ตลาดสมาร์ทโฟนหดตัวครั้งใหญ่ แต่สองยักษ์กลับโต
ตลาดสมาร์ทโฟนหดตัว คือภาวะที่ยอดจัดส่งและยอดขายสมาร์ทโฟนทั่วโลกลดลงต่อเนื่องเมื่อเทียบกับปีก่อน เกิดจากต้นทุนชิ้นส่วนที่สูงขึ้น การขาดแคลนหน่วยความจำ และผู้บริโภคเลื่อนการเปลี่ยนเครื่องใหม่ ส่งผลให้ผู้ผลิตลดจำนวนรุ่น เน้นทำกำไร และผลักดันสินค้าระดับพรีเมียมมากขึ้น
ยอดขายสมาร์ทโฟนลดลงอย่างรุนแรงในไตรมาส 3 โดยรายงานหนึ่งชี้ว่ายอดจัดส่งทั่วโลกลดลงถึง 22 เปอร์เซ็นต์เมื่อเทียบกับปีก่อน และเป็นระดับต่ำสุดของไตรมาสที่สามในรอบ 14 ปี ภาวะตลาดสมาร์ทโฟนหดตัวครั้งนี้ไม่ได้กระทบทุกแบรนด์เท่ากัน เพราะในขณะที่ผู้เล่นหลายรายถอยหลัง สองค่ายใหญ่กลับเดินหน้า Apple Samsung ครองตลาดด้วยส่วนแบ่งรวมเกินเกือบครึ่งของยอดจัดส่งทั้งหมด โดยซัมซุงอยู่ราว 23 ถึง 25 เปอร์เซ็นต์ ส่วนแอปเปิลทะลุ 20 เปอร์เซ็นต์เป็นครั้งแรกในไตรมาสสาม
คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ว่าตลาดกำลังแย่แค่ไหน แต่คือเหตุใด Apple และ Samsung ถึงยิ่งแข็งแรงในวันที่ตลาดส่วนใหญ่กำลังถอย และผู้ซื้ออย่างเราควรอ่านเกมนี้อย่างไร

RAMageddon และต้นทุนชิปที่พุ่ง ทำไมทุกเครื่องถึงแพงขึ้น
หัวใจของวิกฤตครั้งนี้คือสิ่งที่นักวิเคราะห์เรียกว่า RAMageddon การเติบโตของโครงสร้างพื้นฐานปัญญาประดิษฐ์ทำให้ความต้องการชิปหน่วยความจำในศูนย์ข้อมูลพุ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว กว่า 70 เปอร์เซ็นต์ของการผลิตชิปหน่วยความจำทั่วโลกถูกส่งไปยังศูนย์ข้อมูล AI ทำให้เกิดภาวะขาดแคลนสำหรับอุตสาหกรรมสมาร์ทโฟน
ผลคือราคาชิ้นส่วนสำคัญอย่าง DRAM และ NAND พุ่งสูงขึ้นประมาณ 350 เปอร์เซ็นต์เมื่อเทียบกับปีก่อน ส่งแรงกระแทกตรงไปยังต้นทุนการผลิตของผู้ผลิตทุกราย แรงกดดันนี้บีบให้ผู้ผลิตต้องขึ้นราคาขายเฉลี่ยของสมาร์ทโฟนทั่วโลกประมาณ 20 เปอร์เซ็นต์ในปีนี้ และในอีกข้อมูลหนึ่งก็ระบุว่าราคาขายปลีกสมาร์ทโฟนเพิ่มขึ้น 20 เปอร์เซ็นต์นับตั้งแต่ต้นปี
ประโยคที่ควรจำคือ ราคาหน่วยความจำที่เพิ่มขึ้นไม่ได้แค่กินกำไรของผู้ผลิต แต่ยังบีบให้พวกเขาลดสเปกหรือยกเลิกรุ่นราคาประหยัดไปเลย นั่นหมายความว่า ผู้ใช้ไม่ได้แค่จ่ายแพงขึ้น แต่ยังมีตัวเลือกน้อยลง โดยเฉพาะในกลุ่มเครื่องระดับกลางและล่างที่เคยเป็นสนามแข่งขันแบรนด์โทรศัพท์ Android

Apple Samsung ครองตลาด เพราะเล่นเกมพรีเมียมได้ดีกว่า
ในวันที่ตลาดสมาร์ทโฟนหดตัว แบรนด์ที่พึ่งพารุ่นกลางและรุ่นประหยัดอย่าง Xiaomi และ Oppo กลับเจ็บหนักที่สุด ส่วนแบ่งของผู้เล่นอันดับ 3 ถึง 5 ลดลงพร้อมกัน Xiaomi เหลือ 10 เปอร์เซ็นต์ Oppo 9 เปอร์เซ็นต์ และ Vivo 8 เปอร์เซ็นต์ แสดงให้เห็นว่าพื้นที่ของแบรนด์รองกำลังถูกบีบแคบลงอย่างชัดเจน
ในทางตรงกันข้าม Apple Samsung ครองตลาดได้แน่นขึ้น เพราะโฟกัสสินค้าระดับไฮเอนด์ที่ยังมีความต้องการค่อนข้างมั่นคง รายงานหนึ่งระบุว่า ซัมซุงครองส่วนแบ่งอันดับหนึ่งราว 23 ถึง 25 เปอร์เซ็นต์ ขณะที่แอปเปิลมีส่วนแบ่ง 22 เปอร์เซ็นต์ และเป็นครั้งแรกที่ส่วนแบ่งของแอปเปิลในไตรมาสสามทะลุ 20 เปอร์เซ็นต์
ซัมซุงได้แรงหนุนจากมือถือจอพับอย่าง Galaxy Z Fold 8 และ Galaxy Z Flip 8 ที่ขายดีจนกลายเป็นแหล่งรายได้สำคัญ ด้านแอปเปิลก็ได้แรงส่งจาก iPhone 18 Pro และ iPhone 18 Pro Max ที่เปิดขายช่วงต้นไตรมาส พร้อมทั้งขยายไลน์ไปสู่รุ่นพับได้ระดับพรีเมียม เมื่อผู้ผลิตส่วนใหญ่หันไปเน้นกำไรมากกว่ายอดจัดส่ง การมุ่งไปที่รุ่นเรือธงจึงยิ่งทำให้สองค่ายนี้กินส่วนแบ่งเพิ่มสวนกระแส
เมื่อรุ่นกลางถอย ผู้ใช้ถูกดันให้เลือกเรือธง
เมื่อราคาชิ้นส่วนพุ่งสูงและกำไรหด ผู้ผลิตจำนวนมากเริ่มลดกำลังการผลิต ตัดจำนวนรุ่นในพอร์ต และหันไปเน้นสินค้าระดับพรีเมียมมากขึ้น นี่คือเหตุผลว่าทำไมผู้ใช้ที่เคยซื้อรุ่นกลางราคาเข้าถึงง่าย จึงเริ่มรู้สึกว่าตัวเลือกหายไป หรือสเปกลดลงแต่ราคากลับสูงขึ้น
ข้อมูลจากแหล่งวิจัยหนึ่งระบุว่า แบรนด์ Android ที่อาศัยตลาดระดับกลางและประหยัดได้รับผลกระทบหนักที่สุด ขณะที่ตลาดรุ่นราคาประหยัดถูกบีบจากราคาเครื่องที่ปรับสูงขึ้นตามต้นทุนหน่วยความจำที่แพงขึ้นเรื่อยๆ ผลลัพธ์เชิงพฤติกรรมคือ ผู้ใช้จำนวนมากเลือกเลื่อนการอัปเกรดออกไป โดยมีถึง 50 เปอร์เซ็นต์ของผู้ใช้ และ 56 เปอร์เซ็นต์ของคนรุ่นใหม่ที่ตั้งใจรอช่วงลดราคาปลายปี
เพื่อต้านแรงซื้อที่อ่อนลง ผู้ผลิตและผู้ให้บริการเครือข่ายจึงเร่งดันโปรแกรมเครื่องมือสอง การแลกเปลี่ยนเครื่องเก่า และแผนผ่อนระยะยาว แต่ในเชิงโครงสร้าง ภาพรวมยังชัดเจนว่าเส้นทางของผู้ใช้กำลังถูกดันจากรุ่นกลางไปสู่รุ่นเรือธง หรือไม่ก็ยืดอายุการใช้เครื่องเดิมให้นานที่สุด
อนาคตตลาดสมาร์ทโฟน และทางเลือกของผู้ซื้อ
ภาพข้างหน้าของตลาดสมาร์ทโฟนไม่ได้สดใสในระยะสั้น รายงานหนึ่งคาดว่าตลาดไม่น่าจะฟื้นตัวก่อนปี 2028 เป็นอย่างเร็ว ขณะที่อีกแหล่งข้อมูลเตือนว่าแนวโน้มช่วงที่เหลือของปีนี้ยังยากลำบาก และผู้ผลิตจะยังเดินหน้าลดกำลังการผลิต ตัดจำนวนรุ่น และโฟกัสสินค้าพรีเมียมต่อไป
สำหรับผู้ใช้ นี่คือช่วงเวลาที่ต้องคิดเชิงกลยุทธ์มากขึ้นในการเลือกโทรศัพท์ใหม่ หนึ่ง เลือกให้ตรงการใช้งานจริงและใช้ให้นานขึ้น เพราะรอบการอัปเกรดกำลังยืดออก สอง พิจารณารุ่นเรือธงของ Apple หรือ Samsung เมื่อจำเป็นต้องได้เครื่องที่รองรับการใช้งานยาวหลายปี โดยยอมรับว่าราคาเริ่มต้นสูงขึ้นกว่าที่เคย สาม มองทางเลือกอย่างเครื่องมือสองหรือโปรแกรมแลกเครื่อง ที่อาจช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายได้
ในมุมมองเชิงความคิดเห็น การแข่งขันแบรนด์โทรศัพท์กำลังเปลี่ยนจากสงครามจำนวนรุ่น เป็นสงครามคุณค่าในกลุ่มพรีเมียม ผู้ใช้จึงควรใช้โอกาสนี้กดดันให้ผู้ผลิตให้ความสำคัญกับคุณภาพ การอัปเดตซอฟต์แวร์ และความทนทาน มากกว่าการปล่อยรุ่นใหม่ถี่โดยเพิ่มราคาแต่ไม่เพิ่มคุณค่า หากทำได้ ตลาดที่หดตัวอาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของสมาร์ทโฟนที่คุ้มค่ากว่าเดิมในระยะยาว










