ภาษีเที่ยวต่างประเทศคืออะไร และสาระหลักของร่างกฎหมายใหม่
ภาษีเที่ยวต่างประเทศในร่าง พ.ร.บ.ภาษีเดินทางออกนอกราชอาณาจักร คือภาษีที่เรียกเก็บจากผู้โดยสารทุกสัญชาติที่เดินทางออกนอกประเทศทางอากาศ โดยต้องชำระเป็นรายครั้งก่อนออกเดินทาง และจัดเก็บผ่านผู้ประกอบกิจการขนส่งหรือผู้จำหน่ายบัตรโดยสาร เพื่อเพิ่มค่าบินออกนอกประเทศและสะท้อนต้นทุนทางเศรษฐกิจจากการเดินทางไปต่างประเทศของประชาชน สาระสำคัญของร่างกฎหมายคือการกำหนดให้ผู้เดินทางออกนอกราชอาณาจักรทุกสัญชาติมีหน้าที่เสียภาษีทุกครั้งที่เดินทาง เว้นแต่เข้าเกณฑ์ยกเว้นตามกฎกระทรวง ในเฟสแรกจะจัดเก็บเฉพาะการเดินทางทางอากาศในอัตรา 1,000 บาทต่อครั้ง และวางเพดานภาษีไม่เกิน 5,000 บาทต่อครั้งต่อการเดินทางหนึ่งครั้ง จุดนี้ทำให้ภาษีเดินทางอากาศกลายเป็นต้นทุนใหม่ที่ถูกฝังเข้าไปในราคาตั๋ว ทุกคนที่คิดจะบินออกนอกประเทศจึงต้องเริ่มคำนวณเพิ่ม
เป้าหมายกระตุ้นท่องเที่ยวในประเทศ กับคำถามเรื่องความยุติธรรม
รัฐบาลอธิบายว่าการจัดเก็บภาษีเที่ยวต่างประเทศมีเป้าหมายชัดเจนเพื่อสนับสนุนให้คนไทยเที่ยวในประเทศมากขึ้น ลดการไหลออกของเงินทุนจากการเดินทางท่องเที่ยวต่างประเทศของคนไทย และหมุนเวียนเศรษฐกิจรากหญ้าให้คึกคักมากขึ้น อีกทั้งยังโยงกับนโยบายบริหารทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุดภายใต้กรอบวินัยการเงินการคลัง และสร้างความยืดหยุ่นในการบริหารสถานการณ์ฉุกเฉินในอนาคต คำถามเชิงนโยบายจึงไม่ใช่แค่ว่าค่าบินออกนอกประเทศจะแพงขึ้นเท่าไร แต่คือภาษีเดินทางอากาศนี้ยุติธรรมต่อผู้เดินทางทุกกลุ่มหรือไม่ เมื่อร่างกฎหมายกำหนดให้ครอบคลุมผู้เดินทางทุกสัญชาติ แต่ในเชิงการเมืองถูกมองว่า “มาจากการเก็บภาษีคนไทยไปเมืองนอก เพราะวันนี้เงินไหลออกนอกประเทศเยอะมาก ซึ่งอยากให้คนไทยเที่ยวไทย” ตามถ้อยคำของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง
ใครต้องจ่ายภาษีเดินทางอากาศ และกลุ่มยกเว้นสำคัญ
ในทางปฏิบัติ ร่างกฎหมายระบุชัดว่าผู้เดินทางออกนอกราชอาณาจักรทุกสัญชาติต้องเสียภาษีทุกครั้งที่เดินทางออก เว้นแต่เข้าเกณฑ์ได้รับยกเว้นตามกฎกระทรวง เฟสแรกจะเก็บเฉพาะการเดินทางทางอากาศ ส่วนการเดินทางทางบกและทางน้ำจะได้รับการยกเว้นภาษีในระยะเริ่มต้น ส่งผลให้คนที่ใช้เครื่องบินเป็นหลักแบกรับภาระมากกว่าคนที่เดินทางข้ามแดนด้วยช่องทางอื่น กลุ่มยกเว้นถูกออกแบบตามหลักเกณฑ์เดียวกับการยกเว้นค่าบริการผู้โดยสารขาออกหรือ Passenger Service Charge เช่น พระมหากษัตริย์ พระราชินี พระบรมวงศานุวงศ์ และผู้ติดตาม สมเด็จพระสังฆราช ประมุขแห่งรัฐต่างประเทศ ราชอาคันตุกะของรัฐบาล เด็กอายุไม่เกิน 2 ปี รวมถึงผู้โดยสารผ่านที่ไม่ออกจากพื้นที่ผู้โดยสาร หรือพักเปลี่ยนเครื่องตามเงื่อนไขสนามบิน ผู้ปฏิบัติหน้าที่เกี่ยวกับกิจการขนส่งที่เดินทางโดยไม่ต้องเสียค่าโดยสารและออกนอกประเทศตามหน้าที่งานก็ได้รับการยกเว้นด้วย
กลไกจัดเก็บภาษี ค่าบินออกนอกประเทศจะเปลี่ยนไปอย่างไร
ร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้กำหนดให้ผู้เดินทางชำระภาษีก่อนออกนอกราชอาณาจักร โดยให้ผู้ประกอบกิจการขนส่งคนโดยสารระหว่างประเทศหรือตัวแทนจำหน่ายบัตรโดยสารเป็นผู้เรียกเก็บภาษีพร้อมกับค่าโดยสาร แปลว่าในอนาคตหน้าตาของราคาตั๋วเครื่องบินขาออกจะเปลี่ยนไป มีรายการภาษีเดินทางอากาศถูกผนวกเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของค่าบินออกนอกประเทศอัตโนมัติ ในกรณีที่ผู้เดินทางไม่ได้ซื้อบัตรโดยสารผ่านผู้ประกอบกิจการขนส่งหรือไม่มีการออกบัตรโดยสาร ผู้เดินทางต้องไปชำระภาษีตามหลักเกณฑ์และวิธีที่อธิบดีกรมสรรพากรประกาศกำหนด เจ้าหน้าที่มีอำนาจประเมินและเรียกเก็บภาษี เบี้ยปรับ และเงินเพิ่ม รวมถึงออกหมายเรียก ตรวจค้นหรือยึดบัญชีและเอกสารที่เกี่ยวข้อง หากไม่ชำระภาษีตามกำหนด ร่างกฎหมายกำหนดเบี้ยปรับเป็น 2 เท่าของภาษีที่ต้องเสีย และคิดเงินเพิ่มในอัตรา 1.5% ต่อเดือนของภาษีค้างชำระ ทำให้การเพิกเฉยต่อภาษีเที่ยวต่างประเทศมีต้นทุนสูงกว่าเพียงการเสียค่าปรับทั่วไป
ไทม์ไลน์ การรับฟังความเห็น และผลกระทบต่อการวางแผนเดินทาง
ขณะนี้ร่าง พ.ร.บ.ภาษีเดินทางออกนอกราชอาณาจักรยังอยู่ในขั้นตอนการเปิดรับฟังความคิดเห็นต่อหลักการครั้งที่ 1 โดยกรมสรรพากรเริ่มกระบวนการตั้งแต่วันที่ 30 กันยายน ถึง 29 ตุลาคม ทั้งหมดจึงยังเป็นข้อเสนอที่ต้องผ่านการพิจารณา ปรับรายละเอียดอัตราภาษี หลักเกณฑ์ยกเว้น และขั้นตอนการจัดเก็บผ่านกฎกระทรวงต่อไป ตามร่างหลักการ กฎหมายจะมีผลเมื่อพ้น 180 วันนับแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา นั่นหมายความว่าผู้วางแผนเที่ยวต่างประเทศควรจับตาไทม์ไลน์อย่างใกล้ชิด ไม่ใช่แค่เพื่อประเมินว่าค่าบินออกนอกประเทศจะเพิ่มขึ้นเท่าไร แต่เพื่อวางแผนซื้อตั๋วล่วงหน้าในช่วงที่ยังไม่ถูกเรียกเก็บภาษีเที่ยวต่างประเทศ หากสุดท้ายร่างกฎหมายผ่านโดยรูปแบบใกล้เคียงกับฉบับที่เปิดรับฟังความเห็นอยู่ในปัจจุบัน การตัดสินใจว่าจะไปเที่ยวต่างประเทศหรือหันมาเน้นท่องเที่ยวในประเทศอาจเปลี่ยนไปอย่างมีนัยสำคัญสำหรับหลายครอบครัว
