จากมรดกสุขภาพสู่ยุทธศาสตร์ระยะยาว
เวลเนสไทยคือการดูแลสุขภาวะแบบองค์รวมที่ผสานบริการสุขภาพ การท่องเที่ยว ภูมิปัญญาท้องถิ่น และวิถีวัฒนธรรมเข้าด้วยกัน เพื่อส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรค พร้อมสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน ทิศทางนี้ชัดขึ้นในงาน Global Wellness Summit 2026 ครั้งที่ 20 ซึ่งจัดที่ภูเก็ตระหว่างวันที่ 10–13 พฤศจิกายน โดยวันที่ 12 พฤศจิกายน นพ.พงศธร พอกเพิ่มดี อธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก เปิด Roadmap 5 เสาหลัก ส่วนวันที่ 13 พฤศจิกายน นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข แสดงวิสัยทัศน์ในพิธีปิด มุ่งสู่ Medical & Wellness Hub ผ่านยุทธศาสตร์ปี 2025–2034 การประกาศนี้ไม่ใช่แค่การตั้งเป้าดึงดูดนักท่องเที่ยว แต่เป็นความพยายามวางระบบที่เชื่อมบริการแพทย์ งานวิจัย ผลิตภัณฑ์ และกิจกรรมสุขภาวะเข้าด้วยกัน อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จควรวัดจากคุณภาพบริการและประโยชน์ที่ประชาชนได้รับ ไม่ใช่จำนวนผู้มาเยือนเพียงอย่างเดียว

ห้าเสาหลักที่ต้องต่อยอดจากวัฒนธรรม
Roadmap to Global Wellness Hub วาง 5 เสาหลักเพื่อผลักดันเวลเนสไทย โดยหลักที่ระบุในข้อมูลคือการผสานพลังวัฒนธรรมกับการเป็นเจ้าภาพวาระระดับโลก ยกระดับนวดไทยและมวยไทยจากมรดกทางวัฒนธรรมให้เป็นสัญลักษณ์ด้านสุขภาพและการออกกำลังกายในระดับสากล พร้อมเชื่อมภูมิปัญญาดั้งเดิมกับมาตรฐานและการพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์การแพทย์สมัยใหม่ ทิศทางนี้มีน้ำหนักกว่าการขายภาพจำ เพราะวัฒนธรรมจะสร้างความเชื่อมั่นได้เมื่อมีหลักฐานด้านความปลอดภัย คุณภาพ และผลลัพธ์รองรับ การทำให้มรดกมีมาตรฐานจึงไม่ควรหมายถึงการทำให้ทุกพื้นที่เหมือนกัน แต่ควรเปิดทางให้ความรู้และเอกลักษณ์ท้องถิ่นได้รับการพัฒนาโดยไม่สูญเสียที่มา ยุทธศาสตร์ระยะสิบปีวางโครงสร้างศูนย์กลางที่เชื่อมกัน 5 ด้าน ได้แก่ บริการทางการแพทย์ สุขภาวะ วิชาการและวิจัย ผลิตภัณฑ์สมุนไพรและนวัตกรรม ตลอดจนการประชุมและจัดแสดงสินค้าด้านสุขภาพ ความท้าทายคือทำให้ทั้งห้าด้านทำงานร่วมกันจริง ไม่ใช่แยกเป็นโครงการที่วัดผลคนละแบบ

การท่องเที่ยวและแพทย์แผนไทยต้องเติบโตด้วยมาตรฐาน
การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพเป็นเครื่องยนต์สำคัญของแผน เพราะเชื่อมบริการสุขภาพเข้ากับประสบการณ์ด้านอาหาร สปา การพักผ่อน และวัฒนธรรม ขณะเดียวกัน แพทย์แผนไทยกับยาสมุนไพรไม่ควรถูกวางไว้เป็นเพียงส่วนประกอบสร้างบรรยากาศ แต่ต้องมีบทบาทในระบบบริการ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการดูแลที่เหมาะกับแต่ละบุคคล กรมการแพทย์แผนไทยฯ ระบุว่าคลังข้อมูลตำรับยาไทยแห่งชาติมีสูตรบันทึกมากกว่า 60,000 ตำรับ และนำความรู้ไปประกอบการดูแลสุขภาพเฉพาะบุคคล รวมถึงการพัฒนาอาหารตามธาตุเจ้าเรือนและผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรท้องถิ่น นี่คือฐานความรู้ที่มีศักยภาพ แต่จำนวนตำรับเพียงอย่างเดียวไม่รับประกันคุณภาพ การคัดกรองหลักฐาน ความปลอดภัย และการผลิตตามมาตรฐานจึงเป็นเงื่อนไขสำคัญ หากทำได้ การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพจะมีจุดต่างจากการพักผ่อนทั่วไป และแพทย์แผนไทยจะได้รับการยอมรับในฐานะส่วนหนึ่งของการดูแลที่มีความรับผิดชอบ ไม่ใช่เพียงบริการเสริมสำหรับผู้มาเยือน

ความสำเร็จต้องวัดจากประโยชน์ที่คนในประเทศได้รับ
เบื้องหลังการเร่งวางยุทธศาสตร์คือเศรษฐกิจสุขภาวะโลกที่ขยายตัว พร้อมแรงกดดันด้านโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง สุขภาพจิต สังคมสูงวัย และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ กระทรวงสาธารณสุขจึงย้ำว่าการเติบโตทางเศรษฐกิจต้องเดินคู่กับการส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรคในชีวิตประจำวัน หลักคิดที่ควรยึดคือ “สุขภาวะต้องเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานสำหรับทุกคน” ในทางปฏิบัติ แผนระบุว่าจะขยายศักยภาพบริการสากลในโรงพยาบาลรัฐโดยไม่กระทบสิทธิของคนไทย และนำรายได้จากผู้ใช้บริการต่างชาติมาลงทุนพัฒนาการดูแลสุขภาพของประชาชน นี่เป็นเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้ Medical & Wellness Hub มีความชอบธรรม ไม่ใช่เพียงเป้าหมายทางธุรกิจ ก้าวต่อไปคือการทำให้คำมั่นดังกล่าวตรวจสอบได้ ทั้งเรื่องการเข้าถึงบริการ คุณภาพและความปลอดภัย ตลอดจนการกระจายประโยชน์สู่ชุมชน การที่กรุงเทพมหานครได้รับเลือกเป็นเจ้าภาพการประชุมสุดยอดการแพทย์แผนไทยระดับโลกครั้งที่ 3 ในปี 2027 เป็นเวทีต่อยอด แต่ผลลัพธ์ระยะยาวจะตัดสินจากการเปลี่ยนยุทธศาสตร์ให้เป็นบริการที่ประชาชนเข้าถึงได้จริง







