รู้จักเรตินอลให้ลึก ก่อนทาลงผิว
เรตินอล (Retinol) เป็นส่วนผสมที่สายสกินแคร์พูดถึงกันไม่หยุด เพราะขึ้นชื่อเรื่อง ลดริ้วรอย กระชับผิว และช่วยเรื่องสิวไปพร้อมกัน จนหลายคนเรียกกันแบบไม่เกินจริงว่าเป็นส่วนผสมมหัศจรรย์
แต่ก่อนจะรีบไปซื้อมาโบกทั้งหน้า ลองมาทำความเข้าใจให้ชัดว่าเรตินอลคืออะไร ทำงานยังไง และต้องใช้อย่างไรถึงจะได้ผิวปัง ไม่พังกลางทาง
เรตินอลคืออะไรกันแน่?
เรตินอลคือหนึ่งในอนุพันธ์ของวิตามินเอ (Vitamin A derivative) ที่อยู่ในกลุ่ม เรตินอยด์ (Retinoids) ซึ่งถือว่าเป็นกลุ่มสารดูแลผิวที่มีงานวิจัยรองรับแน่นมากเรื่องผลลัพธ์
จุดเด่นของเรตินอลคือ
เป็นรูปแบบที่หาซื้อได้ทั่วไปแบบไม่ต้องใช้ใบสั่งแพทย์ (Over-the-counter)
อ่อนโยนกว่าเรตินอยด์ชนิดที่ต้องให้แพทย์สั่ง เช่น Tretinoin (Retin-A)
พูดง่ายๆ คือ เป็นตัวเลือกที่ เข้าถึงง่าย แต่ยังให้ผลลัพธ์เรื่องริ้วรอยและสิวได้ดี หากใช้ถูกวิธี
เรตินอลทำงานยังไงบนผิวเรา?
พอเราทาเรตินอลลงบนผิว เอนไซม์ในผิวจะค่อยๆ เปลี่ยนเรตินอลให้กลายเป็น กรดเรติโนอิก (Retinoic Acid) ซึ่งเป็นรูปแบบที่ออกฤทธิ์กับเซลล์ผิวโดยตรง
กลไกหลักๆ ของเรตินอล ได้แก่:
กระตุ้นการผลัดเซลล์ผิว (Cell Turnover):
เรตินอลช่วยเร่งให้เซลล์ผิวเก่าที่เสื่อมสภาพหลุดออกเร็วขึ้น เปิดทางให้เซลล์ผิวใหม่ที่แข็งแรงและใสกว่าขึ้นมาทดแทน ส่งผลให้ผิวดูเรียบ เนียน และกระจ่างใสขึ้นกระตุ้นการสร้างคอลลาเจน (Collagen Production):
เรตินอลสามารถซึมลึกไปถึงชั้นหนังแท้ (Dermis) แล้วกระตุ้นให้ผิวสร้างคอลลาเจนและอีลาสตินเพิ่มขึ้น ซึ่งสองตัวนี้คือโปรตีนสำคัญที่ทำให้ผิว เต่งตึง เด้ง ยืดหยุ่น และริ้วรอยดูตื้นลงลดการอุดตันของรูขุมขน:
เมื่อการผลัดเซลล์ผิวดีขึ้น เซลล์ผิวที่ตายแล้วและน้ำมันส่วนเกินก็ไม่ไปอุดรูขุมขนง่ายๆ จึงช่วยลดโอกาสเกิดสิวอุดตันได้ช่วยยับยั้งการสร้างเม็ดสี (Melanin Production):
เรตินอลช่วยลดการทำงานของเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเม็ดสีเมลานิน ทำให้ จุดด่างดำ รอยสิว และสีผิวไม่สม่ำเสมอดูจางลง ทีละนิด
ประโยชน์ของเรตินอล ที่ผิวจะขอบคุณ
ด้วยกลไกระดับลึกที่จัดเต็ม เรตินอลเลยกลายเป็นไอเท็มเอนกประสงค์สำหรับปัญหาผิวหลายด้านในหนึ่งเดียว
ประโยชน์ที่เด่นชัดของเรตินอล ได้แก่:
ลดเลือนริ้วรอยและร่องลึก (Anti-aging):
นี่คือจุดขายตัวท็อปของเรตินอล ช่วยให้ทั้งริ้วรอยตื้นๆ และร่องลึกดูจางลง เมื่อใช้ต่อเนื่องอย่างสม่ำเสมอ ผิวจะดูแน่นและอ่อนเยาว์ขึ้นช่วยลดสิวและป้องกันสิวใหม่ (Anti-acne):
เพราะเรตินอลช่วยลดการอุดตันในรูขุมขน และช่วยบาลานซ์การผลัดเซลล์ผิว จึงช่วยทั้งสิวอุดตัน สิวอักเสบ และลดโอกาสการเกิดสิวซ้ำลดเลือนจุดด่างดำและรอยแดง (Hyperpigmentation):
ใช้ต่อเนื่องแล้วจะเริ่มเห็นว่า รอยดำ รอยแดงจากสิว ฝ้า กระ จุดด่างดำจากแดด ดูซอฟต์ลง ทำให้สีผิวโดยรวมดูสม่ำเสมอขึ้นปรับผิวให้เรียบเนียน (Improves Skin Texture):
ผิวที่เคยดูหยาบ ขรุขระ หรือมีผิวสัมผัสไม่เรียบ จะค่อยๆ ดูเนียนละเอียดขึ้น เหมือนได้รีทัชผิวแบบค่อยเป็นค่อยไปช่วยให้รูขุมขนดูกระชับ (Pore Minimizing):
เมื่อการทำความสะอาดรูขุมขนและการผลัดเซลล์ผิวดีขึ้น รูขุมขนจะดูเล็กลง ไม่โป่งจนเห็นชัดเหมือนก่อน
ผลข้างเคียงที่ต้องรู้ ก่อนเริ่มใช้จริง
แม้เรตินอลจะให้ผลดีเยอะมาก แต่ก็ไม่ได้อ่อนโยนกับทุกคนตั้งแต่วันแรกที่ใช้ โดยเฉพาะช่วงแรกของการเริ่ม อาจเจออาการที่เรียกว่า ช่วงผิวปรับตัว (Retinization)
ผลข้างเคียงที่เจอได้บ่อย ได้แก่:
ระคายเคือง แดง ลอก (Irritation, Redness, Peeling):
ผิวอาจแดง แห้ง ลอกเล็กน้อย โดยเฉพาะถ้าเริ่มด้วยความเข้มข้นสูงหรือใช้บ่อยเกินไปตั้งแต่ช่วงแรกผิวแห้งและตึง (Dryness, Tightness):
เรตินอลอาจทำให้ผิวสูญเสียความชุ่มชื้นง่ายขึ้น หากไม่เติมมอยส์เจอไรเซอร์ให้พอ ผิวจะรู้สึกตึงและไม่สบายผิวผิวไวต่อแสงแดดมากขึ้น (Increased Sun Sensitivity):
เพราะเรตินอลส่งผลให้ผิวบางลงเล็กน้อย ทำให้ผิวไวต่อแดดมากขึ้น เสี่ยงต่อการไหม้หรือเกิดจุดด่างดำง่ายถ้าไม่ป้องกันแสงอย่างจริงจัง
สรุปคือ เรตินอลดี แต่ไม่ใจดีถ้าใช้ผิดวิธี
วิธีใช้เรตินอลให้ได้ผลสูงสุด แบบไม่ทำร้ายผิว
การใช้เรตินอลให้เห็นผลและปลอดภัย ไม่ใช่แค่เรื่องยี่ห้อ แต่คือเรื่อง “วิธีใช้” ล้วนๆ หากวางแผนดี ผิวจะค่อยๆ ดีขึ้นโดยไม่ต้องผ่านดราม่าหน้าพัง
ลองตามเช็คลิสต์นี้:
เริ่มจากความเข้มข้นต่ำและถี่น้อยก่อน:
สำหรับมือใหม่ ควรเลือกความเข้มข้นต่ำๆ ประมาณ 0.01% – 0.03% แล้วเริ่มทาเพียง สัปดาห์ละ 1–2 ครั้ง ก่อน เมื่อผิวเริ่มชินค่อยเพิ่มความถี่ เช่น วันเว้นวัน หรือทุกคืนตามสภาพผิวใช้ปริมาณแค่เท่าเมล็ดถั่ว (Pea-sized amount):
ทาบางๆ ให้ทั่วใบหน้า หลีกเลี่ยงรอบดวงตาและมุมปากที่บอบบาง การใช้เยอะไม่ได้ช่วยให้เห็นผลเร็ว แต่เพิ่มโอกาสระคายเคืองแบบไม่คุ้มใช้เฉพาะตอนกลางคืน:
แสงแดดสามารถลดประสิทธิภาพของเรตินอล แถมผิวยังไวต่อแสงมากขึ้นอีก จึงควรใช้เฉพาะในรูทีนกลางคืนเท่านั้นอย่าลืมมอยส์เจอไรเซอร์ทุกครั้ง:
เพื่อช่วยลดอาการแห้งและลอก แนะนำให้ทามอยส์เจอไรเซอร์หลังจากทาเรตินอลประมาณ 15–20 นาที หรือใช้เทคนิค “Sandwich Method” คือทามอยส์เจอไรเซอร์บางๆ ก่อน
ตามด้วยเรตินอล
แล้วปิดท้ายด้วยมอยส์เจอไรเซอร์อีกชั้น
ทาครีมกันแดดทุกเช้าแบบไม่มีข้อแม้:
ถ้าใช้เรตินอลแล้วไม่ทากันแดด เท่ากับทำดีหนึ่งอย่างแล้วไปพังอีกหนึ่งอย่าง ควรใช้กันแดดที่มีค่า SPF 30 ขึ้นไป และเป็น Broad Spectrum ทุกวัน แม้จะไม่ได้ออกจากบ้านอย่าใช้พร้อมสารที่ระคายเคืองง่ายบางกลุ่ม:
อย่างเช่น AHA, BHA หรือ Vitamin C (โดยเฉพาะ L-Ascorbic Acid) ในรูทีนเดียวกัน เพราะอาจทำให้ผิวแสบ แดง และลอกง่ายขึ้นถ้าอยากใช้ทุกตัว แนะนำให้
ใช้ Vitamin C ตอนเช้า
ใช้เรตินอลตอนกลางคืน
ให้เวลาและอย่าเร่งผลลัพธ์:
เรตินอลไม่ใช่ยาวิเศษข้ามคืน ส่วนใหญ่จะเริ่มเห็นความเปลี่ยนแปลงเล็กๆ ในช่วงประมาณ 4–6 สัปดาห์ และเห็นผลชัดขึ้นเมื่อใช้ต่อเนื่อง 3–6 เดือน ขึ้นไป
ใครควรระวัง หรือเลี่ยงเรตินอลไปก่อน
แม้เรตินอลจะดีมาก แต่ก็ไม่ได้เหมาะกับทุกคนในทุกช่วงเวลา
กลุ่มต่อไปนี้ควรระมัดระวังเป็นพิเศษ:
สตรีมีครรภ์หรือให้นมบุตร:
ควรหลีกเลี่ยงเรตินอลและผลิตภัณฑ์ในกลุ่มเรตินอยด์ทุกชนิดคนผิวบอบบางแพ้ง่ายมาก:
ควรปรึกษาแพทย์ผิวหนังก่อนเริ่มใช้ หรือทำการทดสอบกับผิวบริเวณเล็กๆ (Patch Test) ก่อนผู้ที่มีโรคผิวหนังบางชนิด:
เช่น โรคผิวหนังอักเสบ (Eczema) หรือโรคสะเก็ดเงิน (Psoriasis) ควรให้แพทย์เป็นคนประเมินก่อนใช้เสมอ
สรุป: อยากให้เรตินอลเป็นเพื่อนผิวที่ดี ต้องใช้แบบมีสติ
เรตินอลคือส่วนผสมที่มีงานวิจัยรองรับแน่นเรื่อง ลดริ้วรอย กระชับผิว ลดสิว แถมช่วยเรื่องจุดด่างดำและสีผิวไม่สม่ำเสมอ จึงถือเป็นตัวช่วยครบเครื่องสำหรับคนที่อยากให้ผิวดูเด็กลงและเนียนใสขึ้น
แต่กุญแจสำคัญคือ
ใช้อย่างค่อยเป็นค่อยไป
ใส่ใจเรื่องความชุ่มชื้นของผิว
ไม่ลืมกันแดดทุกเช้า
รู้เท่าทันผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น
ถ้าคุณยังไม่แน่ใจว่าผิวตัวเองเหมาะกับเรตินอลไหม หรือควรเริ่มต้นที่ความเข้มข้นเท่าไร การปรึกษาแพทย์ผิวหนังเพื่อวางแผนให้เหมาะกับสภาพผิวเฉพาะของตัวเอง จะช่วยให้คุณใช้เรตินอลได้อย่างมั่นใจและปลอดภัยยิ่งขึ้น
เมื่อเข้าใจและใช้เป็น เรตินอลสามารถเป็น “ตัวจริง” ที่ช่วยให้คุณมีผิวสวย สุขภาพดี และดูอ่อนกว่าวัยได้แบบยั่งยืนแน่นอน