Steam Frame กับความหมายใหม่ของ ARM processor VR
Steam Frame คือแว่น VR แบบสแตนด์อโลนที่ใช้หน่วยประมวลผลสถาปัตยกรรม ARM ทำงานเหมือนพีซี SteamOS ขนาดย่อส่วนบนใบหน้า รองรับทั้งเกม VR และเกมจอแบนจากคลัง Steam ผ่านการรันโดยตรงหรือสตรีมจากพีซี ทำให้คำว่า ARM processor VR ไม่ใช่แค่มือถือเล่นเกมเบาๆ แต่กลายเป็นแพลตฟอร์มที่เล็งจะดันเกมพีซีระดับจริงจังมาทำงานบนฮาร์ดแวร์ประสิทธิภาพสูงแต่กินไฟต่ำ
หัวใจของเรื่องนี้คือการตัดสินใจของ Valve ที่เลือกชิป Snapdragon 8 Gen 3 ให้ Steam Frame สามารถรันเกมเองในโหมด Standalone โดยไม่ต้องพึ่งพีซี การเลือก ARM ทำให้ประหยัดพลังงานและเหมาะกับอุปกรณ์สวมใส่ แต่ก็มาพร้อมปัญหาใหญ่ด้านความเข้ากันได้ของเกมพีซีที่สร้างมาสำหรับ x86 แทบทั้งหมด จุดแข็งของ Steam Frame จึงไม่ใช่แค่ฮาร์ดแวร์ใหม่ แต่คือแนวทางเชิงระบบที่จะทำให้ Steam Frame compatibility ขยายไปสู่โลก ARM ในภาพรวม ซึ่งถ้าทำสำเร็จจะเปลี่ยนภาพจำของเกมเมอร์ที่เคยมอง ARM ว่าเล่นเกมพีซีไม่ได้
Half-Life Alyx ARM64 การย้ายหัวใจของ VR ระดับท็อปมาลง ARM
Valve เลือกแก้โจทย์ ARM ด้วยการพุ่งไปที่เป้าหมายยากที่สุดก่อน นั่นคือการทำ Half-Life: Alyx ให้รันแบบสแตนด์อโลนบน Steam Frame แทนที่จะสร้าง VR เกมใหม่เล็กๆ มาเปิดตัวตามสูตรเดิม ทีมงานยอมรับว่าไอเดียให้เกมระดับ Alyx ทำงานบนซีพียูสไตล์สมาร์ทโฟนดูเหมือนเรื่องเหลือเชื่อในช่วงแรก แต่ถ้าทำสำเร็จ มันจะเป็นบทพิสูจน์ชัดเจนว่า ARM processor VR ไม่ใช่ของเล่นเบาๆ อีกต่อไป
เดิม Alyx เป็นเกม x86 บน Windows ก่อนจะมีพอร์ต Vulkan สำหรับ Linux แต่ก็ยังอยู่บน x86 เช่นเดิม เพื่อให้ Steam Frame รันเกมได้แบบสแตนด์อโลนโดยไม่พึ่งการจำลอง x86 ทีม Valve ตัดสินใจทำ native Arm64 port ของ Half-Life: Alyx สำหรับ SteamOS โดยตรง ผลคือ Half-Life Alyx ARM64 กลายเป็นกรณีศึกษาเต็มรูปแบบของการย้ายเกม AAA VR ไปสู่ ARM ทั้งในระดับเอนจิน การจัดการหน่วยความจำ ไปจนถึงการตั้งค่าประสิทธิภาพที่เหมาะกับชิป Snapdragon แทนซีพียูพีซี
ทำไม Valve เลือกความเข้ากันได้ของ ARM แทนการออกเกม VR ใหม่
แนวคิดของ Valve ในการออก Steam Frame แตกต่างจากการเปิดตัวฮาร์ดแวร์ก่อนหน้าอย่างชัดเจน ทีม SteamOS ระบุว่าพวกเขาเคยพูดคุยเรื่องการทำเกม VR ใหม่สำหรับ Frame แต่สุดท้ายเลือกโฟกัสไปที่การทำให้แคตตาล็อก Steam ทั้งชุดใช้งานได้ดีบนอุปกรณ์นี้มากกว่า เพราะถ้า Steam Frame compatibility ยังจำกัดอยู่กับไม่กี่เกม การมีเดโมใหม่อีกหนึ่งเกมก็ไม่ได้แก้โครงสร้างปัญหาว่าโลกเกมพีซีไม่ค่อยรองรับ ARM
การใช้ Half-Life: Alyx เป็นเป้าทดสอบมีเหตุผลด้านวิศวกรรมล้วนๆ เกมนี้ทั้งยาว ทั้งซับซ้อน และใช้ฟีเจอร์ VR เต็มรูปแบบ ทีมพัฒนาอธิบายว่าการลองวิธีต่างๆ และแก้ปัญหาบน Alyx ให้รันดีบน Steam Frame ทำให้ได้บทเรียนที่นำไปใช้กับเกมอื่นได้ส่วนใหญ่ นี่คือการลงทุนครั้งใหญ่เพื่อยกระดับ ARM processor VR ในระยะยาว ผู้เขียนเห็นว่าการเลือกทางนี้กล้าหาญกว่าการปล่อยเกมทดลองเล็กๆ มาก เพราะมันส่งสัญญาณชัดว่า Valve กำลังสร้างระบบนิเวศ ARM สำหรับผู้เล่นและนักพัฒนา ไม่ใช่แค่สินค้าเดี่ยวที่วางขายแล้วจบ
FEX tool gaming และฟีเจอร์อย่าง Foveated rendering ที่ผลักดัน ARM ให้ทัน x86
การทำ native port เพียงไม่กี่เกมไม่พอจะทำให้ ARM กลายเป็นแพลตฟอร์มเกมพีซีที่จริงจัง Valve จึงหนุนโครงการ FEX ซึ่งเป็นตัวแปลงคำสั่ง x86 ไป ARM แบบโอเพนซอร์สให้กลายเป็นฟันเฟืองหลักของ Steam Frame หลักการคือถ้าเกมรองรับ SteamOS บน x86 ก็สามารถใช้ Proton แปล DirectX เป็น Vulkan และให้ FEX แปลชุดคำสั่งซีพียูจาก x86 ไป ARM ได้ แนวคิด FEX tool gaming แบบนี้ทำให้เกมจำนวนมากมีโอกาสรันบน ARM แม้ไม่เคยถูกพอร์ตโดยตรง และ Valve ยืนยันว่าต้องการขยายเทคโนโลยีนี้ไปยังพีซี ARM แบบทั่วไปในอนาคตด้วย
อย่างไรก็ตาม Half-Life: Alyx แสดงให้เห็นข้อจำกัดชัดเจน การใช้เวอร์ชัน Windows x86 บน Vulkan แปลผ่าน FEX นั้นเป็นไปได้ทางทฤษฎี แต่ประสิทธิภาพไม่เป็นที่น่าพอใจ Valve จึงยอมทำพอร์ต ARM64 แท้ พร้อมใส่ Foveated rendering และระบบติดตามดวงตาเข้าไปในเวอร์ชันนี้ โดย Steam Frame วัดทิศทางการมอง 80 ครั้งต่อวินาที แล้วเรนเดอร์เฉพาะบริเวณที่สายตาจดจ่อด้วยความละเอียดสูง ทีมงานถึงกับเรียกฟีเจอร์นี้ว่าเป็น “silver bullet” เพราะช่วยให้เกมอย่าง Alyx รันได้แบบ native บนฮาร์ดแวร์ ARM ที่ทรัพยากรจำกัด เมื่อเทียบกับพีซี x86
ประสบการณ์ผู้เล่นวันนี้ และทิศทาง ecosystem ARM VR วันหน้า
ในเชิงประสบการณ์ผู้ใช้ การมี Half-Life Alyx ARM64 บวก Foveated rendering ทำให้คนที่อยากเล่นแบบ Standalone ใช้ Steam Frame ได้อย่างน่าพอใจ เกมถูกตั้งค่าให้รันที่ 72 เฮิร์ต พร้อมค่ามาตรฐาน 36 FPS เพื่อให้สมดุลระหว่างความลื่นไหลกับข้อจำกัดฮาร์ดแวร์ แต่การลดการเรนเดอร์รอบนอกสายตามองทำให้คุณภาพภาพลดลงเมื่อเทียบการสตรีมจากพีซี ผู้เล่นที่มีเครื่องแรงจึงยังควรเลือกเล่นแบบสตรีม เพื่อภาพที่คมกว่าและรีเฟรชเรตสูงกว่า 72 เฮิร์ต ใครเน้นความสะดวกไม่ต้องมีพีซีใกล้ตัวก็อยู่กับโหมดสแตนด์อโลนได้ ส่วนใครซีเรียสเรื่องภาพและเฟรมเรตก็มีทางเลือกที่ดีกว่าผ่านการสตรีม
สิ่งที่สำคัญกว่าคือสิ่งที่ Valve ทำเบื้องหลัง บริษัทแบ่งปันความรู้จากการปรับ Alyx ให้กับนักพัฒนา VR รายอื่นผ่านโปรแกรม Steam Frame Verified เพื่อช่วยให้เกมต่างๆ ทำงานได้ดีในโหมดสแตนด์อโลน และได้รับการจัดอันดับความเข้ากันได้บน Frame ในภาพกว้าง FEX ยังมีศักยภาพถูกนำไปใช้บนโน้ตบุ๊ก ARM บางรุ่น แท็บเล็ต หรือมินิพีซี ทำให้เครื่องที่เคยไม่เป็นมิตรกับเกม Steam กลายเป็นระบบเล่นเกมได้ในทางทฤษฎี ผู้เขียนมองว่าก้าวเหล่านี้สะท้อนเป้าหมายชัดเจน Valve ไม่ได้แค่ออกแว่น VR ใหม่ แต่กำลังสร้าง ecosystem ARM processor VR ที่ให้ทั้งเกมเมอร์และนักพัฒนามีพื้นที่เติบโตบนฮาร์ดแวร์ยุคใหม่
