แอปรถยนต์กำลังขายตำแหน่งและเลขตัวถังของคุณให้ใครอยู่

รถเชื่อมต่อคือเครื่องมือสอดแนม ไม่ใช่แค่ยานพาหนะ

รถยนต์เชื่อมต่อและแอปรถยนต์คือระบบดิจิทัลที่เก็บและส่งต่อข้อมูลส่วนตัวรถยนต์ของผู้ขับขี่ ตั้งแต่ชื่อเจ้าของ เลขตัวถังรถยนต์ หรือ VIN ไปจนถึงพิกัดตำแหน่งที่อยู่แบบแม่นยำ และพฤติกรรมการขับขี่ในชีวิตประจำวัน ข้อมูลเหล่านี้ถูกส่งผ่านอินเทอร์เน็ตไปยังบริษัทภายนอกเพื่อใช้ในการโฆษณา วิเคราะห์ข้อมูล หรือเชื่อมเข้ากับโปรไฟล์ผู้บริโภคอื่นโดยที่ผู้ใช้ส่วนใหญ่แทบไม่รู้ว่าเกิดอะไรขึ้นกับข้อมูลของตนเอง

ประเด็นที่น่ากังวลไม่ใช่แค่การเก็บข้อมูล แต่คือการส่งต่อแบบเงียบๆ รถยนต์ยุคใหม่ที่มาพร้อมระบบการเชื่อมต่ออาจมอบความสะดวกสบายขั้นสุด ทว่ามันก็ทำหน้าที่เก็บข้อมูลพฤติกรรมการใช้งานของคุณส่งต่อไปยังบริษัทภายนอกโดยที่คุณอาจไม่เคยรู้ตัวมาก่อน ผลการศึกษาจากนักวิจัยด้านความเป็นส่วนตัวชี้ว่า รถของคุณอาจกำลังสอดแนมคุณและส่งข้อมูลเหล่านี้ไปยังบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่โดยไม่แจ้งให้คุณเข้าใจจริงๆ หากคุณยังคิดว่าความเสี่ยงด้านความเป็นส่วนตัวแอปรถยนต์เป็นเรื่องไกลตัว นั่นหมายความว่าคุณกำลังตกเป็นเป้าหมายโดยไม่รู้ตัวแล้ว

แอปรถยนต์กำลังส่งชื่อ คุณ VIN และตำแหน่งไปที่ไหนบ้าง

หัวใจของปัญหาคือการรั่วไหลข้อมูลขับขี่ผ่านแอปรถยนต์บนมือถือ งานวิจัยที่ทดสอบรถยนต์ 21 รุ่นจาก 19 แบรนด์พร้อมแอปพลิเคชัน 30 ตัวบนสมาร์ทโฟนพบว่า รถยนต์ 19 คันมีการส่งข้อมูลกลับไปยังบุคคลที่สามผ่านระบบ Wi Fi และแอปบนมือถือคือจุดที่มีการรั่วไหลของข้อมูลส่วนตัวมากที่สุด จากแอปที่ทดสอบ 30 ตัว มีถึง 28 ตัวที่ส่งข้อมูลไปยังบริษัทด้านการโฆษณาและการวิเคราะห์ข้อมูลโดยตรง นี่ไม่ใช่ช่องโหว่เล็กๆ แต่มันคือช่องทางหลักที่ข้อมูลส่วนตัวรถยนต์ของเราไหลออกสู่โลกภายนอกทุกวัน

สิ่งที่ถูกส่งออกไปไม่ใช่แค่ข้อมูลเทคนิคของรถ แต่เป็นข้อมูลที่ระบุตัวตนบุคคลได้แบบตรงตัว เช่น ชื่อเจ้าของรถ เลขตัวถังรถยนต์ VIN และพิกัดตำแหน่งที่อยู่แบบแม่นยำ งานวิจัยอีกชุดระบุว่า เกือบหนึ่งในสี่ของแอปรถยนต์ที่ตรวจสอบมีการส่งข้อมูลส่วนบุคคลประเภทนี้ออกไป เมื่อเลขตัวถังถูกจับคู่กับอีเมลหรือชื่อเต็ม คุณจะถูกเชื่อมโยงเข้ากับโปรไฟล์ผู้บริโภคบนฐานข้อมูลของนายหน้าข้อมูลทันที ทำให้ใครก็ตามที่ซื้อข้อมูลดังกล่าวสามารถรู้รายละเอียดชีวิตคุณได้จำนวนมากโดยไม่เคยพบหน้ากันเลย

Big Tech คือผู้รับข้อมูลรายใหญ่ในระบบนิเวศรถเชื่อมต่อ

คำถามสำคัญคือปลายทางของข้อมูลเหล่านี้ไปอยู่ที่ไหน รายงานวิจัยระบุชัดว่ารายชื่อบริษัทที่รับข้อมูลทั้งหมดล้วนเป็นยักษ์ใหญ่ในวงการเทคโนโลยีและแพลตฟอร์มโฆษณาระดับโลก ไม่ว่าจะเป็น Amazon Google Meta Microsoft Pinterest Snap และ Yahoo ข้อมูลจากอีกงานวิจัยยืนยันตรงกันว่า ผู้รับข้อมูลผู้ขับขี่ส่วนใหญ่คือบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่เหล่านี้ ซึ่งให้บริการแอปเชื่อมต่อในระบบอินโฟเทนเมนต์ของรถ และในเวลาเดียวกันก็เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์มประมูลโฆษณาที่นักการตลาดภายนอกใช้

ข้อน่ากลัวคือผู้บริโภคส่วนใหญ่ไม่เคยเห็นภาพจริงของระบบนิเวศนี้ งานวิจัยสรุปว่า ผู้ใช้ถูกดึงเข้าสู่ระบบนิเวศข้อมูลส่วนบุคคลขนาดมหึมาโดยไม่รู้ตัวเมื่อซื้อและใช้สินค้าทั่วไป รวมถึงรถยนต์ด้วย ค่ายรถยนต์บางรายอ้างว่ามีสัญญาห้ามบริษัทเหล่านี้จำหน่ายข้อมูลต่อ แต่นักวิจัยชี้ว่าการตรวจสอบให้มั่นใจว่ามีการบังคับใช้กฎนี้อย่างเข้มงวดในทางปฏิบัติเป็นเรื่องแทบเป็นไปไม่ได้ เมื่อข้อมูลหลุดจากมือคุณไปอยู่ในมือผู้เล่นหลายชั้นในห่วงโซ่โฆษณาแล้ว ความปลอดภัยข้อมูลรถเชื่อมต่อกลายเป็นเรื่องของความไว้วางใจมากกว่าการควบคุมที่แท้จริง

เมื่อรถทุกคันติดตามคุณ ความเสี่ยงก็ไม่ได้แค่เรื่องโฆษณา

หลายคนอาจยอมรับการถูกติดตามแลกกับฟีเจอร์สะดวกๆ แต่ข้อมูลที่ถูกเก็บและขายมีความเสี่ยงสูงกว่าการโดนโฆษณาไล่ตามบนหน้าจอ ผลการศึกษาหนึ่งระบุว่า รถรุ่นใหม่จำนวนมากเก็บข้อมูลมหาศาลเกี่ยวกับคุณ ไม่ใช่แค่รูปแบบการขับ แต่รวมถึงแอปที่ใช้และแม้กระทั่งเสียงพูดของคุณ และมีคำกล่าวจากผู้ร่วมเขียนงานวิจัยที่น่าขบคิดว่า "ดูเหมือนจะไม่มีทางที่ลูกค้าจะสามารถซื้อรถยนต์รุ่นใหม่โดยที่ไม่ถูกติดตามข้อมูลการใช้งานได้เลย" นั่นหมายความว่าคุณแทบไม่สามารถซื้อรถใหม่ที่ไม่สอดแนมคุณได้แล้ว

เมื่อข้อมูลส่วนตัวที่ระบุตัวตนได้ เช่น ชื่อ VIN และตำแหน่งถูกส่งออกไป แล้วถูกเชื่อมกับข้อมูลอื่นๆ ที่บริษัทโฆษณาถืออยู่ ข้อมูลชุดใหญ่เหล่านี้อาจถูกขายต่อให้ผู้ซื้อรายอื่น หากข้อมูลถูกเจาะระบบหรือลักลอบนำออกมา การรวมกันของข้อมูลจำนวนมหึมาสามารถถูกใช้เพื่อสะกดรอย ขโมยตัวตน ทำฉ้อโกงด้านสุขภาพ หรือพฤติกรรมอาชญากรรมอื่นที่สร้างความเสียหายได้ เราไม่ได้พูดถึงแค่ความน่ารำคาญจากโฆษณา แต่กำลังพูดถึงความเสี่ยงด้านความปลอดภัยจริงๆ ทั้งต่อตัวคุณ คนในครอบครัว และทรัพย์สินที่ถูกผูกไว้กับตัวรถ

คนขับควรทำอย่างไรท่ามกลางรถที่สอดแนมคุณแทบทุกคัน

ประเด็นที่ไม่น่ามองข้ามคือผู้ใช้จำนวนมากมอบสิทธิให้ค่ายรถและบริษัทเทคโนโลยีไปโดยไม่รู้ตัว ผ่านการกดยอมรับเงื่อนไข Terms and Conditions อย่างรวดเร็วโดยไม่อ่านรายละเอียด ซึ่งถือเป็นการมอบความยินยอมทางเทคนิคที่เปิดทางให้การเก็บข้อมูลเหล่านี้เกิดขึ้นอย่างถูกกฎหมาย งานวิจัยอีกชิ้นพบว่า เกือบทุกค่ายรถที่ถูกทดสอบมีการส่งข้อมูลไปยังบริษัทภายนอก และแอปเชื่อมต่อจำนวนมากถูกออกแบบให้ป้อนข้อมูลสู่ระบบโฆษณาและวิเคราะห์ข้อมูลเป็นหลัก นี่คือระบบนิเวศที่ตั้งใจให้คุณต้องถูกติดตามตั้งแต่เปิดประตูรถ

แม้บางค่ายรถจะระบุว่าผู้ใช้สามารถเลือกไม่ให้แชร์ข้อมูลบางส่วนได้ แต่การปฏิเสธอาจทำให้การใช้งานบางฟีเจอร์ถูกจำกัดอย่างหนัก ในกรณีของรถบางแบรนด์มีการเตือนว่า การปฏิเสธการแชร์ข้อมูลอาจทำให้รถมีฟังก์ชันลดลง เสียหาย หรือใช้งานไม่ได้เลย ทางออกที่เป็นจริงในตอนนี้จึงไม่ใช่การหวังว่าระบบจะหยุดเก็บข้อมูล แต่คือการยกระดับวินัยด้านความเป็นส่วนตัวของตัวเอง อ่านเงื่อนไขทุกครั้ง ปิดการอนุญาตที่ไม่จำเป็น ตรวจสอบว่ามีฟังก์ชันเชื่อมต่อใดบ้างที่คุณไม่จำเป็นต้องเปิด และตั้งคำถามทุกครั้งว่า ความสะดวกที่ได้จากฟีเจอร์นั้นคุ้มค่ากับข้อมูลส่วนตัวที่คุณกำลังจ่ายออกไปหรือไม่

1. อ่านและทำความเข้าใจเงื่อนไขการใช้แอปรถยนต์ทุกครั้งก่อนกดยอมรับ
2. ตรวจสอบการตั้งค่าความเป็นส่วนตัวในแอปรถและสมาร์ทโฟน ปิดการแชร์ที่ไม่จำเป็น
3. หลีกเลี่ยงการเชื่อมบัญชีอีเมลหรือโซเชียลหลายบัญชีกับแอปรถยนต์โดยไม่จำเป็น
4. ตั้งคำถามกับผู้แทนจำหน่ายเกี่ยวกับนโยบายข้อมูลส่วนตัวรถยนต์ก่อนตัดสินใจซื้อ
5. ติดตามข่าวสารด้านความปลอดภัยข้อมูลรถเชื่อมต่อ เพื่อปรับพฤติกรรมการใช้งานให้ทันความเสี่ยงใหม่ๆ