ตลาดรถยนต์ไฟฟ้าแตกขั้ว ทำไมตลาดใหญ่เริ่มชะลอแต่ตลาดใหม่เร่งเครื่อง

ตลาดรถยนต์ไฟฟ้า: จากกระแสโลกสู่การแตกขั้วระหว่างภูมิภาค

ตลาดรถยนต์ไฟฟ้า คือภาพรวมของการผลิต การจำหน่าย และการใช้งานรถยนต์ที่ขับเคลื่อนด้วยพลังงานไฟฟ้าจากแบตเตอรี่หรือระบบปลั๊กอินไฮบริด ครอบคลุมทั้งยอดขายรถยนต์ไฟฟ้า นโยบายรัฐ โครงสร้างพื้นฐานการชาร์จ และพฤติกรรมผู้บริโภคที่หันหลังให้เครื่องยนต์สันดาปภายใน เพื่อมุ่งสู่การขนส่งที่ปล่อยคาร์บอนต่ำและลดการพึ่งพาน้ำมันเชื้อเพลิง ภาพใหญ่ของแนวโน้มตลาด EV วันนี้ไม่ใช่เรื่องโตหรือไม่โต แต่เป็นการแตกขั้วอย่างชัดเจน ระหว่างภูมิภาคที่เคยนำหน้าแล้วเริ่มชะลอ กับภูมิภาคใหม่ที่กำลังเร่งเครื่องอย่างดุเดือด จากข้อมูลล่าสุดของ Benchmark Mineral Intelligence ระบุว่ามีการบริโภครถยนต์ไฟฟ้า 2.15 ล้านคันในเดือนกันยายน เพิ่มขึ้น 17% จากเดือนก่อนหน้า แต่ลดลง 2% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน ยอดขายสะสมเก้าเดือนอยู่ที่ 15.5 ล้านคัน เพิ่มขึ้นเพียง 3% เท่านั้น ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าเรากำลังเข้าสู่ยุคที่การเติบโตไม่ได้กระจุกอยู่ในไม่กี่ตลาดอีกต่อไป แต่กำลังกระจายไปยังตลาดใหม่ที่มีศักยภาพสูง

ทำไมตลาดใหญ่เริ่มสะดุด: อเมริกาเหนือและจีนไม่ใช่เครื่องยนต์หลักอีกต่อไป

เมื่อมองลึกเข้าไปในตลาดรถยนต์ไฟฟ้า ภูมิภาคที่เคยเป็นพระเอกกลับกลายเป็นจุดเปราะบาง อเมริกาเหนือมียอดขายรถยนต์ไฟฟ้าลดลงแรงที่สุดในเดือนกันยายน ลดลงถึง 44% เมื่อเทียบกับปีก่อน เหลือประมาณ 130,000 คัน และยอดขายสะสมเก้าเดือนอยู่ราว 1.2 ล้านคัน ลดลง 24% จากปีก่อน สาเหตุสำคัญคือการสิ้นสุดมาตรการลดหย่อนภาษีสำหรับผู้ซื้อรถยนต์ไฟฟ้า ทำให้ความต้องการที่เคยถูกเร่งด้วยแรงจูงใจหายไปทันทีหลังหมดเวลาอุดหนุน ในสหรัฐ ผู้บริโภคยังลังเลเพราะรถยนต์ไฟฟ้าถูกมองว่ายังมีราคาสูงและตัวเลือกไม่ครอบคลุมความต้องการจริง EV คิดเป็นเพียง 6.4% ของยอดขายรถใหม่ระหว่างเดือนกรกฎาคมถึงกันยายน แม้ราคาน้ำมันจะพุ่งขึ้นจากสงครามในตะวันออกกลางก็ตาม เครือข่ายสถานีชาร์จแม้จะขยายตัว แต่ยังไม่มากพอให้คนรู้สึกสบายใจเรื่องการชาร์จระหว่างเดินทาง ทำให้ผู้ใช้จำนวนมากหันไปเลือกไฮบริดแบบดั้งเดิมแทน จีนในฐานะตลาดรถยนต์ไฟฟ้าที่ใหญ่ที่สุดก็เริ่มสะดุด ยอดขายเดือนกันยายนอยู่ที่ 1.11 ล้านคัน เพิ่มขึ้นจากเดือนก่อนหน้าเพียงเล็กน้อย แต่ลดลงถึง 18% เมื่อเทียบกับปีก่อน ยอดขายเก้าเดือนรวม 8.1 ล้านคัน ลดลง 13% โดยปลั๊กอินไฮบริดหดตัว 25% และรถแบตเตอรี่ไฟฟ้าลดลง 6% ท่ามกลางการแข่งขันภายในประเทศที่รุนแรงและความต้องการที่ชะลอ ผู้ผลิตจีนจึงต้องเร่งส่งออกไปต่างประเทศ ซึ่งย่อมสร้างแรงกดดันด้านราคาให้ตลาดอื่นตามมา

ยุโรปและตลาดเกิดใหม่: จุดสว่างของการเติบโตตลาดใหม่

ตรงกันข้ามกับภาพชะลอในตลาดใหญ่ ยุโรปและตลาดเกิดใหม่กำลังกลายเป็นจุดสว่างของแนวโน้มตลาด EV ยุโรปมียอดขายรถยนต์ไฟฟ้าเกือบ 600,000 คันในเดือนกันยายน เพิ่มขึ้นถึง 39% เมื่อเทียบกับปีก่อน และทำสถิติสูงสุดใหม่ สูงกว่าจุดสูงสุดเดิมในเดือนมิถุนายน 10% ยอดขายสะสมเก้าเดือนอยู่ที่ 3.9 ล้านคัน เพิ่มขึ้น 30% โดยรถแบตเตอรี่ไฟฟ้าโต 50% และปลั๊กอินไฮบริดโต 16% ในเดือนเดียว หลายประเทศมียอดขายต่อเดือนสูงสุดเป็นประวัติการณ์ ส่งสัญญาณว่าการเปลี่ยนผ่านสู่การขนส่งไฟฟ้าในยุโรปกำลังเดินหน้าอย่างจริงจัง ที่น่าสนใจยิ่งกว่าคือการเติบโตตลาดใหม่ นอกจีน ยุโรป และอเมริกาเหนือ ยอดขายรถยนต์ไฟฟ้าในกลุ่มนี้แตะประมาณ 310,000 คันในเดือนกันยายน เพิ่มขึ้นถึง 81% เมื่อเทียบกับปีก่อน และยอดขายสะสมเก้าเดือนอยู่ที่ 2.3 ล้านคัน เพิ่มขึ้น 93% การขยายตัวนี้สะท้อนว่าประเทศกำลังพัฒนาที่ต้องการการขนส่งราคาประหยัดและทนต่อความผันผวนราคาน้ำมัน เริ่มเปิดรับรถยนต์ไฟฟ้าอย่างรวดเร็ว เมื่อรวมกับสถานการณ์ราคาน้ำมันที่สูงจากสงคราม ทำให้ผู้ใช้จากหลายเมืองทั่วโลกหันมาซื้อรถยนต์ไฟฟ้าและไฮบริดมากขึ้นกว่าที่เคย ตลาดเกิดใหม่จึงไม่ใช่ผู้ตามอีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นแรงขับเคลื่อนใหม่ของการเติบโตตลาดใหม่ในอุตสาหกรรมนี้

ผู้บริโภคคิดอะไร: ราคาสูง โครงสร้างพื้นฐาน และช่องว่างของผลิตภัณฑ์

หัวใจของการแตกขั้วในตลาดรถยนต์ไฟฟ้าอยู่ที่ความรู้สึกของผู้บริโภค ในตลาดอิ่มตัว ผู้ใช้จำนวนมากมองว่ารถยนต์ไฟฟ้ายังแพงเมื่อเทียบกับรายได้ และตัวเลือกยังไม่ตอบโจทย์ชีวิตจริง รถรุ่นยอดนิยมบางรุ่นมีเฉพาะเวอร์ชันไฮบริด ไม่มีเวอร์ชันไฟฟ้าล้วน ขณะที่รถไฟฟ้าบางรุ่นถูกยกเลิกเพราะยอดขายไม่ถึงเป้า ทำให้ตลาดเต็มไปด้วยช่องว่างของผลิตภัณฑ์ที่คนอยากได้แต่ไม่มีให้ซื้อ แม้เครือข่ายชาร์จเร็วจะขยายตัว แต่ยังไม่เร็วพอจะลบความกังวลเรื่องการเติมพลังงานระหว่างเดินทาง โดยเฉพาะในประเทศที่คนคุ้นชินกับปั๊มน้ำมันอยู่ทุกหัวมุมถนน ในทางกลับกัน ตลาดเกิดใหม่จำนวนมากกำลังกระโดดข้ามบางขั้นของการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ใช้โมเดลชาร์จที่บ้านหรือที่ทำงานเป็นหลัก และเลือกใช้รถยนต์ไฟฟ้าขนาดเล็กที่ประหยัดและเหมาะกับเมืองหนาแน่น ผู้ใช้เริ่มเห็นข้อดีเชิงปฏิบัติ เช่น การชาร์จที่บ้าน ไม่ต้องเปลี่ยนน้ำมันเครื่อง และความสามารถในการจ่ายไฟให้บ้านในกรณีไฟดับ เมื่อรวมกับการแข่งขันที่รุนแรงจากผู้ผลิตรายใหม่ โดยเฉพาะจากจีนที่เร่งส่งออกเพื่อลดแรงกดดันในประเทศ ราคาของรถยนต์ โครงสร้างพื้นฐานด้านการชาร์จ นโยบายระดับชาติ และความสามารถของผู้ผลิตในการส่งมอบผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสม จะเป็นตัวกำหนดว่าผู้บริโภคจะยอมเปลี่ยนรถคันต่อไปเป็นไฟฟ้าหรือไม่

บทสรุป: ตลาดแตกขั้วแต่แนวโน้มระยะยาวยังชี้ไปทางไฟฟ้า

เมื่อมองภาพรวม แนวโน้มตลาด EV วันนี้อาจดูสับสน ยอดขายทั่วโลกยังเพิ่มขึ้นแต่เพียงเล็กน้อย ขณะที่บางภูมิภาคชะลออย่างแรงและบางภูมิภาคกลับโตแบบก้าวกระโดด อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ชัดคือโลกไม่ได้ถอยหลังจากรถยนต์ไฟฟ้า เพียงแต่กำลังเปลี่ยนจากการเติบโตที่กระจุกตัวในไม่กี่ตลาด ไปสู่รูปแบบที่กระจายตัวมากขึ้นตามบริบทเศรษฐกิจและนโยบายของแต่ละประเทศ ในระยะสั้น ตลาดอเมริกาเหนือและจีนต้องรับมือกับผลสะทบจากการเปลี่ยนแปลงนโยบายและภาวะอิ่มตัวของผู้บริโภค แต่ในระยะยาว เมื่อราคาน้ำมันยังผันผวนและเทคโนโลยีแบตเตอรี่ดีขึ้นเรื่อยๆ มีทุกเหตุผลให้เชื่อว่ารถยนต์ไฟฟ้าจะยังคงไต่ระดับขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป สำหรับผู้กำหนดนโยบายและผู้ประกอบการ สิ่งสำคัญไม่ใช่การถามว่าตลาดรถยนต์ไฟฟ้าจะโตหรือไม่ แต่ต้องถามว่าตลาดของตนจะอยู่ฝั่งไหนของการแตกขั้ว จะเป็นตลาดอิ่มตัวที่ชะลอเพราะไม่ยอมปรับตัว หรือจะเป็นตลาดเกิดใหม่ที่ใช้โอกาสนี้เร่งสร้างระบบขนส่งไฟฟ้าที่ตอบโจทย์ผู้คนจริงๆ การตัดสินใจวันนี้จะกำหนดว่าใครจะเป็นผู้นำในยุคหลังเครื่องยนต์สันดาป