ตลาดแรงงานพลิกเกมจาก “ใช้ AI เป็น” สู่ “แก้ปัญหาเป็น”
การพัฒนา AI talent development คือกระบวนการสร้างคนทำงานที่เข้าใจเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์และข้อมูลเชิงลึก สามารถออกแบบโจทย์ เลือกวิธีและเครื่องมือที่เหมาะสม ลงมือพัฒนาโซลูชันจริง และอธิบายผลกระทบต่อผู้ใช้และองค์กรได้อย่างมีความรับผิดชอบ ไม่ใช่แค่เรียนรู้การกดใช้ฟีเจอร์หรือเครื่องมือสำเร็จรูป แต่ต้องเชื่อมความรู้ด้านระบบ โปรแกรม และข้อมูลเข้ากับความเข้าใจธุรกิจและปัญหาในโลกการทำงาน ข้อมูลจาก TDRI Economic Intelligence Service วิเคราะห์ประกาศรับสมัครงานกว่า 912,000 ตำแหน่งจากเว็บไซต์ชั้นนำกว่า 20 แห่งในปี 2568 พบว่าตลาดแรงงานโดยรวมหดตัว 9.2% ขณะที่งานสาย AI และ Data กลับเติบโต 29.6% และ 79% ของประกาศงานระดับปริญญาตรีต้องการประสบการณ์อย่างน้อย 1 ปี ตัวเลขนี้บอกชัดว่าใครหยุดอยู่ที่การเป็น “ผู้ใช้เครื่องมือ” จะเสียเปรียบทันที เมื่อองค์กรต้องการ “ผู้แก้ปัญหา” ที่ลงมือทำมาแล้วจริง
มหาวิทยาลัยปรับหลักสูตร: จากทฤษฎีสู่โซลูชันที่จับต้องได้
จุดเปลี่ยนสำคัญของ university AI programs คือการยอมรับว่าการสอนให้เด็ก “ใช้เครื่องมืออะไรเป็น” ไม่เพียงพออีกต่อไป ผศ ดร ปราลี มณีรัตน์ย้ำว่า คำถามที่ควรถามคือเมื่อเรียนจบแล้วนักศึกษาจะสร้างคุณค่าอะไรให้กับองค์กรและสังคมได้ นั่นหมายถึงต้องออกแบบการเรียนให้เชื่อมตั้งแต่การเข้าใจปัญหา การออกแบบคำสั่งให้ AI การตรวจสอบผลลัพธ์ ไปจนถึงเรื่องความปลอดภัย ความเป็นส่วนตัว และต้นทุน พื้นฐานด้านโปรแกรม ระบบ และข้อมูลยังเป็นแกนหลักของ data science training แต่ถ้าเรียนแล้วแค่สร้างต้นแบบได้โดยตอบไม่ได้ว่าผลลัพธ์น่าเชื่อถือแค่ไหนหรือองค์กรจะใช้ประโยชน์อย่างไร ก็ยังห่างไกลจากคุณสมบัติที่ตลาดงานต้องการ การเปลี่ยนไปสู่การเรียนแบบลงมือทำบนโจทย์จริงจึงไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นเงื่อนไขในการอยู่รอดของบัณฑิตสายเทคโนโลยี
จับมือ AWS และพันธมิตร: ห้องเรียนย้ายขึ้นคลาวด์
เมื่อองค์กรอยากเห็นคนที่ทำงานกับคลาวด์และ AI ได้จริง มหาวิทยาลัยจึงเริ่มผูกหลักสูตรเข้ากับแพลตฟอร์มของยักษ์ใหญ่อย่าง AWS การร่วมมือผ่านโครงการ “Gen AI Challenge 2026: ปลดล็อคสกิล AI พร้อมยกระดับสู่โลกการทำงาน” ที่ได้รับการสนับสนุนจาก AWS Academy & Tech Alliance และ The Enterprise Resources Training ทำให้นักศึกษาปี 2–4 จาก 3 สาขาเข้าร่วมกว่า 200 คนได้เรียนทั้งด้านปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ การออกแบบคำสั่งให้ AI และการใช้ AI อย่างรับผิดชอบ ก่อนลงมือพัฒนาต้นแบบแอปพลิเคชันผ่าน AWS PartyRock ผลลัพธ์ไม่ใช่รายงานเล่มหนา แต่คือโครงการจริง 10 projects ที่เริ่มจากปัญหาที่นักศึกษาสนใจ แล้วใช้ AI สร้างต้นแบบโซลูชันมาเสนอ นี่คือการสร้าง portfolio แบบมีเนื้อหาที่ตอบโจทย์ enterprise และสะท้อนว่าผู้เรียนเข้าใจวงจรการสร้างนวัตกรรม ไม่ใช่แค่จำสูตรหรือคัดลอกโค้ด
จากโปรเจกต์ในชั้นเรียนสู่เส้นทางอาชีพสาย AI–Data
การเน้นทำโปรเจกต์จริงไม่ได้มีค่าแค่ตอนประกวดหรือรับเกียรติบัตร แต่เป็นฐานสำคัญของการต่อยอดสู่การทำงานในโลกจริง ผลงานอย่าง Machine Tag ระบบแท็กการทำงานเครื่องจักร Smart Roommate Meter Splitter Thailand ระบบแบ่งค่าใช้จ่ายสำหรับผู้พักอาศัยร่วมกัน และ IdeaCraft เครื่องมือช่วยเปลี่ยนไอเดียให้เป็นแผนงาน ล้วนเป็นตัวอย่างโซลูชันที่เริ่มต้นจาก pain point แล้วพัฒนาเป็นต้นแบบที่มีศักยภาพไปต่อยอดเป็นระบบใช้งาน โครงงานนวัตกรรม หรือเข้าร่วมเวทีประกวดด้าน AI ในอนาคต แนวทางนี้ช่วยให้เส้นทางอาชีพชัดขึ้นตั้งแต่ระดับมหาวิทยาลัย ทั้งบทบาทนักพัฒนาซอฟต์แวร์ นักพัฒนาแอปพลิเคชัน AI วิศวกรระบบคลาวด์ และสายงานข้อมูล พร้อมเปิดโอกาสสู่การรับรองทักษะตามมาตรฐาน AWS เมื่อสมัครงาน ผู้เรียนจึงอธิบายได้ว่าตัวเองเคยแก้ปัญหาอะไร ทำหน้าที่ส่วนไหน และเรียนรู้อะไรจากการลงมือทำ แทนการส่งแค่ประวัติที่มีรายวิชายาวเป็นหางว่าว
ข้อสรุป: AI Talent ที่ตลาดต้องการคือผู้เปลี่ยนองค์กร ไม่ใช่ผู้ใช้เครื่องมือ
สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นในมหาวิทยาลัยที่ร่วมมือกับผู้ให้บริการคลาวด์รายใหญ่สะท้อนภาพใหม่ของ workforce upskilling อย่างชัดเจน ม ศรีปทุมประกาศเป้าหมายว่าจะพัฒนาบัณฑิตสู่การเป็น “AI Transformation & Digital Solution Professional” หรือผู้ที่ใช้ AI และเทคโนโลยีดิจิทัลช่วยให้องค์กรพัฒนาวิธีการทำงาน เป้าหมายปลายทางจึงไม่ใช่แค่มี AI ในรายการทักษะ แต่ต้องมีทั้งความรู้ ทักษะ ประสบการณ์ และผลงานที่พิสูจน์ได้ว่าเคยสร้างผลลัพธ์ที่มีคุณค่า คำพูดของผู้สอนจาก ERT ว่า “ไม่จำเป็นต้องกลัว AI แต่ต้องเตรียมตัวและเรียนรู้ที่จะใช้มันให้เป็นประโยชน์ เพราะในวิกฤตย่อมมีโอกาสเสมอ” สะท้อนแนวคิดนี้ได้ดี ท่ามกลางตลาดงานที่หดลงและการแข่งขันที่สูงขึ้น ใครเข้าใจ AI ในฐานะเครื่องมือสร้างโซลูชัน สร้างคุณค่าธุรกิจ และรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ จะเป็นคนกลุ่มที่ไม่ได้แค่รอด แต่กลายเป็นผู้ขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงในองค์กร
