AI ที่คุ้มค่าเริ่มจากโจทย์ธุรกิจ ไม่ใช่กระแสเทคโนโลยี
ปัญญาประดิษฐ์ในธุรกิจคือการใช้ข้อมูลและแบบจำลองคอมพิวเตอร์ช่วยวิเคราะห์ คาดการณ์ หรือแนะนำการตัดสินใจ เพื่อให้องค์กรทำงานได้ดีขึ้น ลดความสูญเปล่า และส่งมอบบริการที่ตอบโจทย์ลูกค้า โดยต้องกำหนดผลลัพธ์ที่ตรวจสอบได้ตั้งแต่ต้น กรณีของ AIS และ PTT แสดงให้เห็นว่า AI ไม่ได้มีสูตรสำเร็จเดียว แต่สร้างคุณค่าต่างกันตามงานหลักขององค์กร AIS ใช้ AI บริหารโครงข่ายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและยกระดับบริการ ส่วน PTT นำ AI ไปช่วยโรงงานควบคุมการเผาไหม้ ลดการใช้พลังงานและการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ความต่างนี้สำคัญกว่าคำถามว่าองค์กรมี AI หรือไม่ เพราะการลงทุนจะมีความหมายก็ต่อเมื่อเชื่อมกับปัญหาที่กระทบต้นทุน คุณภาพบริการ หรือความยั่งยืนโดยตรง จุดร่วมคือการมอง AI เป็นเครื่องมือปรับปรุงงานจริง ไม่ใช่โครงการเทคโนโลยีที่วัดความสำเร็จจากการติดตั้งระบบเพียงอย่างเดียว
AIS ใช้ AI บริหารโครงข่าย เพื่อรับมือความต้องการที่เพิ่มขึ้น
AIS ได้รับรางวัล Best Innovative Company Awards ในกลุ่ม Business Excellence จากเวที SET Awards 2026 จากผลงานนวัตกรรมโครงข่ายอัจฉริยะที่ประยุกต์ใช้ AI ในการบริหารจัดการโครงข่าย สำหรับธุรกิจโทรคมนาคม โจทย์สำคัญคือทำให้ทรัพยากรโครงข่ายรองรับการใช้งานที่เพิ่มขึ้น พร้อมรักษาคุณภาพบริการ การใช้ AI จึงมุ่งเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานและช่วยให้บริหารทรัพยากรได้เหมาะสมขึ้น ประโยชน์ที่ผู้ใช้สัมผัสได้คือบริการที่มีคุณภาพขึ้นและความพร้อมรองรับความต้องการในอนาคต แม้แหล่งข้อมูลไม่ได้ระบุตัวเลขการเปลี่ยนแปลงด้านคุณภาพหรือการประหยัดต้นทุนอย่างเจาะจง องค์กรอื่นจึงไม่ควรนำรางวัลมาแทนหลักฐานผลการดำเนินงาน แต่ควรติดตามตัวชี้วัด เช่น ความพร้อมใช้งานของระบบ คุณภาพบริการ และเวลาที่ใช้แก้ปัญหา อีกบทเรียนคือการให้บุคลากรด้านโครงข่ายมีส่วนร่วมตั้งแต่คิด ทดลอง ไปจนถึงใช้งานจริง ช่วยเชื่อมความสามารถของระบบกับความเข้าใจลูกค้า
PTT ใช้ AI เพิ่มประสิทธิภาพการเผาไหม้ ลดต้นทุนและคาร์บอน
PTT ได้รับ 2 รางวัลจากงาน SET Awards 2026 ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 29 ตุลาคม 2569 โดยหนึ่งในนั้นคือรางวัลเกียรติยศด้านนวัตกรรมต่อเนื่องเป็นปีที่ 4 จากผลงาน i-Combust และอีกรางวัลยกย่องความโดดเด่นด้านความยั่งยืนต่อเนื่องเป็นเวลา 5 ปี ระบบ i-Combust ใช้ AI และโครงข่ายประสาทเทียมวิเคราะห์ประสิทธิภาพอุปกรณ์เผาไหม้ในโรงงานแบบเรียลไทม์ พร้อมประเมินและแนะนำแนวทางปรับปรุง ต่างจาก AI บริหารโครงข่ายของ AIS ที่เน้นประสิทธิภาพและบริการ เทคโนโลยีของ PTT มุ่งจัดการการใช้พลังงานในกระบวนการผลิตโดยตรง ช่วยลดต้นทุนการดำเนินงาน ลดพลังงานที่สูญเปล่า และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก จึงเชื่อมเป้าหมาย AI ลดคาร์บอนเข้ากับผลทางธุรกิจได้ชัดเจน และสนับสนุนเป้าหมาย Net Zero ในระยะยาว ระบบได้รับการจดอนุสิทธิบัตรและนำไปใช้จริงแล้ว โดย PTT วางแผนขยายการประยุกต์ใช้ไปยังโรงงานอุตสาหกรรมอื่น นี่เป็นสัญญาณว่าการขยายผลควรเกิดหลังพิสูจน์ประโยชน์ในงานจริง

วัดผลให้ตรงกับงาน แล้วค่อยขยายการใช้ AI
สองกรณีนี้ชี้ว่า AI เพิ่มประสิทธิภาพได้คนละทาง AIS ต้องรักษาสมดุลระหว่างการใช้ทรัพยากรโครงข่ายกับคุณภาพบริการ ส่วน PTT ต้องควบคุมการเผาไหม้ให้ใช้พลังงานคุ้มค่าและปล่อยมลพิษน้อยลง การเปรียบเทียบที่มีประโยชน์จึงไม่ใช่การถามว่าใครใช้ AI มากกว่า แต่คือแต่ละองค์กรแก้ปัญหาอะไร และผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นตรวจสอบได้เพียงใด องค์กรที่ต้องการให้ AI ลดต้นทุนธุรกิจควรเริ่มจากค่าฐานก่อนใช้ระบบ แล้วกำหนดตัวชี้วัดให้สัมพันธ์กับงาน เช่น ประสิทธิภาพการใช้พลังงาน ต้นทุนการดำเนินงาน คุณภาพบริการ หรือเวลาหยุดชะงัก พร้อมระบุผู้รับผิดชอบและทบทวนผลเป็นระยะ หากผลยังไม่ชัด ควรปรับการใช้งานก่อนขยายโครงการ บทเรียนสำคัญคือ AI ไม่ใช่เป้าหมายในตัวเอง แต่เป็นวิธีทำให้การดำเนินงานดีขึ้นอย่างพิสูจน์ได้ เมื่อโจทย์ชัด วัดผลได้ และบุคลากรเข้าใจระบบ การลงทุนจึงมีโอกาสสร้างคุณค่าต่อเนื่องทั้งต่อธุรกิจ ลูกค้า และสิ่งแวดล้อม






