อัลกอริทึมแฟชั่นคือใครกันแน่ที่กำหนดเรือนร่างในยุคฟีดและฟอลโลว์
อัลกอริทึมแฟชั่นในยุคโซเชียลคือกลไกปัญญาประดิษฐ์และระบบคัดเลือกเนื้อหาที่ใช้ข้อมูลการมีส่วนร่วมบนหน้าจอเพื่อจัดลำดับภาพแฟชั่นและเรือนร่างในฟีด ส่งผลให้รูปร่างบางแบบถูกมองเห็นซ้ำแล้วซ้ำเล่า ขณะที่รูปร่างอื่นถูกลดการมองเห็นจนเหมือนหายไปจากพื้นที่แฟชั่น การทำงานของมันจึงไม่ได้เป็นเพียงเทคโนโลยี แต่เป็นโครงสร้างอำนาจที่นิยามว่าเรือนร่างแบบไหนควรค่าแก่การถูกเรียกว่าแฟชั่น เมื่อเราพูดถึง AI และแฟชั่นในตอนนี้ เราไม่ได้พูดถึงแค่โมเดลภาษาใหญ่หรือภาพสร้างด้วย AI เท่านั้น แต่เรากำลังพูดถึงมาตรฐานเรือนร่างแบบใหม่ที่ซ่อนอยู่ในฟีด ตั้งแต่แพลตฟอร์มวิดีโอสั้นจนถึงอินสตาแกรม ทุกแพลตฟอร์มทำหน้าที่เหมือนระบบคัดกรองเทรนด์แฟชั่น ที่ซ้ำรอยประวัติศาสตร์การกีดกันเรือนร่างจากรันเวย์ เพียงแต่ครั้งนี้มันทำงานเร็วขึ้นและแนบเนียนกว่าที่เคย ตัวอย่างชัดคือรายงานกรณีแพลตฟอร์มวิดีโอที่ถูกกล่าวหาว่าลดการมองเห็นเรือนร่างพลัสไซส์ในช่วงหลังเปิดตัวทั่วโลกไม่นาน ซึ่งสะท้อนว่าอัลกอริทึมไม่ได้สร้างอคติจากศูนย์ แต่นำอคติทางรูปร่างที่มีอยู่แล้วมาแปลงเป็นโครงสร้างเทคโนโลยีที่ส่งผลต่อการมองเห็นในระดับมหภาค ภายใต้กลไกนี้ ร่างกายของเราไม่ใช่ตัวละครเอก แต่เป็นข้อมูลที่ถูกจัดเรียงตามเกณฑ์ความเหมาะกับสายตาและประสิทธิภาพเชิงพาณิชย์
มาตรฐานเงียบของเรือนร่างในยุคภาพสองมิติและ AI เชิงกำเนิด
สิ่งที่น่ากังวลที่สุดของอัลกอริทึมแฟชั่นไม่ใช่เพียงการลดการมองเห็นของเรือนร่างบางกลุ่ม แต่คือการสร้างมาตรฐานเงียบที่ทุกคนเริ่มแต่งตัวและมองร่างกายตัวเองให้สอดรับกับภาพที่ทำงานได้ดีบนหน้าจอแบบสองมิติ สายตาเราเคยคุ้นกับร่างกายจริงที่มีมิติ แต่ตอนนี้ภาพเงาราบบนฟีดกลายเป็นมาตรฐานใหม่ของการจดจำตัวเอง เมื่อรูปทรงที่ระบบอ่านออกได้ง่ายกลายเป็นสิ่งที่มีมูลค่าทางการค้า ดีไซเนอร์และแบรนด์จึงถูกดันให้สไตลิ่งบนเรือนร่างที่อัลกอริทึมชอบ มากกว่าร่างกายที่สะท้อนโลกจริง ความเปลี่ยนแปลงนี้ปะทะกับการมาของภาพแฟชั่นที่สร้างด้วย AI เชิงกำเนิดอย่างรุนแรง แบรนด์จำนวนไม่น้อยเลือกใช้ร่างเสมือนที่ถูกปรับให้สมบูรณ์แบบจนเกินจริงแทนเรือนร่างคน ทำให้วงการตั้งคำถามว่าแฟชั่นยังมีอยู่เพื่อรับใช้ร่างกายจริงหรือไม่ ผู้ตอบแบบสำรวจหนึ่งเห็นตรงกันว่า 78% คาดว่าภาพสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์จะตอกย้ำมาตรฐานรูปร่างที่มีอยู่ มากกว่าจะขยายขอบเขตของมัน 47% คิดว่ามันจะปรับเรือนร่างให้เหมาะกับประสิทธิภาพตามอัลกอริทึม และมีเพียง 5% ที่เชื่อว่าจะช่วยให้แฟชั่นนำเสนอเรือนร่างได้หลากหลายขึ้น ตัวเลขนี้คือสัญญาณชัดว่า AI และแฟชั่นกำลังเสี่ยงหันหลังให้ความหลากหลายของร่างกาย
การออกแบบและการคัดเลือกนักแสดงที่ใช้เรือนร่างจริงต้านอคติอัลกอริทึม
ท่ามกลางแรงกดดันจากอัลกอริทึม ดีไซเนอร์และผู้กำกับการคัดเลือกนักแสดงบางคนเลือกเดินสวนทาง พวกเขาใช้เรือนร่างจริงเป็นจุดเริ่มต้นงานออกแบบ เพื่อดึงแฟชั่นกลับมาสัมผัสกับเนื้อหนังและขีดจำกัดของมนุษย์ ศิลปินและนักวิจัยวัสดุรายหนึ่งอธิบายว่าอัลกอริทึมสร้างวงจรป้อนกลับรอบสิ่งที่ถูกมองว่าสำคัญและมองเห็นได้ ทำให้เรือนร่างถูกหล่อหลอมจากสิ่งที่ทำงานได้ดีบนหน้าจอมากขึ้นเรื่อยๆ แนวปฏิบัติของเธอจึงตั้งใจย้อนศร ผ่านการสแกนร่างกายแบบสามมิติและขึ้นแม่พิมพ์เฉพาะบุคคลบนรูปทรงจริง เปิดพื้นที่ให้รูปทรงเต็มมิติกลับมาเป็นศูนย์กลางของกระบวนการออกแบบ ในอีกด้านของระบบการคัดเลือกนักแสดง ผู้ก่อตั้งสตูดิโอแคสติ้งรายหนึ่งใช้ตำแหน่งของตนผลักดันให้รันเวย์และแคมเปญรับความหลากหลายของร่างกายมากขึ้น เธอทำงานกับดีไซเนอร์รุ่นใหม่ที่มองว่าความหลากหลายของเรือนร่างไม่ใช่ภาพลักษณ์ชั่วคราว แต่เป็นโครงสร้างระยะยาวที่ต้องออกแบบไว้ตั้งแต่ระดับลุคที่จัดให้หุ่นที่ไม่ใช่ไซซ์ตัวอย่าง แรงผลักดันแบบนี้สำคัญมาก เพราะหากแบรนด์ไม่เตรียมชุดสำหรับหุ่นเคิร์ฟตั้งแต่แรกอัลกอริทึมก็แทบไม่เหลือภาพให้หยิบขึ้นมานำเสนอ การคัดเลือกนักแสดงจึงกลายเป็นแนวป้องกันด่านแรกที่ผลักร่างกายหลากหลายกลับเข้าสู่สายตาคนดู
คลื่นขึ้นลงของความหลากหลายบนรันเวย์และคำถามต่ออนาคตเรือนร่างแฟชั่น
แม้จะมีการต่อสู้จากภายในวงการ ความหลากหลายของร่างกายบนรันเวย์และแคมเปญกลับไม่ได้เดินหน้าอย่างเป็นเส้นตรง ผู้กำกับการคัดเลือกนักแสดงคนเดิมเล่าว่า ระหว่างช่วงประมาณปี 2016 ถึง 2021 เรือนร่างหลากหลายดูจะได้รับพื้นที่มากขึ้นจริง ทั้งบนรันเวย์ ในแคมเปญ และงานเอดิทอเรียล โดยจุดสูงสุดของความรู้สึกว่าตัวเองได้รับการนำเสนอเกิดขึ้นราวปี 2020 สำหรับหลายคน นี่คือช่วงเวลาที่พวกเขาเห็นผู้หญิงรูปร่างคล้ายตัวเองบนเวทีแฟชั่นเป็นครั้งแรก และมันเปลี่ยนวิธีมองตัวเองอย่างสิ้นเชิง แต่กระแสนี้กลับถอยหลังเมื่ออุตสาหกรรมเริ่มหันกลับไปโอบรับค่านิยมความผอมสุดขั้วอีกครั้ง การมาของยาที่เกี่ยวข้องกับการลดน้ำหนักถูกมองว่าเปิดโปงว่าความครอบคลุมที่เคยดูเหมือนก้าวหน้ามากนั้นเป็นเพียงการแสดงให้ดูส่วนหนึ่งเท่านั้น เมื่อเทรนด์และอัลกอริทึมจับมือกันผลักสุนทรียะความผอมให้กลับมาเป็นอุดมคติหลัก ผู้เล่นในวงการที่ยืนยันจะรับความหลากหลายของร่างกายจึงต้องต่อสู้หนักกว่าเดิม เพื่อไม่ให้เรือนร่างที่เคยถูกเชิญขึ้นเวทีถูกผลักกลับไปอยู่หลังฉากอย่างเงียบๆ
เราจะนิยามเรือนร่างแฟชั่นให้หลุดจากกรอบอัลกอริทึมได้อย่างไร
เมื่ออัลกอริทึมแฟชั่นกำลังแทรกซึมทุกจุดสัมผัสระหว่างเราและร่างกายของตัวเอง คำถามสำคัญไม่ใช่แค่ว่าเทคโนโลยีลำเอียงหรือไม่ แต่คือเราจะยอมให้มันเป็นผู้กำหนดความหมายของคำว่าเรือนร่างแฟชั่นหรือเปล่า งานวิจัยวัสดุที่มองร่างกายเป็นภาชนะของความทรงจำ ความกลัว ความปรารถนา และการเมือง แสดงให้เห็นว่าร่างกายไม่ใช่ภาพนิ่งที่สมบูรณ์แบบ แต่เป็นสิ่งชั่วคราวที่เปลี่ยนได้ และควรถูกออกแบบให้รับความเปราะบางนั้นมากกว่า หากแฟชั่นยอมรับมุมมองนี้ เราอาจหลุดจากกับดักภาพสองมิติที่อัลกอริทึมชอบ ในทางปฏิบัติ ดีไซเนอร์และผู้คัดเลือกนักแสดงที่ลงมือทำงานกับเรือนร่างจริงทุกไซซ์คือแนวหน้าในการต้านมาตรฐานเงียบของระบบคัดกรองดิจิทัล แต่พลังของพวกเขาจะอยู่ได้นานหรือไม่ ขึ้นอยู่กับว่าแบรนด์และผู้ชมพร้อมจะเลือกสนับสนุนคอลเล็กชันและรันเวย์ที่สะท้อนความหลากหลายของร่างกายหรือเปล่า ความตึงเครียดระหว่างการจัดลำดับแบบอัลกอริทึมและการคัดเลือกนักแสดงโดยตั้งใจ กำลังเปิดโปงการต่อสู้เชิงอำนาจในวงการว่าใครกันแน่มีสิทธิ์กำหนดการแทนตัวของร่างกายในแฟชั่น หากเราปล่อยให้คำตอบอยู่ในมือของอัลกอริทึมเพียงฝ่ายเดียว ความเป็นมนุษย์ของเรือนร่างก็อาจเหลือเพียงข้อมูลที่ถูกจัดเรียงบนหน้าจอ
