จากดาต้าสู่การตัดสินใจด้วย AI เมื่อธนาคารและมหาวิทยาลัยปั้นคนทำงานรุ่นใหม่ให้คิดเป็นเชิงข้อมูล

Data Literacy คืออะไร และทำไมจึงกลายเป็นทักษะบังคับในยุค AI

Data Literacy คือความสามารถในการอ่าน ทำความเข้าใจ ตั้งคำถาม และสื่อสารด้วยข้อมูลอย่างมีวิจารณญาณ รวมถึงการเชื่อมโยงข้อมูลจากหลายแหล่งเข้ากับบริบททางธุรกิจ เพื่อแปลงข้อมูลดิบให้กลายเป็น Insight ที่มีความหมาย นําไปใช้ในการตัดสินใจ วางกลยุทธ์ และประเมินผลลัพธ์ได้อย่างเป็นระบบ โดยไม่จำเป็นต้องเป็นโปรแกรมเมอร์หรือ Data Scientist แต่ต้องเข้าใจตรรกะของข้อมูลและการใช้เครื่องมือดิจิทัลและ AI เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจ

หัวใจของการเปลี่ยนผ่านสู่ยุค AI ไม่ใช่การมีเครื่องมือแพงหรือเทคโนโลยีล้ำสมัย แต่คือการมีคนทำงานที่คิดเชิงข้อมูลได้ ธุรกิจที่มี data literacy training ที่ดีจะใช้ข้อมูลเป็น “ภาษากลาง” ระหว่างฝ่ายเทคนิคและฝ่ายธุรกิจ ทำให้การใช้ AI ไม่ติดอยู่แค่ของเล่นทางเทคโนโลยี แต่กลายเป็นเครื่องมือที่ผลักดันกลยุทธ์ การเติบโต และความได้เปรียบทางการแข่งขันอย่างจับต้องได้

เมื่อธนาคารไม่สอนแต่เรื่องการเงิน แต่ปั้นผู้นำให้เป็น AI-First

ทิศทางใหม่ของสถาบันการเงินกำลังชัดเจน ธนาคารไม่ได้เป็นเพียงผู้ปล่อยสินเชื่อ แต่กำลังกลายเป็นสถาบัน digital transformation education เต็มตัว หลักสูตร The Big Blue Ocean รุ่นที่ 5 ที่ธนาคารกรุงเทพเปิดอบรมภายใต้แนวคิด “Digital Transformation Program for Leader” คือภาพสะท้อนชัดเจนว่าธนาคารกำลังลงทุนกับการสร้างผู้นำธุรกิจที่เข้าใจ AI และเทคโนโลยี เพื่อให้ผู้ประกอบการและผู้นำธุรกิจปรับตัวรับเทรนด์ใหม่อย่างมีทิศทาง

หลักสูตรนี้เจาะกลุ่มผู้นำและทายาทนักธุรกิจจากองค์กรขนาดกลางและใหญ่จำนวน 48 รายทั่วประเทศ โดยไม่สอนโค้ดดิ้งอย่างเดียว แต่เน้น AI workforce development ที่ผสานเทคโนโลยีกับกลยุทธ์ธุรกิจ ธนาคารเชิญผู้บริหารจากบริษัทเทคโนโลยีและ AI ชั้นนำ และเชิญซีอีโอจากธุรกิจแพลตฟอร์มอย่าง LINE MAN Wongnai มาพูดเรื่อง ‘Thriving in the Age of Intelligent Transformation’ เพื่อให้ผู้เรียนเห็นของจริงว่าการใช้ AI เพื่อสร้างการเติบโตและปรับเปลี่ยนวิธีทำงานต้องคิดเชิงกลยุทธ์อย่างไร

จุดที่น่าสนใจคือหลักสูตรไม่ได้จบที่ห้องเรียน ผู้เข้าร่วมยังต้องออกแบบแผนธุรกิจที่นำไปต่อยอดได้จริง และมีการพาไปศึกษาดูงานบริษัทเทคโนโลยีและ AI ระดับโลกอย่าง UBTech และ Huawei เพื่อเปิดโลกเทคโนโลยีและเห็นตัวอย่างองค์กรที่ขับเคลื่อนด้วย AI-First Organization สิ่งนี้แสดงให้เห็นว่าธนาคารกำลังสร้างผู้นำที่มีทั้ง business intelligence skills และความเข้าใจ AI ในระดับที่พร้อมกลับไปเปลี่ยนองค์กรของตนเอง ไม่ใช่กลับไปแค่ถือใบประกาศ

มหาวิทยาลัยกับบทบาทใหม่ สร้างคนทำงานที่อ่านดาต้าเป็น ไม่ใช่แค่ใช้ Excel เป็น

ขณะที่ธนาคารกำลังอัปสกิลผู้ประกอบการ มหาวิทยาลัยก็เริ่มขยับบทบาทจากการสอนทฤษฎีบัญชีหรือการเงิน ไปสู่การสร้างฐาน data literacy ให้บุคลากรและคนทำงานจริง คณะบัญชีของมหาวิทยาลัยศรีปทุมจัดโครงการ AI FOR WORKFORCE เพื่อพัฒนาสมรรถนะด้าน AI สำหรับการทำงาน โดยหนึ่งในหัวใจคือหัวข้อ “Data Literacy & Business Data Pipeline การใช้ AI เพื่อวิเคราะห์ข้อมูลและค้นหา Insight” ที่มุ่งให้ผู้เรียนมองข้อมูลเป็นมากกว่าตารางตัวเลข

การอบรมนี้เน้นให้ผู้เรียนเข้าใจการจัดการข้อมูลตั้งแต่การเชื่อมโยงข้อมูล การสร้าง Business Data Pipeline ไปจนถึงการใช้ AI เพื่อวิเคราะห์และสกัด Insight ที่มีความหมายต่อการทำงานและการดำเนินธุรกิจ กล่าวอีกแบบคือ มหาวิทยาลัยกำลังฝึกให้คนทำงานใช้เครื่องมือ AI เป็น “คู่คิด” ในการวิเคราะห์ ไม่ใช่ใช้เพียงเพื่อทำรายงานสวยๆ สิ่งนี้คือฐานสำคัญของ business intelligence skills ที่แท้จริง เพราะทำให้คนทำงานสามารถเปลี่ยนข้อมูลจำนวนมากให้กลายเป็นข้อมูลเชิงลึกที่นำไปใช้ตัดสินใจได้

การจัดอบรมเช่นนี้ยังสะท้อนว่ามหาวิทยาลัยมอง AI workforce development เป็นภารกิจต่อเนื่อง ไม่ใช่งานครั้งเดียวแล้วจบ เป้าหมายคือให้องค์กรต่างๆ มีบุคลากรที่พร้อมรับมือกับโลกการทำงานที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูลและเทคโนโลยี AI สามารถใช้ data literacy training เป็นบันไดสู่การเติบโตอย่างยั่งยืน และลดช่องว่างระหว่างคนรุ่นใหม่กับคนทำงานที่ต้องอัปสกิลกลางทาง

Data Literacy คือสะพานเชื่อมเครื่องมือ AI กับการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์

สิ่งที่ธนาคารและมหาวิทยาลัยทำร่วมกันกำลังส่งสัญญาณเดียวกัน คือ data literacy ไม่ใช่ทักษะเสริม แต่เป็นฐานที่ขาดไม่ได้ในการเปลี่ยนข้อมูลให้เป็นการตัดสินใจที่มีพลัง ผู้นำที่ผ่านหลักสูตร Digital Transformation Program for Leader ถูกฝึกให้คิดแบบองค์กร AI-First ใช้ข้อมูลและ AI เป็นส่วนหนึ่งของแผนธุรกิจ และกล้าออกแบบโมเดลธุรกิจใหม่จากสิ่งที่เรียนรู้ในห้องเรียนและการดูงานจริง

ในอีกด้าน บุคลากรที่ผ่านการอบรม AI FOR WORKFORCE ถูกฝึกให้เข้าใจการทำงานของข้อมูลตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ และใช้ AI เพื่อดึง Insight ที่เกี่ยวข้องกับงานของตนเองโดยตรง เมื่อสองฝั่งนี้เดินไปพร้อมกัน เราได้ทั้งผู้นำที่คิดเชิงกลยุทธ์ด้วยข้อมูล และคนทำงานที่ลงมือปฏิบัติด้วยเครื่องมือ AI อย่างมั่นใจ ช่องว่างระหว่างเทคโนโลยีกับกลยุทธ์ธุรกิจจึงแคบลงอย่างเห็นได้ชัด

ประโยคที่ควรจดคือ “องค์กรที่มี AI แต่ไม่มีคนที่เข้าใจข้อมูล จะไม่ได้เปรียบมากไปกว่าคู่แข่งที่ยังไม่ลงทุนด้านเทคโนโลยีเลย” เพราะท้ายที่สุด การแข่งขันในยุคนี้คือการแข่งขันด้านการตีความข้อมูล ใครแปลงข้อมูลเป็นการตัดสินใจและกลยุทธ์ได้เร็วกว่ามีโอกาสชนะ

บทสรุป: สถาบันคือจุดตั้งต้น แต่องค์กรต้องกล้าปรับวิธีทำงานตาม

เมื่อธนาคารเริ่มสร้างหลักสูตร AI และกลยุทธ์ให้ผู้นำ และมหาวิทยาลัยเร่งปูฐาน data literacy ให้บุคลากร สิ่งที่เกิดขึ้นคือแรงขับเคลื่อนคู่ขนานของ AI workforce development และ digital transformation education ที่ไม่ได้หยุดอยู่ในห้องเรียน สิ่งนี้เป็นสัญญาณว่าทั้งสองสถาบันกำลังมองบทบาทของตนใหม่ จากผู้ให้ความรู้เชิงวิชาการไปสู่ผู้ร่วมสร้างอนาคตการทำงานที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูลและ AI

อย่างไรก็ตาม การมีหลักสูตรดีไม่เพียงพอ ถ้าองค์กรปลายทางยังยึดรูปแบบการทำงานเดิม ไม่เปิดพื้นที่ให้ทดลองใช้ AI ไม่ยอมรับการตัดสินใจที่อิงข้อมูลมากกว่าความเคยชิน การลงทุนใน data literacy training จะไม่คืนผลเต็มที่ องค์กรจึงต้องกล้าปรับโครงสร้างงาน กระบวนการ และวัฒนธรรมการตัดสินใจให้รองรับวิธีคิดใหม่ที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล

อนาคตของคนทำงานไม่ได้ถูกแบ่งด้วยสายอาชีพเทคนิคกับสายธุรกิจอีกต่อไป แต่แบ่งด้วยว่าคิดเป็นเชิงข้อมูลหรือไม่ สถาบันได้เริ่มปูทางแล้ว คำถามคือองค์กรและตัวคนทำงานเองพร้อมแค่ไหนที่จะเดินต่อจากห้องอบรมไปสู่การเปลี่ยนวิธีคิดและวิธีทำงานจริงในทุกวัน