บริการที่เดินทางไปหาคน คือคำตอบของช่องว่างการรักษา
ทันตกรรมเคลื่อนที่คือบริการตรวจและรักษาสุขภาพฟันที่นำทีมทันตแพทย์และอุปกรณ์ออกไปให้บริการถึงชุมชน เพื่อลดภาระการเดินทางและช่วยให้ผู้ที่มีข้อจำกัดเข้าถึงการดูแลได้สะดวกขึ้น แนวทางนี้ไม่ได้แก้ปัญหาฟันด้วยการรอให้คนไข้เดินทางมาหาคลินิก แต่ย้ายบริการเข้าใกล้ผู้คนที่ต้องการมากกว่า โครงการ GULF Sparks Smiles มอบรอยยิ้มสดใสให้ชุมชน เกิดขึ้นจากความร่วมมือระหว่าง GULF กับคณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในช่วงโควิด-19 เมื่อการเดินทางและการไปพบทันตแพทย์ทำได้ยากขึ้น ทีมงานลงพื้นที่และพบว่าผู้มีรายได้น้อยกับคนในชุมชนห่างไกลเผชิญปัญหาเข้าถึงบริการมากเป็นพิเศษ แม้สถานการณ์โรคระบาดคลี่คลายแล้ว ค่าใช้จ่าย การเดินทาง และคิวรอนานยังเป็นกำแพงเดิม การมีหน่วยบริการไปถึงชุมชนจึงตอบโจทย์ที่บริการตามสถานพยาบาลเพียงอย่างเดียวอาจไปไม่ถึง

ตัวเลขสะท้อนความต้องการ แต่คุณค่าคือการได้รักษาทันเวลา
ตลอด 6 ปี โครงการออกหน่วยทันตกรรมเคลื่อนที่แล้ว 22 ครั้ง ดูแลประชาชนกว่า 9,300 คน และให้บริการรักษารวมกว่า 13,800 รายการ ตัวเลขนี้มีความหมายมากกว่าขนาดของโครงการ เพราะสะท้อนว่ามีคนจำนวนมากที่ต้องการการรักษา แต่ติดข้อจำกัดในการไปหาทันตแพทย์ด้วยตนเอง ปี 2569 มีการออกหน่วย 4 ครั้งใน 4 พื้นที่ ได้แก่ ชุมชนคลองเตย อำเภอกบินทร์บุรี อำเภอนครหลวง และคณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ รวมดูแลประชาชน 2,800 คน คิดเป็น 3,800 รายการรักษา ส่วนกิจกรรมครั้งใหญ่เมื่อวันที่ 21 ตุลาคม มีผู้เข้าร่วม 1,350 คน มากกว่าเป้ารองรับ 1,086 คน ความต้องการที่สูงกว่าคาดชี้ชัดว่า บริการใกล้บ้านไม่ใช่เพียงทางเลือกเสริม แต่เป็นช่องทางสำคัญสำหรับคนที่คิวและระยะทางทำให้การรักษาปกติไม่ง่าย

ตรวจฟันฟรีช่วยลดค่าใช้จ่าย พร้อมเติมความรู้ดูแลตัวเอง
การตรวจฟันฟรีและการรักษาโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายช่วยลดภาระที่อาจทำให้คนเลื่อนนัดจนปัญหาลุกลาม บริการครอบคลุมตั้งแต่ตรวจฟัน ขูดหินปูน อุดฟัน ถอนฟัน ผ่าฟันคุด ไปจนถึงเคลือบฟลูออไรด์ ทั้งยังมีคำแนะนำเรื่องการดูแลฟันในชีวิตประจำวัน จุดแข็งจึงไม่ได้หยุดอยู่ที่การรักษาในวันออกหน่วย แต่รวมถึงการช่วยให้ผู้รับบริการรู้ว่าควรป้องกันปัญหาซ้ำอย่างไร ผู้รับบริการรายหนึ่งเล่าว่าหลังขูดหินปูน ทันตแพทย์อธิบายบริเวณที่แปรงฟันได้ไม่สะอาดและแนะนำวิธีปรับการดูแล คำแนะนำเฉพาะบุคคลเช่นนี้ทำให้การส่งเสริมสุขภาพช่องปากมีโอกาสต่อเนื่องหลังกลับบ้าน สำหรับผู้สูงอายุหรือคนที่ไม่มีพาหนะ การมีหน่วยบริการใกล้ชุมชนยังช่วยลดการพึ่งพาลูกหลานและลดเวลาที่ต้องเดินทาง จึงทำให้เข้าถึงบริการทันตกรรมได้สะดวกขึ้นทั้งในแง่เงิน เวลา และความเข้าใจ

รถสนับสนุนเพิ่มกำลังทีม แต่ความต่อเนื่องต้องเป็นหัวใจ
GULF ส่งมอบรถมินิบัส 1 คันและรถตู้ 1 คัน มูลค่ารวม 4.5 ล้านบาท ให้คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ เพื่อสนับสนุนการเรียนการสอน การวิจัย การฝึกปฏิบัติงานของนักศึกษา และการออกหน่วย รถทั้งสองคันช่วยให้การเดินทางของทันตแพทย์ นักศึกษา และบุคลากรคล่องตัวขึ้น ซึ่งเป็นปัจจัยที่ทำให้ทีมจัดบริการในพื้นที่ต่าง ๆ ได้มีประสิทธิภาพกว่าเดิม คณะทันตแพทยศาสตร์มีภารกิจออกหน่วยเกือบ 20 ครั้งต่อปี และทำงานร่วมกับ GULF ปีละ 4 ครั้ง การสนับสนุนพาหนะจึงมีประโยชน์เมื่อเชื่อมกับงานบริการที่ทำต่อเนื่อง ไม่ใช่เพียงเพิ่มทรัพยากร แต่ช่วยพาทีมและอุปกรณ์ไปถึงชุมชนได้จริง อย่างไรก็ดี หน่วยเคลื่อนที่ไม่อาจทดแทนบริการรักษาทุกประเภทหรือแก้คิวในระบบได้ทั้งหมด บทบาทที่สำคัญคือเป็นสะพานเชื่อมคนที่ติดข้อจำกัดให้ได้รับการตรวจ รักษา และคำแนะนำก่อนปัญหาจะหนักขึ้น
บทเรียนจากโครงการนี้ชัดเจนว่า การลดช่องว่างด้านทันตกรรมต้องทำมากกว่าประกาศว่ามีบริการอยู่ ต้องลดต้นทุนการเดินทาง ลดภาระค่าใช้จ่าย และเพิ่มโอกาสให้คนได้รับการดูแลในเวลาที่เหมาะสม เมื่อหน่วยทันตกรรมเคลื่อนที่ทำงานควบคู่กับทีมและพาหนะที่พร้อม การดูแลก็เข้าใกล้ชุมชนมากขึ้น หากรักษาความต่อเนื่องและพัฒนาการเชื่อมต่อกับบริการประจำได้ รถหนึ่งคันและหน่วยออกตรวจแต่ละครั้งย่อมมีความหมายเกินกว่าการทำฟันเฉพาะวัน เพราะช่วยให้การเข้าถึงสุขภาพช่องปากเป็นเรื่องที่เป็นไปได้สำหรับคนที่เคยถูกระยะทาง คิว และค่าใช้จ่ายกันออกไป







