แหลมฉบังเฟส 3 คืออะไร และทำไมความคืบหน้า 74% จึงสำคัญ
โครงการท่าเรือแหลมฉบังเฟส 3 คือการขยายและยกระดับท่าเรือแหลมฉบังให้รองรับตู้คอนเทนเนอร์มากขึ้น ใช้เทคโนโลยีสมาร์ตพอร์ตและระบบอัตโนมัติ เชื่อมต่อระบบรางท่าเรือกับโครงข่ายรถไฟ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการขนส่งสินค้า ลดการพึ่งพาการขนส่งทางถนน และรองรับเรือสินค้าขนาดใหญ่ที่ใช้ในการค้าระหว่างประเทศในยุคใหม่ ความคืบหน้าโครงการจึงสะท้อนทิศทางการพัฒนาโลจิสติกส์ไทยสู่มาตรฐานระดับภูมิภาค หัวใจของข่าววันนี้คือ โครงการท่าเรือแหลมฉบัง ระยะที่ 3 มีความคืบหน้าในภาพรวมแล้วประมาณ 74% โดยส่วนงานขุดลอกและถมทะเลดำเนินการแล้วกว่า 97.8% ซึ่งเป็นฐานสำคัญของการสร้างท่าเทียบเรือใหม่ เป้าหมายคือเพิ่มขีดความสามารถรองรับตู้สินค้าอีก 7 ล้าน TEU จากเดิมประมาณ 11 ล้าน TEU รวมเป็น 18 ล้าน TEU ต่อปี เพื่อตอบรับแนวโน้มเรือขนส่งสินค้าขนาดใหญ่ที่บรรทุกได้มากกว่า 15,000 TEU ต่อเที่ยว เมื่อปัจจุบันตู้สินค้าผ่านท่าแตะ 10.8 ล้าน TEU แล้ว ใกล้เต็มศักยภาพเดิม การเร่งเฟส 3 จึงไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นความจำเป็นเชิงยุทธศาสตร์ของระบบขนส่งสินค้าและโลจิสติกส์ไทย
ระบบรางท่าเรือและสมาร์ตพอร์ต ลดต้นทุนขนส่งสินค้าได้จริงหรือไม่
จุดพลิกเกมของเฟส 3 ไม่ใช่แค่การเพิ่มท่าเทียบเรือ แต่คือการออกแบบระบบรางท่าเรือและสมาร์ตพอร์ตให้ทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ งานก่อสร้างระบบรถไฟภายในท่าเรือจะเชื่อมเข้าสู่พื้นที่หลังท่าเทียบเรือ F ระยะทางประมาณ 2,000 เมตร และฝั่ง E มากกว่า 1,500 เมตร พร้อมสะพานยกระดับข้ามจุดแยกต่างๆ เพื่อลดคอขวดการจราจรภายในพื้นที่ท่าเรือและรองรับการขนส่งทางรางที่จะเพิ่มขึ้นเป็น 30% หรืออย่างน้อย 4 ล้าน TEU สำหรับท่าเทียบเรือ E และ F เมื่อมีระบบรางท่าเรือเชื่อมตรงถึงหลังท่าเทียบเรือ การขนส่งสินค้าทางรางจะกลายเป็นทางเลือกหลักแทนรถบรรทุก ลดความแออัดบนถนน ลดเวลาและต้นทุนโลจิสติกส์ในภาพรวม และช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถวางแผนซัพพลายเชนได้แม่นยำขึ้น นอกจากนี้ เฟส 3 ยังมีการเตรียมจัดหาเครื่องมือยกขนสินค้าและระบบ IT เพื่อใช้ระบบ Port Automation หรือท่าเรือสีเขียว ช่วยลดระยะเวลาในการขนส่งและทำให้การขนส่งรวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากขึ้น หากเดินตามแผนเปิดให้บริการในปี 2570 ระบบนี้จะเป็นตัวอย่างชัดเจนว่าการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานด้านรางและเทคโนโลยีสามารถเปลี่ยนโครงสร้างต้นทุนโลจิสติกส์ไทยได้อย่างไร
เครือข่ายโลจิสติกส์ไทยขยายตัว: ศูนย์บางนาและบริการเรือใหม่ของ OOCL
การยกระดับท่าเรือแหลมฉบังจะไม่มีความหมาย หากไม่มีเครือข่ายโลจิสติกส์รองรับทั้งต้นทางและปลายทาง การเปิดศูนย์กระจายสินค้าแห่งใหม่ย่านบางนาของ DP World เมื่อวันที่ 2 ตุลาคม 2569 จึงเป็นชิ้นส่วนสำคัญในภาพใหญ่ของโลจิสติกส์ไทย ศูนย์นี้มีพื้นที่ประมาณ 10,000 ตารางเมตร ตั้งอยู่ในนิคมอุตสาหกรรมสมัยใหม่ย่านบางนา เชื่อมโยงกรุงเทพมหานครและปริมณฑลกับท่าเรือแหลมฉบังและศูนย์กลางการผลิตในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก ศูนย์บางนาเน้นรองรับสินค้ามูลค่าสูงและมีข้อจำกัดด้านเวลา เช่น อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เซมิคอนดักเตอร์ และสินค้าเกี่ยวกับอุตสาหกรรมยานยนต์ เปิดให้บริการตลอด 24 ชั่วโมง ช่วยให้ธุรกิจบริหารสินค้าคงคลังและการไหลเวียนของสินค้าในซัพพลายเชนทั้งในประเทศและระหว่างประเทศได้อย่างราบรื่นและมีประสิทธิภาพ พร้อมกันนั้น ผู้ให้บริการเรือคอนเทนเนอร์ OOCL ได้เปิดบริการ South China Laem Chabang Service (CHL7) ตั้งแต่วันที่ 29 กันยายน 2569 เป็นบริการเรือระยะสั้นเชื่อมต่อโดยตรงระหว่างท่าเรือในจีนตอนใต้และท่าเรือแหลมฉบัง เพื่อรองรับปริมาณการค้าระหว่างสองภูมิภาคที่เติบโต เส้นทางนี้ช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นของเครือข่ายขนส่งสินค้าในภูมิภาค และตอกย้ำบทบาทแหลมฉบังในฐานะประตูหลักของการขนส่งสินค้าในระดับภูมิภาค
ผลกระทบต่อผู้ประกอบการและความสามารถแข่งขันของโลจิสติกส์ไทย
เมื่อท่าเรือแหลมฉบังใกล้เต็มขีดความสามารถที่ประมาณ 11 ล้าน TEU และมีตู้สินค้าผ่านท่าแล้วถึง 10.8 ล้าน TEU การไม่ลงทุนเฟส 3 จะทำให้โลจิสติกส์ไทยติดเพดานทันที ผู้ประกอบการจะเผชิญต้นทุนแฝงจากความล่าช้า การจราจรติดขัด และความไม่แน่นอนของเวลาขนส่ง ในทางกลับกัน หากเฟส 3 เปิดใช้ตามเป้าปี 2570 และระบบรางท่าเรือสามารถเพิ่มสัดส่วนการขนส่งทางรางเป็น 30% ได้จริง ผู้ส่งออกและผู้นำเข้าจะได้ประโยชน์ตรงจากต้นทุนต่อหน่วยที่ลดลงและความน่าเชื่อถือของซัพพลายเชนที่สูงขึ้น การพัฒนาท่าเรือแหลมฉบังเฟส 3 ยังสอดรับกับการเติบโตของอุตสาหกรรมเป้าหมายและโรงงานใหม่ในพื้นที่ EEC ที่จะเข้ามาใช้บริการท่าเรือมากขึ้น ถือเป็นโอกาสที่ดีที่นักลงทุนจะได้ร่วมสัญญาสัมปทานในเฟส 3 เพิ่มขึ้น เมื่อผนวกกับการลงทุนต่อเนื่องของผู้เล่นระดับโลกอย่าง DP World ในบริการคอนแทร็กต์โลจิสติกส์ทั่วภูมิภาค และบริการเรือระยะสั้นของ OOCL ที่เพิ่มทางเลือกการขนส่งสินค้าในภูมิภาค ภาพรวมคือโลจิสติกส์ไทยกำลังขยับจากบทบาทผู้ตาม มาเป็นศูนย์กลางเชื่อมโยงการผลิตและการกระจายสินค้าในภูมิภาคอย่างแท้จริง หากรัฐและเอกชนสามารถเคลียร์ปมสัญญาถมทะเลและเดินหน้าโครงการได้ตามกรอบเวลา ความได้เปรียบเชิงแข่งขันนี้จะยิ่งชัดเจนในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า
