ยุทธศาสตร์ฮับ AI ดันโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลสู่ผู้นำภูมิภาค

โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล AI คืออะไร และทำไมต้องคิดแบบผู้นำไม่ใช่ผู้ตาม

โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล AI คือชุดของเครือข่ายโทรคมนาคม ดาต้าเซ็นเตอร์ ระบบคลาวด์ และทรัพยากรคอมพิวเตอร์สำหรับปัญญาประดิษฐ์ ที่ถูกออกแบบให้เชื่อมโยงกันอย่างไร้รอยต่อ รองรับการประมวลผลข้อมูลขนาดใหญ่ การพัฒนาโมเดล AI และบริการดิจิทัลขั้นสูง เพื่อสร้างความสามารถแข่งขันทางเศรษฐกิจใหม่ สร้างงาน และเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้าถึงบริการดิจิทัลที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพในระยะยาว การประชุมเชิงยุทธศาสตร์ระดับชาติ Digital Infrastructure for the Future ที่จัดโดยสำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ภายใต้กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม มีเป้าหมายชัดเจนคือกำหนดทิศทางโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลให้พร้อมรับอนาคต รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงดิจิทัลฯ เน้นว่าคำถามใหญ่วันนี้ไม่ใช่แค่ตามให้ทันเทคโนโลยี แต่คือจะใช้ดิจิทัลและ AI ปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจและสร้างโอกาสใหม่ให้คนทั้งประเทศได้อย่างไร มุมมองนี้สะท้อนว่าหากยังคิดแบบผู้ตาม เราจะเสียโอกาสในการออกแบบเกมเศรษฐกิจดิจิทัลด้วยตัวเอง

สามเสาหลักโครงสร้างพื้นฐานและโรดแมป 2570–2573 สู่ฮับ AI อาเซียน

หัวใจของการปักธงฮับ AI อาเซียนคือการวางยุทธศาสตร์โครงสร้างพื้นฐานให้ชัดและเดินหน้าอย่างต่อเนื่อง กระทรวงดิจิทัลฯ กำหนดเป้าหมายให้ประเทศก้าวขึ้นเป็นผู้นำด้านดิจิทัลและ AI ของภูมิภาคภายในปี 2573 พร้อมโรดแมป 2570–2573 ที่ไม่ได้มองแค่เม็ดเงินลงทุน แต่ผูกการลงทุนเข้ากับความสามารถแข่งขันระดับชาติ หรือ From Infrastructure Investment to National Competitiveness โรดแมปแบ่งเป็นสามมิติหลัก ได้แก่ โทรคมนาคมและเทคโนโลยีอวกาศ ศูนย์ข้อมูลและระบบคลาวด์ และโครงสร้างพื้นฐานปัญญาประดิษฐ์ เส้นทางนี้ชัดเจนว่าไม่ต้องการให้ประเทศเป็นเพียงผู้ใช้เทคโนโลยีจากต่างชาติ แต่ตั้งใจสร้างฐานเทคโนโลยีของตนเอง ตั้งแต่การนำ 5G-Advanced มาใช้ในพื้นที่เศรษฐกิจพิเศษ การพัฒนาเมืองอัจฉริยะระดับ 10-Gigabit City ไปจนถึงการเตรียมพร้อมสู่ยุค 6G-Ready และการตั้ง Space Ground Segment Hub ในภูมิภาค ทั้งหมดนี้คือการประกาศว่าบทบาทใหม่คือผู้กำหนดมาตรฐาน ไม่ใช่ผู้ตามมาตรฐาน

ตัวเลขลงทุนก็สะท้อนความทะเยอทะยานอย่างชัดเจน การศึกษาคาดว่าการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลจะเพิ่มจาก 335,000 ล้านบาทในปี 2569 เป็น 641,000 ล้านบาทในปี 2573 ด้วยอัตราเติบโตเฉลี่ยสะสมราว 17.6% ต่อปี คำพูดที่ควรจดจำคือ "เปิดตัวเลขลงทุน 641,000 ล้านบาทในปี 2573 ภาคเอกชนขับเคลื่อนหลัก" เพราะแสดงให้เห็นว่ารัฐเลือกบทบาท Enabler เปิดทางให้เอกชนทั้งในและต่างประเทศลงทุนคิดเป็นสัดส่วนสูงถึง 95.7% หรือประมาณ 320,600 ล้านบาท ขณะที่ภาครัฐลงทุนเพียง 4.3% ราว 14,400 ล้านบาท นี่คือการขยับจากรัฐเจ้าของโครงสร้างพื้นฐาน ไปสู่รัฐที่ออกแบบสนามแข่งขันให้ทุนเอกชนลงมาเล่นเกมเทคโนโลยีระยะยาว

ดาต้าเซ็นเตอร์ไทยและห่วงโซ่ AI: จากฐานตั้งเครื่องสู่เครื่องจักรเศรษฐกิจดิจิทัล

ถ้าพูดถึงฮับ AI อาเซียน ดาต้าเซ็นเตอร์ไทยคือจุดชี้เป็นชี้ตายว่าจะเป็นแค่ที่ตั้งเครื่อง หรือเป็นหัวใจของเศรษฐกิจดิจิทัล ยุทธศาสตร์ด้านดาต้าเซ็นเตอร์และคลาวด์เริ่มจากนโยบาย Efficiency & Green DC ในปี 2570 ที่มุ่งเพิ่มประสิทธิภาพการใช้น้ำ ไฟฟ้า และพลังงานสะอาดในศูนย์ข้อมูลให้สอดคล้องกับเป้าหมายด้านความยั่งยืน ปี 2571 เป้าคือดึงผู้ให้บริการ Hyperscale DC & Cloud ระดับโลกเข้ามาลงทุนจำนวนมาก และในช่วง 2572–2573 ผลักดันให้ประเทศกลายเป็นศูนย์กลางบริการ DC & Cloud at Scale ของอาเซียน มุมมองจากสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ชี้ชัดว่าอุตสาหกรรมดาต้าเซ็นเตอร์ไม่ควรหยุดอยู่แค่เป็นพื้นที่ตั้งโครงสร้างพื้นฐาน แต่ต้องสร้างมูลค่าเพิ่มในประเทศให้ได้จริง ระบบนิเวศนี้เชื่อมตั้งแต่พลังงาน ชิป ดาต้าเซ็นเตอร์ ไปจนถึงโมเดล AI และแอปพลิเคชัน หากออกแบบดี ดาต้าเซ็นเตอร์ไทยจะไม่ใช่เพียงจุดเชื่อมต่อข้อมูล แต่จะกลายเป็นฟันเฟืองสำคัญในห่วงโซ่ AI โลก ดึงเม็ดเงินจากการพัฒนาโมเดลและแอปพลิเคชันกลับเข้าสู่เศรษฐกิจดิจิทัลในประเทศ

แผน AI แห่งชาติ: สร้างความเชื่อมั่นก่อนส่งออก AI สู่ตลาดโลก

การจะเป็นฮับ AI อาเซียนไม่ได้วัดแค่จำนวน GPU หรือขนาดดาต้าเซ็นเตอร์ แต่ต้องวัดที่ความเชื่อมั่นและความสามารถในการส่งออกเทคโนโลยี แผนปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติที่ผ่านกรอบหลักการแล้ว วางเสาหลัก 4 ด้าน ได้แก่ โครงสร้างพื้นฐานด้านอธิปไตยข้อมูล ความเชื่อมั่นของประชาชน การพัฒนาทุนมนุษย์กลุ่มผู้ปฏิบัติงานที่พร้อมใช้ และการสร้างมูลค่าทางอุตสาหกรรม การขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลจึงเริ่มจากการลดข้อกังวลของสังคมต่อดาต้าเซ็นเตอร์ สร้างความเข้าใจเรื่องข้อมูลและความปลอดภัย ในมิติเทคนิค โรดแมปโครงสร้างพื้นฐาน AI เริ่มจากการเพิ่มขีดความสามารถด้าน AI Compute ในปี 2570 เพื่อรองรับการพัฒนาโมเดลภาษาและ AI ที่เข้าใจบริบทของประเทศ ปี 2571 เน้นสร้างโครงสร้างพื้นฐาน Sovereign AI รองรับการ Training และ Inference ของโมเดลขนาดใหญ่ภายในประเทศอย่างปลอดภัย และช่วง 2572–2573 ยกระดับสู่ AI Factory เชื่อมเครือข่ายประมวลผลความเร็วสูงเป็น AI Supercluster ที่รวมพลัง GPU จำนวนมากเข้าด้วยกัน หากทำสำเร็จ เราจะไม่ใช่แค่ผู้ใช้โมเดลต่างชาติ แต่จะมีโอกาสส่งออกโมเดล AI และแอปพลิเคชันสู่ตลาดโลก สร้างรายได้กลับเข้าประเทศตามที่ผู้เชี่ยวชาญ BDI มองไว้

ผลกระทบต่อผู้คนและบทสรุป: ฮับ AI อาเซียนจะเป็นของใคร

คำถามสุดท้ายที่ต้องถามตรงๆ คือ ฮับ AI อาเซียนจะเป็นของนักลงทุนหรือของประชาชน ยุทธศาสตร์ที่วางไว้มีคำตอบบางส่วนอยู่แล้ว การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่มีประสิทธิภาพสูงและเชื่อมโยงกันไร้รอยต่อ ตั้งแต่โครงข่ายอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง ดาต้าเซ็นเตอร์สีเขียว ระบบคลาวด์ ไปจนถึงโครงสร้างพื้นฐานรองรับ AI มีเป้าหมายสร้างความเชื่อมั่นให้นักลงทุนและดึงบริษัทเทคโนโลยีระดับโลกเข้ามาลงทุน แต่ในอีกด้านหนึ่ง เมืองอัจฉริยะระดับ 10-Gigabit City จะเปลี่ยนคุณภาพชีวิตคนในเมือง การเชื่อมต่อที่เร็วขึ้นจะรองรับบริการดิจิทัลใหม่ ตั้งแต่สุขภาพ การศึกษา ไปจนถึงงานรูปแบบใหม่ที่ใช้ AI เป็นเครื่องมือ การจัดตั้งคณะกรรมการและอนุกรรมการ 4 ชุดเพื่อกำกับนโยบายดาต้าเซ็นเตอร์ ทั้งด้านพื้นที่ สาธารณูปโภค สิ่งแวดล้อม และการบูรณาการข้อมูล แสดงให้เห็นว่ารัฐไม่ได้มองแค่การจัดการความเสี่ยง แต่ยังมองหาวิธีส่งเสริมอุตสาหกรรมให้เติบโต บทสรุปจึงชัดว่า หากรัฐทำหน้าที่ Enabler อย่างสมดุล เปิดทางให้เอกชนลงทุนแต่ไม่ทิ้งเรื่องความเชื่อมั่นและการใช้ทรัพยากรในประเทศให้เกิดประโยชน์สูงสุด ฮับ AI อาเซียนจะไม่ใช่แค่สโลแกน แต่จะเป็นโครงสร้างเศรษฐกิจดิจิทัลใหม่ที่คนทั่วไปสัมผัสได้ผ่านงานที่ดีขึ้น บริการดิจิทัลที่เข้าถึงได้ และโอกาสเชื่อมต่อกับเศรษฐกิจโลกอย่างแท้จริง