลงทะเบียนเข้าร่วม 11,741 คน พร้อมกิจกรรมแลกเปลี่ยน เวิร์กชอป 24 หัวข้อ นิทรรศการ 5 ประเด็น และการมอบรางวัลนวัตกรรมการศึกษา 15 รางวัล รวมถึงรางวัลแก่ผู้บริหารและครูในสังกัดกรุงเทพมหานครกว่า 700 คน ขนาดของงานแสดงให้เห็นว่าความสนใจมีอยู่มาก แต่ความสำเร็จจริงต้องวัดจากสิ่งที่เกิดในห้องเรียนหลังจบเวที ทั้งการสนับสนุนครู การเข้าถึงเครื่องมืออย่างเหมาะสม และโอกาสเรียนรู้ที่ไม่ทิ้งเด็กกลุ่มใดไว้ข้างหลัง อนาคตการเรียนรู้จึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าโรงเรียนมี AI มากแค่ไหน แต่อยู่ที่ว่าทุกฝ่ายใช้เทคโนโลยีเพื่อขยายศักยภาพของมนุษย์ได้จริงหรือไม่







