ภาษีขาออก 1000 บาทต่อเที่ยวบิน กระทบค่าตั๋วและแผนท่องเที่ยวอย่างไร

ภาษีเดินทางออกนอกประเทศคืออะไร และทำไมผู้โดยสารควรสนใจ

ภาษีเดินทางออกนอกประเทศ คือภาษีที่รัฐเรียกเก็บจากผู้โดยสารทุกสัญชาติทุกครั้งที่เดินทางออกจากอาณาจักรผ่านด่านอากาศยาน โดยในระยะแรกเน้นการเดินทางทางอากาศและเก็บรวมไปกับค่าตั๋วเครื่องบิน มีกรอบอัตราตามกฎกระทรวงไม่เกินต่อครั้งตามที่กฎหมายวางไว้ และมีข้อยกเว้นเฉพาะกลุ่ม เช่น เด็กเล็ก ผู้โดยสารต่อเครื่อง หรือผู้ปฏิบัติหน้าที่ในสายการบิน ภาษีชนิดนี้มีผลโดยตรงต่อค่าตั๋วเครื่องบินแพงขึ้นสำหรับเที่ยวบินระหว่างประเทศ และทำให้ทุกการบินออกกลายเป็นค่าใช้จ่ายตายตัวที่ต้องเผื่อในงบประมาณท่องเที่ยวของแต่ละคน

หัวใจของร่าง พ.ร.บ. ภาษีการเดินทางออกนอกราชอาณาจักร คือการกำหนดให้ผู้เดินทางออกนอกประเทศทุกสัญชาติต้องเสียภาษีทุกครั้งที่เดินทาง ตามอัตราที่กำหนดในกฎกระทรวงแต่ไม่เกินครั้งละ 5000 บาท โดยรัฐบาลให้เหตุผลว่าต้องการบริหารทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุดและเพิ่มความยืดหยุ่นด้านการคลังเพื่อรองรับสถานการณ์ฉุกเฉินในอนาคต เมื่อมองจากมุมผู้โดยสาร ภาษีขาออก 1000 บาทในเฟสแรกไม่ได้เป็นตัวเลขเล็กหากคิดรวมทั้งครอบครัวหรือกลุ่มเพื่อนที่บินบ่อย และยิ่งตอกย้ำภาพว่าค่าตั๋วเครื่องบินแพงอยู่แล้วจะยิ่งสูงขึ้นไปอีก

กลไกเก็บภาษีขาออก 1000 บาท ทำงานอย่างไร ต่างจาก PSC อย่างไร

ในระยะแรก ร่างกฎหมายกำหนดชัดว่าจะเก็บภาษีการเดินทางอากาศครั้งละ 1000 บาทต่อคนต่อครั้งสำหรับผู้ที่เดินทางออกทางอากาศเท่านั้น ขณะที่การเดินทางทางบกและทางน้ำยังได้รับการยกเว้นภาษีในช่วงเริ่มต้น โดยอัตรานี้ยังอยู่ภายใต้กรอบเพดานไม่เกิน 5000 บาทต่อการเดินทางออกหนึ่งครั้งที่เปิดทางให้ปรับในอนาคตผ่านกฎกระทรวง ประโยคที่ควรจดคือ "ในระยะแรกให้กำหนดอัตราภาษีการเดินทางออกนอกราชอาณาจักรโดยทางอากาศครั้งละ 1000 บาท"

วิธีชำระเงินถูกออกแบบให้แนบเนียนกับการซื้อตั๋ว ผู้เดินทางต้องเสียภาษีก่อนออกนอกประเทศ โดยผู้ประกอบการขนส่งหรือตัวแทนจำหน่ายบัตรโดยสารจะเป็นผู้เรียกเก็บภาษีพร้อมค่าโดยสาร ผู้โดยสารจึงไม่ต้องไปต่อคิวจ่ายที่สนามบิน แต่จะเห็นยอดเพิ่มในหน้าตั๋วหรือใบเสร็จทันที ส่วนกรณีที่ไม่มีการออกตั๋วหรือไม่ได้จ่ายผ่านสายการบิน เช่น เที่ยวบินพิเศษหรือกรณีเฉพาะ ผู้เดินทางต้องชำระตามหลักเกณฑ์ที่อธิบดีกรมสรรพากรจะออกประกาศกำหนดเพิ่มเติม สำคัญมาก ภาษีนี้เป็นคนละประเภทกับค่าบริการผู้โดยสารขาออกหรือ PSC ที่สนามบินยังเก็บต่อไป เอกสารร่างระบุเพียงว่าใช้หลักเกณฑ์ยกเว้นแบบเดียวกับ PSC แต่ไม่ได้บอกว่าจะยกเลิกหรือแทนที่กัน

ใครต้องจ่าย ใครได้รับยกเว้น และตัวอย่างผลกระทบต่อค่าทริป

ฐานภาษีรอบนี้ตรงไปตรงมา ผู้เดินทางทุกสัญชาติที่บินออกจากประเทศมีหน้าที่เสียภาษีทุกครั้งที่ออก ไม่ว่าจะบินใกล้หรือไกล ใช้ตั๋วราคาถูกหรือตั๋วแพง และไม่แบ่งแยกสัญชาติ แต่ก็มีข้อยกเว้นสำคัญ ได้แก่ ผู้เดินทางทางบกและทางน้ำในระยะแรก ลูกเรือและบุคลากรขนส่งที่เดินทางตามหน้าที่และไม่เสียค่าโดยสาร เด็กอายุไม่เกิน 2 ปี พระมหากษัตริย์ พระราชินี พระบรมวงศานุวงศ์ สมเด็จพระสังฆราช และผู้ติดตาม ประมุขรัฐต่างประเทศ ราชอาคันตุกะและอาคันตุกะของรัฐบาล คณะผู้ตรวจจากองค์การห้ามอาวุธเคมี ผู้โดยสารที่ใช้เครื่องบินราชการ หรือผู้โดยสารผ่านที่ไม่ออกจากเขตห้องผู้โดยสารผ่านหรือพักเปลี่ยนเครื่องภายในสนามบินตามเงื่อนไข

ในทางปฏิบัติ ภาษีขาออก 1000 บาททำให้ภาระค่าเดินทางเพิ่มแบบคูณจำนวนคนและจำนวนครั้งที่ออกจากประเทศ ผู้เดินทางคนเดียวที่ไม่ได้อยู่ในกลุ่มยกเว้นจะจ่ายเพิ่ม 1000 บาททุกครั้งที่ออก ส่วนครอบครัวสี่คนที่สมาชิกอายุเกิน 2 ปีทั้งหมด จะมีภาษีรวม 4000 บาทต่อการเดินทางออกหนึ่งครั้งตามตัวอย่างการคำนวณในเอกสารวิเคราะห์ผลกระทบ เมื่อรวมกับค่าบริการผู้โดยสารขาออกของสนามบินที่ผู้โดยสารต้องเสียอยู่แล้ว ภาพรวมคือค่าตั๋วเครื่องบินแพงขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยเฉพาะทริประยะสั้นและการเดินทางเป็นกลุ่มที่สัดส่วนภาษีต่อมูลค่าทริปยิ่งสูง

ช่วงเปลี่ยนผ่าน การรับฟังความเห็น และวิธีวางแผนงบเดินทาง

ร่าง พ.ร.บ. ภาษีการเดินทางออกนอกราชอาณาจักรยังไม่เริ่มเก็บจริงในทันที หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกำลังเปิดรับฟังความคิดเห็นผ่านเว็บไซต์ระบบกฎหมายกลาง ระหว่างวันที่ 30 กันยายน ถึง 29 ตุลาคม เพื่อรวบรวมข้อเสนอแนะก่อนสรุปร่างขั้นสุดท้าย หากกฎหมายประกาศใช้แล้ว จะเริ่มมีผลเมื่อพ้น 180 วันนับจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา และที่สำคัญคือไม่มีผลย้อนหลัง ผู้ที่ซื้อตั๋วก่อนวันที่กฎหมายมีผลใช้บังคับ แม้เดินทางออกหลังวันเริ่มบังคับใช้ก็จะไม่ถูกเรียกเก็บภาษีนี้

ในมุมผู้บริโภค ข้อเท็จจริงสองข้อที่ควรใช้วางแผนคือ หนึ่ง ภาษีนี้เก็บต่อการออกนอกประเทศ ไม่ใช่เก็บทั้งขาไปและขากลับอัตโนมัติ หากเริ่มต้นการเดินทางในประเทศแล้วบินไปกลับต่างประเทศ จะมีภาระภาษีเฉพาะตอนออก ส่วนเที่ยวบินขากลับไม่เข้าฐานภาษี แต่ถ้าบินออกอีกครั้งก็ต้องเสียใหม่ทุกครั้ง สอง ผู้โดยสารควรคิดภาษีขาออกนี้เป็นรายการประจำในงบเดินทาง เช่น เผื่อเงินเพิ่มในแผนเที่ยว กลับมาทบทวนว่าจำเป็นต้องบินหลายทริปสั้น หรือเปลี่ยนเป็นทริปยาวแต่ลดจำนวนครั้งการบินออก เพื่อชดเชยภาษีเดินทางอากาศที่ต้องจ่ายทุกเที่ยว