สโตรกคือภาวะฉุกเฉินที่ไม่ควรรอดูอาการ
โรคหลอดเลือดสมองหรือสโตรกคือภาวะที่หลอดเลือดซึ่งนำเลือดไปเลี้ยงสมองตีบ อุดตัน หรือแตก ทำให้สมองได้รับผลกระทบอย่างฉับพลันและอาจเกิดความพิการหรือเสียชีวิตได้ โดยกรณีหลอดเลือดแตก เลือดที่ออกอาจกดเบียดและทำลายเนื้อสมอง ส่วนการรักษาต้องพิจารณาตามตำแหน่ง ปริมาณเลือด และความรุนแรงของอาการ ความคิดที่ว่าอาการเล็กน้อยคงรอให้หายเองจึงเป็นความเสี่ยงที่ไม่ควรยอมรับ เพราะผู้ป่วยจำนวนหนึ่งรอถึงเช้าจนพลาดโอกาสรักษา ช่วงเวลาสำคัญสำหรับยาละลายลิ่มเลือดมีจำกัด และการรักษาด้วยการสวนหลอดเลือดก็ต้องอาศัยการมาถึงโรงพยาบาลอย่างรวดเร็ว ทุกนาทีมีความหมาย
อาการโรคหลอดเลือดสมองเกิดขึ้นได้แม้ในคนอายุน้อย และไม่จำเป็นต้องมีอาการครบทุกข้อจึงค่อยขอความช่วยเหลือ การจำสัญญาณเตือนให้ได้และตัดสินใจทันที สำคัญกว่าการพยายามวินิจฉัยเองว่าเป็นอะไร

จำสัญญาณสโตรกด้วยหลักบีฟาสต์
หลักบีฟาสต์ช่วยให้คนทั่วไปสังเกตความผิดปกติได้เป็นขั้นตอน โดยเฉพาะอาการที่เกิดขึ้นกะทันหัน หากพบเพียงข้อเดียวก็ต้องสงสัยไว้ก่อน ไม่ควรรอให้มีอาการมากขึ้น
- บี — การทรงตัวเสียฉับพลัน เดินเซ หรือเวียนศีรษะจนลุกหรือนั่งลำบาก
- อี — ตามัว มองไม่เห็นข้างหนึ่ง หรือเห็นภาพซ้อนอย่างกะทันหัน
- เอฟ — หน้าเบี้ยว มุมปากตก หรือยิ้มแล้วใบหน้าสองข้างไม่เท่ากัน
- เอ — แขนหรือขาข้างหนึ่งอ่อนแรงหรือชา ลองให้ยกแขนสองข้างแล้วสังเกตว่าข้างหนึ่งตกหรือยกไม่ขึ้น
- เอส — พูดไม่ชัด พูดไม่ได้ พูดผิดคำ หรือฟังและเข้าใจคำพูดลำบากอย่างฉับพลัน
- ที — เวลาเป็นสิ่งสำคัญ รีบขอความช่วยเหลือและบอกเวลาที่เริ่มมีอาการ
บางคนมีอาการเพียงคิดช้าลง มองเห็นผิดปกติ หรือสื่อสารไม่เข้าใจ อาการที่ดูไม่รุนแรงก็ไม่ใช่เหตุผลให้รอ โดยเฉพาะเมื่อความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นทันที

โทร 1669 แล้วบอกข้อมูลให้พร้อม
เมื่อสงสัยว่าเป็นสโตรก ให้โทร 1669 ทันที อย่าขับรถพาผู้ป่วยไปเอง เพราะอาจติดการจราจร โรงพยาบาลไม่ได้เตรียมรับผู้ป่วยล่วงหน้า และผู้ป่วยอาจเสียเวลาในจุดคัดกรอง การโทรขอรถพยาบาลช่วยให้โรงพยาบาลปลายทางเตรียมระบบแจ้งเตือนและรับผู้ป่วยได้
- แจ้งสถานที่เกิดเหตุให้ชัดเจน
- บอกอาการที่สังเกตพบและเวลาที่เริ่มเป็น
- หากไม่ทราบเวลาเริ่มอาการ ให้บอกเวลาล่าสุดที่เห็นผู้ป่วยยังปกติ
- ทำตามคำแนะนำของผู้รับแจ้ง และอย่ารอให้อาการดีขึ้นเองก่อนขอความช่วยเหลือ
การจดเวลาเริ่มอาการไม่ใช่รายละเอียดเล็กน้อย แต่เป็นข้อมูลสำคัญให้ทีมแพทย์ประเมินทางเลือกการรักษา แม้อาการจะทุเลาลงก็ยังควรรีบไปโรงพยาบาล เพราะการดีขึ้นชั่วคราวไม่ได้ตัดความเป็นไปได้ของภาวะฉุกเฉิน

สร้างคนใกล้ตัวให้เป็นฮีโร่ที่ลงมือได้
ผู้ป่วยอาจสื่อสารหรือเดินทางด้วยตัวเองไม่ได้ในช่วงเกิดเหตุ คนที่อยู่ใกล้จึงอาจเป็นผู้ตัดสินว่าเขาจะได้รับความช่วยเหลือเร็วแค่ไหน การรู้จักสัญญาณ การโทรแจ้งเหตุ และการบอกเวลาที่เริ่มมีอาการ ช่วยลดความล่าช้าที่เพิ่มความเสี่ยงเสียชีวิตและพิการได้
โครงการ Stroke Hero ซึ่งเป็นความร่วมมือของสถาบันประสาทวิทยากับบริษัท เบอริงเกอร์ อินเกลไฮม์ (ไทย) ตั้งเป้าสร้างเครือข่ายผู้มีความรู้หนึ่งล้านคน โดยเน้นสื่อสารกับคนวัยทำงานและนักเรียน เริ่มอบรมแกนนำหรือครู ก เช่น อาสาสมัครสาธารณสุข ผู้นำชุมชน และบุคลากรทางการแพทย์ในเขตสุขภาพที่ 4, 5, 6 และ 13 ก่อนขยายผลทั่วประเทศ
เป้าหมายนี้จะเกิดผลได้ก็ต่อเมื่อความรู้เปลี่ยนเป็นการลงมือทำ ครอบครัวและโรงเรียนควรช่วยกันฝึกจำสัญญาณสโตรกให้ได้ และตกลงกันว่าจะโทร 1669 ทันทีเมื่อพบอาการฉับพลัน อย่าปล่อยให้ความลังเลของคนรอบข้างกลายเป็นเหตุให้ผู้ป่วยเสียโอกาสรักษา







