ตัวเลขที่ควรทำให้เราไม่ชะล่าใจ
ฝีดาษวานรเป็นโรคติดต่อที่เกิดจากเชื้อไวรัส และอาจทำให้มีไข้ตามด้วยผื่นหรือตุ่มที่ผิวหนัง รวมถึงบริเวณอวัยวะเพศและทวารหนัก ผู้ที่สงสัยว่าติดเชื้อควรสังเกตอาการและเข้ารับการตรวจเพื่อรับการดูแลและลดโอกาสแพร่เชื้อ กรมควบคุมโรครายงานว่า ณ วันที่ 31 ตุลาคม 2569 พบผู้ป่วยฝีดาษวานรสะสมในประเทศ 470 ราย และเสียชีวิต 3 ราย โดยนายแพทย์มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค ให้ข้อมูลเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 ตัวเลขนี้เป็นเหตุผลเพียงพอที่จะไม่มองผื่นผิดปกติเป็นเรื่องเล็ก โดยเฉพาะเมื่อมีประวัติสัมผัสเสี่ยง สำหรับภาพรวมทั่วโลก องค์การอนามัยโลกรายงานผู้ป่วยยืนยัน 68,096 ราย และเสียชีวิต 272 ราย จาก 107 ประเทศ ในช่วงวันที่ 1 มกราคม 2568 ถึง 31 สิงหาคม 2569 ซึ่งเป็นช่วงเวลารายงานต่างจากข้อมูลของประเทศ จึงไม่ควรนำตัวเลขมาเปรียบเทียบตรง ๆ โรคนี้ยังเป็นโรคติดต่อที่ต้องเฝ้าระวังตามกฎหมาย
รู้จักอาการ อย่ารอให้ผื่นกระจาย
อาการฝีดาษวานรในระยะแรกอาจเริ่มด้วยไข้ ปวดศีรษะ ปวดหลัง ปวดกล้ามเนื้อ หรือต่อมน้ำเหลืองโต ก่อนเกิดผื่นหรือตุ่มตามร่างกาย ใบหน้า อวัยวะเพศ หรือทวารหนัก ลักษณะรอยโรคอาจเปลี่ยนจากผื่นแดงนูนเป็นตุ่มน้ำใส แล้วกลายเป็นตุ่มหนองและตกสะเก็ด ทั้งนี้ อาการและลำดับการเกิดแตกต่างกันได้ และบางคนอาจมีรอยโรคเพียงไม่กี่ตุ่ม อย่าตัดความเสี่ยงออกเพียงเพราะไม่มีผื่นทั่วตัว หรือไม่มีอาการครบทุกข้อ หากพบไข้ ผื่น ตุ่ม หรือแผลผิดปกติ โดยเฉพาะหลังสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ที่มีอาการสงสัย ควรพบแพทย์โดยไม่ต้องรอให้รอยโรคเพิ่มขึ้น การวินิจฉัยต้องอาศัยอาการ ประวัติสัมผัส และผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ เพราะผื่นอาจคล้ายโรคผิวหนังอื่น การตรวจยืนยันหลักใช้วิธีพีซีอาร์จากตัวอย่างรอยโรค ภาพถ่ายหรือการตรวจเลือดทั่วไปเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันโรคได้
อายได้ แต่อย่าให้อายขวางการตรวจ
ผื่นหรือตุ่มอาจเกิดในบริเวณที่ปกปิด เช่น อวัยวะเพศหรือทวารหนัก จึงเข้าใจได้ว่าบางคนอาจรู้สึกอายหรือกังวลเมื่อจะไปพบแพทย์ แต่การเลื่อนตรวจไม่ได้ช่วยให้รู้สาเหตุ และอาจเพิ่มโอกาสแพร่เชื้อ การเจ็บป่วยไม่ใช่เรื่องน่าอาย ผู้มีอาการน่าสงสัยควรแจ้งอาการและประวัติสัมผัสตามจริง เพื่อให้แพทย์ประเมินและเลือกแนวทางดูแลได้เหมาะสม บุคลากรทางการแพทย์ควรให้บริการโดยเคารพความเป็นส่วนตัวและรักษาความลับ ผู้ป่วยฝีดาษวานรส่วนใหญ่หายได้ด้วยการรักษาตามอาการ เช่น บรรเทาปวด ดูแลแผล และป้องกันภาวะแทรกซ้อน ผู้ที่ได้รับการยืนยันไม่จำเป็นต้องนอนโรงพยาบาลทุกราย แพทย์จะพิจารณาตามอาการและความเสี่ยง อย่างไรก็ตาม หากปวดมาก กินหรือดื่มไม่ได้ มีรอยโรคใกล้ดวงตา หรืออาการทรุดลง ควรรีบรับการประเมิน
การป้องกันฝีดาษวานรเริ่มจากลดการสัมผัส
การป้องกันฝีดาษวานรไม่ควรฝากไว้กับการสังเกตอาการเพียงอย่างเดียว ควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสผิวหนังหรือรอยโรคของผู้ป่วยโดยตรง รวมถึงหลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดและการมีเพศสัมพันธ์กับผู้ที่มีอาการสงสัย ไม่ใช้เสื้อผ้า ผ้าเช็ดตัว หรือเครื่องนอนร่วมกับผู้อื่น เพราะสิ่งของที่ปนเปื้อนสารคัดหลั่งหรือสะเก็ดแผลอาจเป็นช่องทางแพร่เชื้อ หากมีอาการและกำลังรอตรวจหรือรอผล ควรแยกตัวจากผู้อื่น ปกคลุมรอยโรคให้มิดชิด งดการสัมผัสใกล้ชิด ล้างมือด้วยสบู่หรือแอลกอฮอล์ 70% และสวมหน้ากากอนามัยที่กระชับใบหน้า หากได้รับการยืนยัน ควรทำตามคำแนะนำแพทย์ แยกของใช้ส่วนตัว และแยกตัวจนรอยโรคหาย สะเก็ดหลุด และมีผิวหนังใหม่ปกคลุม การตรวจเร็วไม่ใช่แค่การดูแลตัวเอง แต่เป็นการลดความเสี่ยงที่เชื้อจะส่งต่อไปยังคนรอบข้าง






