Wellness ต้องทำให้สุขภาพดีขึ้น ไม่ใช่เป็นเพียงคำขวัญ
Wellness คือแนวทางดูแลสุขภาวะแบบองค์รวมที่ครอบคลุมสุขภาพกายและใจ โภชนาการ การออกกำลังกาย การป้องกันโรค การฟื้นฟู และการเตรียมพร้อมก่อนวัยชรา เพื่อให้ผู้คนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2569 นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เปิดสมัชชาสุขภาพแห่งชาติครั้งที่ 19 ที่เมืองทองธานี ภายใต้แนวคิดสังคมอยู่ดี มีพลัง พร้อมผลักดันอุตสาหกรรม Wellness ให้เป็นแรงขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ทิศทางนี้มีเหตุผล เพราะการดูแลก่อนป่วยอาจช่วยลดความต้องการรักษาที่หนักขึ้นในภายหลัง แต่การประกาศนโยบายยังไม่ใช่หลักประกันว่าประชาชนจะเข้าถึงบริการได้จริง รัฐต้องทำให้บริการป้องกันและฟื้นฟูมีคุณภาพ เข้าถึงได้ และไม่ผลักภาระค่าใช้จ่ายไปยังครัวเรือน

สังคมสูงวัยทำให้การป้องกันและบริการใกล้บ้านเร่งด่วนขึ้น
เหตุผลที่ต้องเร่งปรับระบบไม่ใช่เพียงการเปลี่ยนแปลงทางประชากร แต่คือผลกระทบที่เกิดกับทั้งผู้สูงอายุและคนวัยทำงาน รายงานธนาคารโลกระบุว่า ประเทศไทยกำลังเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างรวดเร็ว และจะเป็นสังคมสูงวัยระดับสุดยอดในปี 2033 ขณะวัยทำงานลดลง ความต้องการด้านสุขภาพและการดูแลผู้สูงอายุกลับเพิ่มขึ้น ทำให้รัฐต้องวางแผนกำลังคนและงบประมาณให้สอดคล้องกัน การดูแลผู้สูงอายุให้แข็งแรงช่วยลดภาระของลูกหลานวัยทำงานได้ ขณะที่บริการแพทย์ทางไกลอาจช่วยให้การดูแลต่อเนื่องสะดวกขึ้น แต่ต้องแม่นยำและเชื่อมกับบริการจริง มิฉะนั้นเทคโนโลยีจะเพิ่มช่องว่างแทนการลดภาระ สิ่งที่ควรให้ความสำคัญคือการคัดกรองพบโรคตั้งแต่ระยะแรก เสริมบริการปฐมภูมิ และมีทีมสหวิชาชีพดูแลต่อเนื่อง
งบสาธารณสุขต้องรองรับคำมั่น ไม่ใช่หยุดที่ถ้อยแถลง
นายอนุทินยอมรับว่านโยบายดูแลสุขภาพทำให้ต้นทุนทางการเงินเพิ่มขึ้น พร้อมยืนยันว่ารัฐบาลจะจัดสรรงบประมาณเพื่อให้ประชาชนมีอายุยืนและมีคุณภาพชีวิตที่ดี จุดยืนนี้สำคัญ เพราะการป้องกันโรค การคัดกรอง และการดูแลผู้สูงอายุอย่างต่อเนื่องล้วนต้องอาศัยบุคลากรและบริการที่มีทรัพยากรเพียงพอ การกล่าวว่ามีวินัยการคลังจึงต้องมาคู่กับคำตอบว่า งบสาธารณสุขจะไปถึงบริการส่วนใด ใครเป็นผู้ดูแล และประชาชนจะเข้าถึงได้อย่างไร ประเทศมีหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านเป็นฐานสำคัญ แต่ฐานเดิมต้องได้รับการพัฒนา ไม่ควรคาดหวังให้บุคลากรด่านหน้าแบกรับภาระเพิ่มโดยไม่มีการสนับสนุน ความสำเร็จของนโยบาย Wellness จึงควรวัดจากสุขภาพและความสามารถในการใช้ชีวิตของประชาชน ไม่ใช่เพียงมูลค่าของอุตสาหกรรม
สมัชชาสุขภาพต้องพาข้อเสนอไปสู่การปฏิบัติ
จุดแข็งของสมัชชาสุขภาพคือการเป็นพื้นที่กลางให้ภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคมแลกเปลี่ยนความรู้และร่วมสร้างข้อเสนอเชิงนโยบายด้านสุขภาพกับคุณภาพชีวิต บทบาทนี้มีคุณค่าเมื่อเสียงของผู้สูงอายุ ผู้ดูแล และผู้ให้บริการถูกนำไปใช้จริง ไม่ใช่จบลงหลังการประชุม รัฐบาลหวังให้ข้อเสนอจากทุกภาคส่วนเชื่อมกับการพัฒนานโยบายและแผน ทั้งด้านสุขภาพ สวัสดิการคนทำงาน และอุตสาหกรรมสุขภาพ ขั้นต่อไปจึงต้องมีการพิจารณาข้อเสนอและกำหนดกรอบดำเนินงานที่หน่วยงานรับผิดชอบได้ หากติดตามผลได้ ประชาชนก็จะเห็นชัดว่างบประมาณและนโยบายเปลี่ยนบริการอย่างไร ท้ายที่สุด การผลักดัน Wellness จะมีความหมายเมื่อเศรษฐกิจสุขภาพเติบโตไปพร้อมกับบริการที่เข้าถึงได้และภาระดูแลที่ลดลง รัฐควรทำให้การป้องกันและการดูแลระยะยาวเป็นหลักประกันคุณภาพชีวิต มิใช่ปล่อยให้ผู้สูงอายุและครอบครัวรับมือกันเอง






