เชื้อที่มองไม่เห็น แต่เข้าสู่ร่างกายได้หลายทาง
โรคไข้ดิน หรือเมลิออยโดสิส คือโรคติดเชื้อแบคทีเรียที่พบได้ในดินและแหล่งน้ำ ซึ่งเข้าสู่ร่างกายผ่านบาดแผลหรือผิวหนัง การกินอาหารและน้ำปนเปื้อน หรือการสูดฝุ่นจากดินที่มีเชื้อ โรคนี้จึงเป็นโรคจากน้ำท่วมและดินโคลนที่ไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะในช่วงฝนตกและพื้นที่มีน้ำขัง
ความเสี่ยงไม่ได้จำกัดอยู่แค่การเดินลุยน้ำ เพราะงานเกษตรและกิจกรรมที่ทำให้สัมผัสดินหรือน้ำโดยตรงก็เปิดทางให้เชื้อเข้าสู่ร่างกายได้ ผู้ที่มีแผลควรยิ่งระวัง และไม่ควรคิดว่าน้ำหรือดินที่ดูสะอาดปลอดภัยเสมอไป การลดการสัมผัสตั้งแต่ต้นจึงสำคัญกว่ารอให้เกิดอาการแล้วค่อยรับมือ

ใครควรระวังเป็นพิเศษ และสถานการณ์เป็นอย่างไร
เกษตรกร ผู้ที่ทำงานสัมผัสดินหรือน้ำ และประชาชนในพื้นที่น้ำท่วมเป็นกลุ่มที่ควรป้องกันตัวจริงจัง ส่วนผู้ป่วยเบาหวาน โรคไตเรื้อรัง หรือธาลัสซีเมียมีความเสี่ยงต่อการป่วยรุนแรงมากขึ้น ผู้สูงอายุก็ควรใส่ใจเป็นพิเศษ เพราะข้อมูลพบอัตราผู้ป่วยต่อประชากรแสนคนสูงสุดในกลุ่มอายุ 60 ปีขึ้นไป รองลงมาคืออายุ 50–59 ปี และ 40–49 ปี
นพ.มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค ระบุว่า ระหว่างวันที่ 1 มกราคม–27 ตุลาคม 2569 พบผู้ป่วย 3,102 ราย เสียชีวิต 136 ราย หรือมีอัตราป่วยตาย 4.38% แม้จำนวนผู้ป่วยโดยรวมยังต่ำกว่าค่ามัธยฐานย้อนหลัง 5 ปีเล็กน้อย แต่ตัวเลขผู้เสียชีวิตย้ำชัดว่าไม่ควรประมาท พื้นที่รายงานผู้ป่วยจำนวนมากอยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ไข้สูงต่อเนื่องคือสัญญาณที่ไม่ควรรอดูเอง
อาการของเมลิออยโดสิสไม่จำเพาะและอาจคล้ายการติดเชื้อชนิดอื่น ผู้ป่วยอาจเริ่มจากมีไข้ ไอ หรือหอบเหนื่อย บางรายเกิดฝีที่ผิวหนัง ปอด ตับ หรือม้าม ระยะฟักตัวเฉลี่ย 4–9 วัน แต่อาจเริ่มแสดงอาการเร็วเพียงหนึ่งวัน หรือช้าถึงเป็นปี จึงควรแจ้งแพทย์ให้ทราบหากเคยสัมผัสดินหรือน้ำ แม้การสัมผัสนั้นเกิดขึ้นก่อนหน้าแล้ว
หากมีไข้สูงต่อเนื่องตั้งแต่ 2 วันขึ้นไปหลังสัมผัสดินหรือน้ำ ควรรีบพบแพทย์ ไม่ควรรอให้อาการหนัก เพราะรายรุนแรงอาจเกิดภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด และการวินิจฉัยทำได้ยากเนื่องจากอาการหลากหลาย แพทย์อาจต้องอาศัยการตรวจเพาะเชื้อในห้องปฏิบัติการเพื่อประกอบการวินิจฉัยและรักษา
ป้องกันโรคไข้ดินด้วยการลดการสัมผัส
การป้องกันโรคไข้ดินเริ่มจากหลีกเลี่ยงการเดินลุยน้ำ ย่ำโคลน หรือสัมผัสดินและน้ำโดยตรง หากหลีกเลี่ยงไม่ได้ ให้สวมรองเท้าบูต ถุงมือยาง และกางเกงขายาวหรือชุดลุยน้ำ เมื่อเสร็จงานควรล้างร่างกายด้วยสบู่และน้ำสะอาดทันที การป้องกันเหล่านี้เป็นเรื่องพื้นฐานที่คนทำงานกลางแจ้งและผู้ต้องจัดการพื้นที่น้ำท่วมควรทำให้เป็นกิจวัตร
หากมีบาดแผล ให้รีบทำความสะอาดด้วยยาฆ่าเชื้อและงดสัมผัสดินหรือน้ำจนกว่าแผลจะแห้ง อย่ามองข้ามไข้ที่เกิดหลังลุยน้ำหรือทำงานกับดิน โดยเฉพาะในผู้ป่วยเบาหวานและผู้สูงอายุ การป้องกันอย่างสม่ำเสมอและรีบแจ้งประวัติการสัมผัสเมื่อพบแพทย์ เป็นทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าการคาดเดาอาการด้วยตนเอง






