Trusted Hub ยุทธศาสตร์ใหม่สู่ศูนย์กลางเศรษฐกิจอาเซียน

Trusted Hub คืออะไร และทำไมจึงกลายเป็นเดิมพันใหญ่ของเศรษฐกิจใหม่อาเซียน

Trusted Hub คือแนวคิดการพัฒนาเศรษฐกิจที่มุ่งให้ประเทศหนึ่งทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางที่คู่ค้าระดับโลกไว้วางใจ เชื่อมโยงเงินทุน เทคโนโลยี มาตรฐานกฎเกณฑ์ และโครงสร้างพื้นฐานเข้าด้วยกัน เพื่อลดความเสี่ยงในโลกที่เต็มไปด้วยความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์และสงครามการค้า และผลักดันให้ภูมิภาคกลายเป็นฐานการเติบโตระยะยาว รองรับเศรษฐกิจดิจิทัล ห่วงโซ่อุปทานใหม่ และการลงทุนต่างประเทศไทยที่ต้องการเสถียรภาพมากกว่าผลตอบแทนระยะสั้น

การประกาศยกระดับโครงสร้างเศรษฐกิจและการวางตำแหน่งตนเองเป็น Trusted Hub เกิดขึ้นพร้อมการเตรียมเป็นเจ้าภาพประชุมประจำปีสภาผู้ว่าการกองทุนการเงินระหว่างประเทศและกลุ่มธนาคารโลก ระหว่างวันที่ 12–18 ตุลาคม 2569 ซึ่งจะดึงผู้นำเศรษฐกิจกว่า 15,000 คน จาก 191 ประเทศเข้ามาแลกเปลี่ยนมุมมองเศรษฐกิจโลก ฟอรั่มระดับนี้ไม่ใช่เพียงงานประชุม แต่คือเวทีที่ประเทศเจ้าภาพประกาศบทบาทใหม่ในเศรษฐกิจโลกอย่างเป็นทางการ หากใช้โอกาสนี้ได้ถูกจังหวะ การยกระดับเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจอาเซียนย่อมมีน้ำหนักมากกว่าสโลแกนสวยหรู

ในบริบทเศรษฐกิจโลกที่ผู้ลงทุนระแวงความเสี่ยงด้านการเมืองและซัพพลายเชน การเสนอภาพตัวเองในฐานะ Trusted Hub จึงเป็นจุดขายที่เฉียบคม กุญแจอยู่ที่คำว่า trusted ไม่ใช่ hub เพราะศูนย์กลางเศรษฐกิจมีหลายแห่ง แต่ศูนย์กลางที่ระบบการเงิน การกำกับดูแล และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลได้รับความเชื่อมั่นอย่างต่อเนื่องนั้นมีไม่มาก การเดินเกมครั้งนี้จึงเป็นทั้งโอกาสและบททดสอบว่าประเทศจะเปลี่ยนความตั้งใจเชิงนโยบายให้กลายเป็นความน่าเชื่อถือที่วัดได้จริงเพียงใด

จากเวทีการเงินโลกสู่ยุทธศาสตร์สามระดับ: วาระใหญ่กว่าการเป็นเจ้าภาพ

เบื้องหลังการเป็นเจ้าภาพประชุม 2026 IMF–World Bank Group Annual Meetings ไม่ใช่แค่การจัดงาน แต่คือการวางยุทธศาสตร์ใหม่ภายใต้แนวคิด Entering New Horizons เพื่อมุ่งสู่ประเทศรายได้สูงภายในปี 2037 โดยให้ภาคเอกชนเป็นหัวหอกสร้างรายได้ผ่าน 7 อุตสาหกรรมอนาคต ตั้งแต่เกษตรอัจฉริยะ การแปรรูปอาหาร อิเล็กทรอนิกส์และดิจิทัล ยานยนต์สมัยใหม่ การแพทย์ การท่องเที่ยวมูลค่าสูง ไปจนถึงค้าส่งค้าปลีกยุคใหม่ นี่คือการกำหนดโครงสร้างเศรษฐกิจใหม่ที่พยายามตัดขาดจากกับดักเดิมที่พึ่งพาการท่องเที่ยวและอุตสาหกรรมค่าแรงถูกเกินไป

ดร เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ย้ำว่าการขับเคลื่อนจะทำในสามระดับคือ ระดับโลกที่นำผลการประชุมมาพัฒนายุทธศาสตร์และเชื่อมโจทย์เศรษฐกิจในประเทศกับแหล่งเงินทุนและองค์ความรู้ทั่วโลก ระดับภูมิภาคที่ใช้ความร่วมมือระหว่างรัฐบาล ธุรกิจ และซัพพลายเชนเพื่อเชื่อมมาตรฐานและโครงสร้างพื้นฐาน และระดับประเทศที่ใช้คณะกรรมการร่วมภาครัฐและเอกชนเป็นกลไกขับเคลื่อนการลงทุนใหม่และการพัฒนาคน หากทำได้ตามแผน เวทีระดับโลกก็จะกลายเป็นจุดเริ่มต้นของสถาปัตยกรรมเศรษฐกิจใหม่ ไม่ใช่แค่เหตุการณ์ครั้งเดียวแล้วจบ

มิติที่น่าสนใจคือการเน้นบทบาท Trusted Connectors ในช่วงที่โลกเผชิญวิกฤตภูมิรัฐศาสตร์และสงครามการค้า ดร เอกนิติ ระบุชัดว่า สิ่งที่ภูมิภาคต้องการมากที่สุดคือผู้เชื่อมโยงที่ได้รับความไว้วางใจ คำพูดนี้สะท้อนมุมมองว่าการแข่งขันในเศรษฐกิจใหม่อาเซียนไม่ใช่การแย่งดึงเม็ดเงินลงทุนอย่างโดดเดี่ยว แต่คือการเสนอบทบาทเป็นสะพานที่ทำให้เงินทุนไหลเข้าสู่ทั้งภูมิภาคอย่างมีเสถียรภาพ ใครเล่นบทสะพานเก่งกว่าก็จะได้อำนาจต่อรองสูงกว่าในระยะยาว

โลกร้อนบีบเปลี่ยนเกม: เมื่อมหานครสูญรายได้ปีละ 4.4 หมื่นล้าน

การผลักดันบทบาทเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจอาเซียนเกิดขึ้นพร้อมแรงกดดันใหม่จากวิกฤตภูมิอากาศ รายงาน Thailand Cities of the Future ชี้ว่า หากต้องการก้าวสู่ประเทศรายได้สูง เมืองหลักต้องเพิ่มผลิตภาพควบคู่กับการลดต้นทุนการเดินทางและความเสี่ยงด้านภูมิอากาศในมหานครที่เป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจ การละเลยมิติสิ่งแวดล้อมจะไม่ใช่แค่ปัญหาคุณภาพชีวิต แต่กลายเป็นต้นทุนทางเศรษฐกิจที่ชัดเจน และทำลายความน่าเชื่อถือของการเป็น Trusted Hub ในสายตานักลงทุนที่ให้ความสำคัญต่อความยั่งยืนมากขึ้นเรื่อยๆ

รายงานวิเคราะห์ร่วมกับกรุงเทพมหานครระบุว่า หากอุณหภูมิเฉลี่ยในเมืองสูงขึ้น 1 องศาเซลเซียส ผลิตภาพแรงงานกลางแจ้งอาจลดลงสูงสุด 3.4% กระทบแรงงานกว่า 1 ล้านคน และทำให้เกิดการสูญเสียรายได้มากกว่า 4.4 หมื่นล้านบาทต่อปี หรือราว 1% ของ GDP กรุงเทพมหานคร นี่คือคำเตือนที่ชัดเจนว่า การพึ่งพาเมืองเดียวเป็นเครื่องยนต์เศรษฐกิจหลักคือความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง ไม่ใช่เพียงปัญหาความแออัดหรือจราจรติดขัดอย่างที่เคยถกเถียงกันในอดีต

ในมุมมองด้านยุทธศาสตร์ การรับรู้ว่ามหานครกำลังสูญเสียศักยภาพจากโลกร้อนควรผลักให้ประเทศต้องเร่งกระจายศูนย์เติบโตและสร้างเมืองเศรษฐกิจใหม่หลายจุด การเดินหน้าสู่การเป็น Trusted Hub ที่น่าเชื่อถือจึงต้องผูกพันกับการออกแบบเมืองที่ทนทานต่อภูมิอากาศ ระบบขนส่งที่ลดการเดินทางซ้ำซ้อน และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่ช่วยให้คนทำงานจากที่ใดก็ได้ ถ้าไม่กล้าปรับโครงสร้างการพัฒนาเมือง ตั้งแต่วันนี้บทบาทศูนย์กลางเศรษฐกิจอาเซียนก็อาจกลายเป็นภาระมากกว่าผลประโยชน์

เมืองรองไทยคือเครื่องยนต์ลับ: จากแบบจำลองธนาคารโลกสู่การลงทุนจริง

รายงานของธนาคารโลกเสนอภาพอนาคตที่ต่างจากความเคยชิน โดยระบุชัดว่า หากต้องการฐานเศรษฐกิจแข็งแรงและก้าวสู่ประเทศรายได้สูง ต้องเพิ่มผลิตภาพของเมืองรอง 11 แห่งควบคู่ไปกับการลดความเสี่ยงในกรุงเทพฯ หมายความว่า เมืองรองไทยไม่ใช่ตัวประกอบ แต่คือศูนย์กลางเศรษฐกิจชุดใหม่ที่ต้องออกแบบบนจุดแข็งเฉพาะด้านของแต่ละพื้นที่ ไม่ใช่แผนพัฒนาแบบสำเนาเมืองหลวง การลงทุนต่างประเทศไทยที่มองหาโอกาสระยะยาวจึงควรเริ่มมองเมืองเหล่านี้เป็นฐานผลิตและฐานบริการยุคใหม่

แบบจำลองของธนาคารโลกเปรียบเทียบการจัดสรรการลงทุนระหว่างกรุงเทพฯ กับเมืองรอง 11 แห่ง โดยพบว่าหากจัดสรรงบลงทุน 80% ให้เครือข่ายเมืองรอง และ 20% ให้กรุงเทพฯ จะทำให้ GDP ต่อหัวของประเทศในปี 2593 สูงกว่ากรณีฐาน 12.4% ขณะที่กรณีให้กรุงเทพฯ 80% เมืองรอง 20% ให้ผล 11.6% และกรณีแบ่งฝ่ายละ 50% ให้ผล 10.9% ตัวเลขต่างกันเพียงหลักจุดทศนิยม แต่ส่งสัญญาณสำคัญว่า การสร้างเครือข่ายเมืองเศรษฐกิจหลายศูนย์มีประสิทธิผลสูงกว่าในระยะยาว

ข้อเท็จจริงที่น่าคิดคือ แนวทางลงทุนเน้นกรุงเทพฯ ให้ผลดีกว่าในช่วงปี 2573–2588 ก่อนที่แนวทางเน้นเมืองรองจะแซงในช่วง 2588–2593 แปลว่า นักการเมืองที่ยึดติดกับผลระยะสั้นอาจยังสนับสนุนโมเดลกรุงเทพฯ เป็นศูนย์เดียว แต่ถ้ามองในมุม Trusted Hub ที่ต้องการความยั่งยืน เมืองรองไทยต้องถูกยกระดับอย่างจริงจัง เมื่อนั้นคำว่า เมืองรอง จะกลายเป็นเมืองหลักของเศรษฐกิจใหม่อาเซียน และดึงดูดการลงทุนต่างประเทศไทยได้อย่างหลากหลายกว่าเดิม

โครงสร้างพื้นฐานเศรษฐกิจใหม่: จากพร้อมเพย์สู่เกตเวย์เงินทุนโลก

การจะเป็น Trusted Hub ที่แท้จริงไม่ได้วัดกันที่ประกาศเชิงนโยบายเท่านั้น แต่ชี้วัดผ่านโครงสร้างพื้นฐานเศรษฐกิจใหม่ที่จับต้องได้ หนึ่งในตัวอย่างคือระบบพร้อมเพย์ โครงสร้างพื้นฐานการโอนเงินทันทีที่ไม่คิดค่าธรรมเนียมกับลูกค้า ซึ่งรองรับบัญชีลงทะเบียนมากกว่า 83 ล้านบัญชี และถูกต่อยอดผ่านแอปพลิเคชันเป๋าตังที่มีผู้ใช้งานมากกว่า 40 ล้านรายแล้วในปัจจุบัน นี่คือตัวอย่างว่าการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่เน้นประโยชน์ประชาชนก่อน สามารถกลายเป็นสินทรัพย์เชิงยุทธศาสตร์ในสายตานักลงทุนต่างชาติได้อย่างไร

เวที 2026 IMF–World Bank Group Annual Meetings ถูกมองว่าเป็นโอกาสใช้โครงสร้างพื้นฐานเหล่านี้ต่อยอดให้ประเทศกลายเป็นสะพานเชื่อมโยงความร่วมมือ นวัตกรรม และเม็ดเงินลงทุนจากทั่วโลกเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจในภูมิภาคให้แข็งแรงขึ้น หากผูกโครงสร้างการเงินดิจิทัลกับการพัฒนาเมืองรอง การขนส่งสมัยใหม่ และแนวทางลดความเสี่ยงโลกร้อนอย่างจริงจัง ประเทศจะไม่เพียงเป็นช่องทางผ่านของเงินทุน แต่เป็นที่ตั้งของห่วงโซ่มูลค่าใหม่ทั้งระบบ

ในระยะถัดไป ความท้าทายจึงไม่ใช่การดึงดูดเงินทุนให้ได้มากที่สุดเท่าที่ทำได้ แต่คือการคัดเลือกและออกแบบให้การลงทุนต่างประเทศไทยสอดคล้องกับการพัฒนาที่ยั่งยืนของเมืองและคน หากทำได้ สมการจะชัดเจนว่า Trusted Hub ที่ทุกฝ่ายได้ประโยชน์ร่วมกันย่อมดึงดูดและเหนี่ยวรั้งเงินทุนโลกได้ดีกว่าเกตเวย์ที่หวังเพียงตัวเลขเม็ดเงินไหลเข้า โดยท้ายที่สุด ผู้ได้กำไรมากที่สุดควรเป็นประชาชนทั่วไปที่ใช้โครงสร้างพื้นฐานเหล่านี้ในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่เพียงตัวเลขในรายงานเศรษฐกิจ