AI ช่วยพยุงเศรษฐกิจ แต่แรงส่งกำลังลดลง
แรงหนุนจาก AI ต่อเศรษฐกิจคือผลทางเศรษฐกิจที่เกิดจากการส่งออกสินค้าเกี่ยวเนื่อง การลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน และการนำเทคโนโลยีไปเพิ่มผลิตภาพในธุรกิจ โดยผลต่อ GDP จะยั่งยืนได้ก็ต่อเมื่อการลงทุนสร้างรายได้และประโยชน์จริง ไม่ใช่เพิ่มเพียงตัวเลขการลงทุน
ในการเสวนาว่าด้วยทิศทางเศรษฐกิจปี 2570 นักวิชาการจาก TDRI ประเมินว่าเศรษฐกิจไทยจะเติบโตประมาณ 2.4% ในปี 2569 ก่อนชะลอลงเหลือ 2.1% ในปี 2570 โดยกิจกรรมจาก Data Center และบริการ Cloud ที่ช่วยหนุน GDP ราว 1.2% ในปี 2569 จะลดเหลือ 0.9% ในปีถัดไป ตัวเลขนี้ชี้ว่า AI ยังมีบทบาท แต่ไม่ควรถูกมองเป็นเครื่องยนต์ที่รับประกันการเติบโตต่อเนื่อง
ความเสี่ยงอยู่ที่การลงทุนด้าน AI ทั่วโลกใช้เงินและทรัพยากรจำนวนมาก ขณะที่ผลตอบแทนยังต้องพิสูจน์ว่าช่วยเพิ่มรายได้และผลิตภาพได้คุ้มค่าหรือไม่ หากบริษัทเทคโนโลยีไม่เห็นผลตามคาด การลงทุนรอบใหม่อาจชะลอ และเศรษฐกิจที่ฝากความหวังไว้กับกระแสนี้ก็ย่อมรับแรงสะเทือนตามไปด้วย
ลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์ไม่พอ ต้องให้ธุรกิจไทยได้ประโยชน์
การลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์เป็นโอกาสดึงดูดเงินทุนจากต่างประเทศและวางโครงสร้างพื้นฐานรองรับเศรษฐกิจดิจิทัล แต่เม็ดเงินลงทุนสูงไม่ได้แปลว่าจะสร้างงานหรือรายได้ให้คนในประเทศมากโดยอัตโนมัติ TDRI ชี้ว่า Data Center ใช้เงินลงทุนมาก แต่จ้างงานโดยตรงไม่มาก และสร้างห่วงโซ่การผลิตในประเทศได้จำกัดเมื่อเทียบกับอุตสาหกรรมรถยนต์ในอดีต
นี่คือเหตุผลที่ควรวัดความสำเร็จมากกว่าจำนวนโครงการหรือมูลค่าการก่อสร้าง หากธุรกิจไทยไม่ได้เป็นผู้จัดหา ไม่ได้รับการถ่ายทอดความรู้ และแรงงานไทยไม่ได้ทักษะเพิ่ม การลงทุนก็อาจกลายเป็นเกาะเทคโนโลยีที่เชื่อมกับเศรษฐกิจส่วนอื่นเพียงบางเบา ภาครัฐจึงควรผูกการดึงดูดโครงการเข้ากับการจ้างงาน การพัฒนาทักษะ และการเชื่อมโยงผู้ประกอบการในประเทศ
มาตรการควบคุมส่งออกชิปขั้นสูงของสหรัฐฯ เพิ่มเงื่อนไขต่อหลายประเทศ รวมถึงไทย แต่ TDRI ประเมินว่าไม่น่ากระทบการลงทุน Data Center ในไทยมากนัก เพราะยังใช้บริการ AI จากต่างประเทศได้ ประเด็นที่ต้องจับตาจึงไม่ใช่เพียงว่าการลงทุนจะหยุดหรือไม่ แต่คือการกำกับแหล่งที่มา ผู้ใช้งานปลายทาง และการใช้ชิป เพื่อไม่ให้ไทยเป็นทางผ่านหลีกเลี่ยงข้อจำกัด โดยเฉพาะการส่งต่อชิปไปใช้ฝึก AI ให้จีน
กำลังซื้อและหนี้ทำให้ความเสี่ยงหนักกว่าตัวเลข AI
แม้แรงหนุน AI ที่ลดลงเป็นสัญญาณสำคัญ แต่เศรษฐกิจไทยยังมีจุดอ่อนภายในที่กระทบชีวิตคนโดยตรง รายได้แรงงานเติบโตต่ำ ทำให้กำลังซื้อเปราะบาง ขณะที่ TDRI ระบุว่าเงินเฟ้อมีแนวโน้มอยู่ที่ 3.9% สูงกว่ากรอบเป้าหมายของธนาคารแห่งประเทศไทยที่ 1–3% เมื่อรายได้ตามไม่ทันค่าครองชีพ การบริโภคในประเทศก็ยากจะทำหน้าที่ชดเชยแรงส่งจากภายนอกได้
ด้านการคลัง หนี้สาธารณะมีแนวโน้มแตะ 69.7% ต่อ GDP ใกล้กรอบเพดาน 70% จึงเหลือพื้นที่จำกัดสำหรับรับมือเหตุไม่คาดคิด ขณะเดียวกัน เศรษฐกิจโลกยังเผชิญความไม่สมดุลทั้งด้านการค้า การคลัง และการลงทุนเทคโนโลยี ความผันผวนเหล่านี้อาจกระทบการส่งออกและการตัดสินใจลงทุนได้พร้อมกัน
สิ่งที่ต้องติดตามต่อคือความเสี่ยงภัยแล้งจากปรากฏการณ์เอลนีโญในไตรมาสแรกของปี 2570 ซึ่งอาจกระทบผลผลิตเกษตรและรายได้เกษตรกร นโยบายจึงไม่ควรหยุดที่การประกาศตัวเลขเติบโตหรือดึงโครงการเทคโนโลยีเข้ามา แต่ต้องมีมาตรการรองรับผู้ได้รับผลกระทบ และทำให้การลงทุนสร้างงาน รายได้ และประโยชน์ที่กระจายถึงประชาชน
บทสรุป: อย่าฝากความหวังไว้กับ AI เพียงอย่างเดียว
ภาพที่ TDRI วาดไว้ไม่ใช่ว่า AI หมดความสำคัญ แต่แรงหนุนต่อ GDP มีแนวโน้มอ่อนลง ขณะที่กำลังซื้อ หนี้สาธารณะ และความผันผวนจากเศรษฐกิจโลกยังถ่วงการเติบโต การหวังให้การลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์ชดเชยจุดอ่อนเหล่านี้ทั้งหมดจึงเป็นเดิมพันที่เสี่ยง
โจทย์ของปี 2570 คือเปลี่ยนการลงทุนเทคโนโลยีให้เป็นผลิตภาพ งาน และรายได้ในประเทศ พร้อมรักษาเสถียรภาพทางการคลังและช่วยเหลือกลุ่มที่ได้รับผลกระทบ หากทำได้ AI จะเป็นแรงเสริมที่มีรากฐานในเศรษฐกิจจริง แต่หากประโยชน์กระจุกอยู่กับโครงการไม่กี่แห่ง เศรษฐกิจไทยก็ยังเปราะบาง แม้ตัวเลขการลงทุนจะดูคึกคักก็ตาม






