AI ธนาคารคืออะไร และทำไมจึงกลายเป็นเรื่องเร่งด่วน
AI ธนาคารคือการนำปัญญาประดิษฐ์และวิเคราะห์ข้อมูลการเงินมาผสานในกระบวนการหลักของสถาบันการเงิน ตั้งแต่การตัดสินใจเครดิต การบริหารความมั่งคั่ง ไปจนถึงการบริการลูกค้า โดยใช้ข้อมูลจำนวนมากและแบบจำลองคาดการณ์เพื่อเข้าใจพฤติกรรมทางการเงิน ลดความเสี่ยง และเสนอผลิตภัณฑ์ได้ตรงจุดมากขึ้น ทำให้ธนาคารไม่เพียงเป็นแหล่งเงินทุน แต่กลายเป็นที่ปรึกษาทางการเงินเชิงรุกในระดับบุคคล และสร้างการเติบโตที่ยั่งยืนควบคู่กับวินัยด้านความเสี่ยงขององค์กร
คลื่น AI ธนาคารไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ แต่ถูกเร่งโดยบริบทตลาดทุนที่กำลังถูกเปลี่ยนผ่านด้วยแพลตฟอร์มดิจิทัล ผลิตภัณฑ์ทางการเงินรูปแบบใหม่ กระแสเงินทุนข้ามพรมแดน และพฤติกรรมนักลงทุนที่เปลี่ยนเร็วเกินกว่าจะใช้วิธีการวิเคราะห์แบบเดิมรองรับได้ หากสถาบันการเงินยังพึ่งสัญชาตญาณผู้บริหารมากกว่าข้อมูลเชิงลึก การแข่งขันรอบใหม่จะเปลี่ยนจากการแย่งส่วนแบ่งตลาด เป็นการแย่งความเชื่อมั่นของลูกค้าที่ต้องการคำตอบเร็ว แม่น และปรับให้เหมาะกับตัวเอง
กรณีศึกษา TSFC แสดงให้เห็นว่า AI ยกระดับการตัดสินใจเครดิตได้จริง
สิ่งที่ทำให้บทบาท AI ธนาคารจับต้องได้ คือกรณีของสถาบันสินเชื่อเฉพาะทางอย่าง TSFC ที่ประกาศปรับยุทธศาสตร์ก้าวสู่การเป็นพันธมิตรเชิงกลยุทธ์ด้านสินเชื่อ โดยขับเคลื่อนจากการศึกษาและนำ AI กับ Data Analytics มาปรับใช้เพื่อรองรับธุรกิจลงทุนและบริหารความมั่งคั่งยุคใหม่ จุดยืนนี้สะท้อนว่า การวิเคราะห์ข้อมูลการเงินไม่ใช่ของเล่นฝ่ายไอที แต่เป็นแกนในการออกแบบผลิตภัณฑ์และการบริหารความเสี่ยง
TSFC ใช้เทคโนโลยี Data และ AI ลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลและการวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการประเมินความเสี่ยง การติดตามพอร์ตหลักประกัน และการตัดสินใจเชิงธุรกิจอย่างยั่งยืน ผลลัพธ์เชิงตัวเลขจึงไม่ใช่เรื่องบังเอิญ การรักษาหนี้เสียต่ำกว่า 0.5% ต่อเนื่องกว่า 15 ปี พร้อมสนับสนุนสินเชื่อและเงินทุนสะสมแก่ตลาดทุนมากกว่า 100,000 ล้านบาท และทำกำไรสะสมกว่า 2,600 ล้านบาท สะท้อนว่าการตัดสินใจเครดิตที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูลมีพลังมากกว่าการประเมินแบบดั้งเดิมเพียงเห็นหลักประกันแล้วปล่อยกู้
จากสินเชื่อถึงบริหารความมั่งคั่ง เมื่อข้อมูลกลายเป็นหัวใจกลยุทธ์
ความน่าสนใจของทิศทาง TSFC ไม่ได้อยู่แค่การลดหนี้เสีย แต่คือการเชื่อมโลกสินเชื่อกับการบริหารความมั่งคั่งอย่างแนบแน่น บริษัทเดินหน้าขยายโซลูชันสินเชื่อและหลักประกันประเภทใหม่ เพิ่มความยืดหยุ่นจากหุ้นจดทะเบียนไปสู่ DRs และศึกษาการรับหุ้นกู้เป็นหลักประกันภายใต้กรอบบริหารความเสี่ยงที่เข้มงวด นี่คือมุมมองใหม่ต่อการตัดสินใจเครดิต ที่ไม่มองเฉพาะมูลค่าวันนี้ แต่ใช้ข้อมูลช่วยอ่านความผันผวนและโอกาสในอนาคต
ในมิติบริหารความมั่งคั่ง TSFC รุกตลาด Private Wealth Financing ร่วมกับบริษัทหลักทรัพย์และพันธมิตรเพื่อพัฒนาโซลูชันสินเชื่อที่มีหลักทรัพย์เป็นหลักประกันสำหรับผู้ลงทุนรายใหญ่ เสริมสภาพคล่องให้กับกลุ่ม High Net Worth หากไม่มีวิเคราะห์ข้อมูลการเงินอย่างลึกซึ้ง การปล่อยสินเชื่อพอร์ตขนาดใหญ่เช่นนี้จะกลายเป็นระเบิดเวลาความเสี่ยง แต่เมื่ออ่านข้อมูลพอร์ตและพฤติกรรมการลงทุนอย่างต่อเนื่อง สินเชื่อจึงกลายเป็นเครื่องมือบริหารความมั่งคั่ง ไม่ใช่แค่ภาระหนี้ที่ต้องชำระ
TTB กับสมการ AI Transformation และแรงงานยุค Agentic AI
อีกด้านหนึ่งของ AI ธนาคารที่มักถูกมองข้าม คือผลต่อคนทำงานในระบบการเงิน นายฐากร ปิยะพันธ์ ผู้จัดการใหญ่ TTB ย้ำว่าความกังวลของมนุษย์เงินเดือนต่อการเปลี่ยนแปลงจาก AI เป็นเรื่องมีเหตุผล เมื่อเทคโนโลยีอย่าง Agentic AI กำลังพัฒนาและเข้ามามีบทบาทในโลกการทำงานอย่างรวดเร็ว AI จึงไม่ใช่เครื่องมือเสริม แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของทุกกระบวนการ ตั้งแต่งานตรวจสอบข้อมูล งานด้านไอที ไปจนถึงการวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อสนับสนุนการขายและการนำเสนอผลิตภัณฑ์ที่ตรงกับความต้องการลูกค้ามากขึ้น
คำถามสำคัญคือ AI Transformation ที่ใช้คำสวยหรูจะลงเอยเป็นของเล่นฝ่ายนวัตกรรม หรือเปลี่ยนองค์กรได้จริง TTB วางกรอบชัดว่าต้องมีสามเสาหลัก ได้แก่ Data Foundation หรือข้อมูลที่มีคุณภาพและพร้อมใช้งาน AI Governance หรือการกำกับดูแลการใช้ AI และความปลอดภัยของข้อมูล และ AI Embedded Skill หรือการสร้างทักษะและวัฒนธรรมการใช้ AI ทั่วทั้งองค์กร หากขาดเสาใดเสาหนึ่ง การนำ AI เข้ามาเสี่ยงกลายเป็นภาระมากกว่าประโยชน์ ทั้งด้านความเสี่ยงข้อมูลและความไม่ยอมรับจากพนักงาน
คนการเงินต้องอัพสกิลอย่างไรในยุควิเคราะห์ข้อมูลการเงินเป็นตัวตั้ง
มุมที่คมที่สุดจากเวทีเสวนาของ TTB คือการชี้ให้เห็นว่า AI ไม่ได้มาแทนมนุษย์ทั้งหมด แต่มาแทนงานที่เป็นขั้นตอนซ้ำและใช้กฎเกณฑ์ตายตัว ทำให้บุคลากรในระบบการเงินต้องขยับจากงานประมวลผลไปสู่งานคิด วิเคราะห์ ตัดสินใจ และแก้ปัญหาที่ซับซ้อน รวมถึงการสร้างความไว้วางใจระหว่างบุคคล ซึ่งยังเป็นทักษะที่ AI ทดแทนได้ยาก ผู้ที่สามารถใช้ AI เสริมศักยภาพการทำงานจึงมีโอกาสเติบโตแบบ K-Shape ขณะที่ผู้ปรับตัวไม่ทันจะถูกบีบเวลาเก็บเงินก่อนเกษียณให้สั้นลง และเสี่ยงต้องออกจากตลาดแรงงานเร็วกว่าที่คิด
แนวคิด Everyone is a Builder ที่ถูกหยิบยกขึ้นมา เป็นสัญญาณว่าองค์กรการเงินยุคใหม่ต้องเปิดพื้นที่ให้พนักงานทุกระดับใช้ AI สร้างเครื่องมือ ระบบงาน หรือโซลูชันของตัวเอง โดยไม่จำเป็นต้องมีพื้นฐานเทคโนโลยีลึกเหมือนอดีต นี่ไม่ใช่เพียงเรื่องเทคนิค แต่คือการเปลี่ยนวัฒนธรรมจากการรอคำสั่ง มาเป็นการออกแบบงานด้วยตนเอง หากสถาบันการเงินใดสนับสนุนการอัพสกิลและวางแผนการเงินสำหรับพนักงานอย่างจริงจัง เช่นที่ TTB ตั้งใจเป็นพันธมิตรสร้างชีวิตทางการเงินที่ดีขึ้นให้มนุษย์เงินเดือนทุกมิติ โอกาสเติบโตทั้งคนและองค์กรในยุค AI ธนาคารจะไม่ใช่แค่สโลแกน แต่เป็นความได้เปรียบที่จับต้องได้
