ให้คนใกล้ตัวเป็นด่านแรกก่อนถึงโรงพยาบาล
โครงการ Stroke Hero คือความร่วมมือที่มุ่งให้ประชาชนมีความรู้และทักษะสังเกตโรคหลอดเลือดสมอง ขอความช่วยเหลือได้ทันเวลา และสนับสนุนการดูแลผู้ป่วยหลังพ้นระยะฉุกเฉิน โดยตั้งเป้าสร้างผู้มีความรู้เท่าทันโรค 1 ล้านคนทั่วประเทศ[ ] สถาบันประสาทวิทยา กรมการแพทย์ และบริษัท เบอริงเกอร์ อินเกลไฮม์ (ไทย) จำกัด ลงนามบันทึกความเข้าใจและเปิดตัวโครงการครั้งที่ 1 เพื่อยกระดับระบบดูแลผู้ป่วย[ ]
แนวคิดนี้ควรได้รับความสนใจ เพราะสโตรกไม่ได้เปิดโอกาสให้ผู้ป่วยทุกคนอธิบายอาการหรือพาตัวเองไปโรงพยาบาลได้ คนที่อยู่ข้างตัวจึงอาจเป็นผู้ตัดสินใจสำคัญว่าจะรีบขอความช่วยเหลือหรือรอดูอาการต่อ ในปี 2568 มีผู้ป่วยสะสมกว่า 1.2 ล้านคน และผู้ป่วยรายใหม่ประมาณ 392,700 คนต่อปี[ ] ตัวเลขดังกล่าวชี้ว่าความรู้เรื่องสัญญาณเตือนไม่ควรจำกัดอยู่เฉพาะผู้มีความเสี่ยง แต่ต้องอยู่ในบ้าน โรงเรียน และที่ทำงานด้วย

สอนวัยทำงานและนักเรียน เพราะพวกเขาอาจอยู่ตรงจุดเกิดเหตุ
การสื่อสารกับวัยทำงานและนักเรียนเป็นจุดแข็งของแนวทางนี้ เพราะคนสองกลุ่มนี้มีโอกาสพบเหตุในครอบครัว โรงเรียน หรือชุมชน และช่วยแจ้งเหตุแทนผู้ป่วยได้ โครงการจะพัฒนาเครือข่ายผ่าน “ครู ก” โดยเริ่มอบรมอาสาสมัครสาธารณสุข ผู้นำชุมชน และบุคลากรทางการแพทย์ในเขตสุขภาพที่ 4, 5, 6 และ 13 ก่อนขยายผลทั่วประเทศ[ ]
ความเร่งด่วนไม่ได้เกิดจากจำนวนผู้ป่วยเท่านั้น แต่ยังมาจากช่องว่างระหว่างการรักษาที่โรงพยาบาลทำได้กับการมาถึงโรงพยาบาลของผู้ป่วย บางคนเห็นอาการแล้วแต่ยังรอให้ถึงเช้า ขณะที่การรักษาบางชนิดต้องเริ่มภายในช่วงเวลาจำกัด ผู้ป่วยที่มาถึงภายใน 4.5 ชั่วโมงมีประมาณ 30% และบางเขตมีเพียงประมาณ 20%[ ] อีกทั้งสัดส่วนผู้ป่วยอายุน้อยเพิ่มจากต่ำกว่า 1% เป็นประมาณ 5–6%[ ] การให้ความรู้คนรอบตัวจึงเป็นการแก้ปัญหาที่ต้นทาง ไม่ใช่เพียงการประชาสัมพันธ์ชื่อโครงการ

จำอาการ BEFAST และอย่ารอดูว่าจะหายเองหรือไม่
สัญญาณเตือนสโตรกตามหลัก B.E.F.A.S.T. ครอบคลุมการเสียการทรงตัวฉับพลัน การมองเห็นผิดปกติ เช่น ตาเบลอหรือเห็นภาพซ้อน ใบหน้าหรือปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง และพูดไม่ชัดหรือสื่อสารไม่เข้าใจ[ ] อาการ BEFAST อาจเกิดขึ้นทันที และไม่จำเป็นต้องปรากฏครบทุกข้อ หากคนใกล้ตัวมีมุมปากตกหรือยิ้มแล้วใบหน้าไม่เท่ากันอย่างฉับพลัน ก็ควรสงสัยและรีบขอความช่วยเหลือ[ ]
ตัวอักษร T หมายถึง Time หรือเวลา เมื่อสงสัยสโตรกให้โทร 1669 ทันที พร้อมจำหรือจดเวลาที่เริ่มมีอาการเพื่อแจ้งทีมแพทย์[ ] อย่าปล่อยให้คำว่า “ยังพอไหว” หรืออาการที่ดีขึ้นชั่วคราวกลายเป็นเหตุผลให้รอ เพราะการประเมินและเลือกแนวทางรักษาต้องอาศัยข้อมูลจากทีมแพทย์ การโทร 1669 สโตรก จึงไม่ใช่การวินิจฉัยด้วยตัวเอง แต่เป็นการส่งต่อผู้ป่วยเข้าสู่ระบบฉุกเฉินโดยเร็ว

เป้าหมายล้านคนจะมีความหมายเมื่อเปลี่ยนเป็นการลงมือทำ
บทบาทของคนรอบตัวเรียบง่ายแต่มีน้ำหนัก คือสังเกตความเปลี่ยนแปลงที่เกิดฉับพลัน โทรขอความช่วยเหลือทันที และบอกทีมแพทย์ว่าอาการเริ่มเมื่อใด ผู้ป่วยอาจสื่อสารหรือเดินทางเองไม่ได้ตามปกติ การมีคนอยู่ใกล้ที่รู้ว่าจะทำอะไรจึงช่วยลดความล่าช้า และเพิ่มโอกาสเข้าถึงการรักษาที่เหมาะสมก่อนความเสียหายรุนแรงขึ้น[ ]
ระยะแรกของโครงการจะเริ่มในเขตสุขภาพที่ 4, 5, 6 และ 13 แล้วขยายไปยังภาคเหนือ ภาคใต้ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และพื้นที่อื่น ๆ[ ] ความร่วมมือยังครอบคลุมการเสริมเครือข่ายส่งต่อ การพัฒนาหลักสูตร และการเรียนรู้ผ่านสถานการณ์จำลอง เพื่อเพิ่มความพร้อมของบุคลากรและหน่วยบริการ[ ] อย่างไรก็ตาม ตัวชี้วัดที่ประชาชนควรจับตาไม่ใช่แค่จำนวนผู้ผ่านการอบรม แต่คือการตัดสินใจที่เร็วขึ้นเมื่อพบเหตุจริง
Stroke Hero จะสำเร็จได้เมื่อความรู้เรื่องสโตรกกลายเป็นทักษะที่คนทั่วไปใช้ได้ในนาทีคับขัน การจำอาการ BEFAST และโทร 1669 โดยไม่รอให้แน่ใจทุกประการ คือสิ่งที่คนใกล้ตัวทำได้ทันที เป้าหมายสร้างผู้รู้ 1 ล้านคนจึงมีคุณค่า หากช่วยให้ผู้ป่วยไปถึงมือแพทย์เร็วขึ้นและลดโอกาสเสียชีวิตหรือพิการ







