34.9 MPG คืออะไร และทำไมจึงเป็นจุดเปลี่ยนของอุตสาหกรรมรถยนต์สหรัฐ
มาตรฐานประหยัดน้ำมัน คือกฎเกณฑ์ที่รัฐกำหนดให้อัตราการใช้เชื้อเพลิงเฉลี่ยของรถใหม่ทุกค่ายต้องทำได้ตามระดับขั้นต่ำที่กำหนด เพื่อบีบให้ผู้ผลิตพัฒนารถที่ใช้เชื้อเพลิงประหยัด ลดการใช้น้ำมันและลดการปล่อยคาร์บอนจากภาคขนส่ง ซึ่งมักถูกใช้เป็นเครื่องมือสำคัญประกอบนโยบายรถยนต์ไฟฟ้า นโยบายพลังงาน และการรับมือวิกฤตโลกร้อน แก่นของข่าวนี้คือการที่ฝ่ายบริหารของโดนัลด์ ทรัมป์หันหลังให้แนวทางเข้มงวดของโจ ไบเดนอย่างชัดเจน ด้วยการปรับลดมาตรฐานประหยัดน้ำมันสำหรับรถใหม่ลงมาอยู่ที่ 34.9 ไมล์ต่อแกลลอนภายในปี 2031 จากเดิมราว 50.4 ไมล์ต่อแกลลอนตามกฎของรัฐบาลก่อนหน้า การตัดสินใจนี้ไม่ได้เป็นแค่การย่อหย่อนตัวเลขในเอกสาร แต่คือการส่งสัญญาณเชิงการเมืองและเศรษฐกิจว่ารัฐพร้อมสนับสนุนรถเครื่องยนต์สันดาปต่อไป มุมมองเชิงนโยบายที่ต้องยอมรับตรงๆ คือ ทรัมป์เลือกยืนข้างต้นทุนการผลิตต่ำและยอดขายรถใหม่ระยะสั้น มากกว่าจะยืนข้างเป้าหมายลดน้ำมันและลดคาร์บอนระยะยาว สหรัฐลดเกณฑ์ประหยัดน้ำมันรถใหม่ครั้งใหญ่ หวังให้ค่ายรถหายใจโล่งขึ้นในด้านต้นทุน แต่ยอมให้การใช้น้ำมันและการปล่อยมลพิษเพิ่มขึ้นตามมาอย่างมีนัยสำคัญ
ลดมาตรฐานประหยัดน้ำมัน ต้นทุนค่ายรถถูกลง แต่ผู้ใช้และสิ่งแวดล้อมจ่ายแพงขึ้น
หากมองจากมุมอุตสาหกรรมรถยนต์สหรัฐ มาตรฐานประหยัดน้ำมันที่อ่อนตัวลงคือของขวัญชิ้นใหญ่ ค่ายรถไม่ต้องลงทุนเทคโนโลยีเชื้อเพลิงประหยัดขั้นสูงหรือเร่งปรับโฉมไลน์ผลิตให้เป็นไฟฟ้าเร็วเกินไป อุตสาหกรรมรถยนต์สหรัฐรายใหญ่ทั้ง General Motors Toyota Volkswagen Hyundai และ Ford ต่างสนับสนุนการปรับกฎ โดยมองว่ามาตรฐานใหม่สอดคล้องกับกฎหมายและสภาพตลาดจริงมากกว่า แต่ภาพที่สวยสำหรับผู้ผลิต กลับเป็นภาพที่ขมสำหรับผู้ใช้และโลกใบนี้ กฎใหม่ของไบเดนเดิมกำหนดให้ประสิทธิภาพการใช้เชื้อเพลิงเพิ่มขึ้นต่อเนื่องทุกปี เพื่อบีบให้รถใช้เชื้อเพลิงประหยัดมากขึ้นและเร่งพัฒนารถไฟฟ้า การคว่ำกฎนั้นไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะรัฐบาลสหรัฐเองประเมินว่า การผ่อนคลายมาตรฐานจะทำให้การใช้น้ำมันเบนซินเพิ่มขึ้น 4.6% ภายในปี 2050 เมื่อเทียบกับกฎเดิม ซึ่งหมายถึงการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่สูงขึ้นในระยะยาว กลุ่มสิ่งแวดล้อมจึงออกมาคัดค้านอย่างแข็งแรง ข้อโต้แย้งสำคัญคือภาระด้านมลพิษและค่าเชื้อเพลิงจะตกอยู่กับประชาชนระยะยาว แม้รถใหม่อาจมีราคาจับต้องได้มากขึ้น แต่ค่าเดินทางตลอดอายุการใช้งานและผลกระทบต่อสุขภาพจากมลพิษจะกลายเป็นต้นทุนที่ซ่อนอยู่ในอากาศที่เราหายใจ
ผลสะเทือนต่อรถยนต์ไฟฟ้า นโยบาย EV ถูกดึงเบรกและเส้นทางเปลี่ยนทิศ
การกลับลำมาตรฐานประหยัดน้ำมันครั้งนี้กระทบตรงๆ ต่อทิศทางรถยนต์ไฟฟ้า นโยบายของไบเดนถูกออกแบบให้มาตรฐานเข้มขึ้นทุกปี เพื่อสร้างแรงกดดันให้ค่ายรถต้องเร่งเปลี่ยนผ่านไปสู่รถไฟฟ้าและรถเชื้อเพลิงประหยัดอย่างจริงจัง เมื่อแรงกดดันนั้นถูกลดทอน ผู้ผลิตรถยนต์ดั้งเดิมก็มีเหตุผลมากขึ้นที่จะขายรถเครื่องยนต์สันดาปน้ำมันต่อไปและเลื่อนเส้นตายการเปลี่ยนผ่านออกไป จุดสำคัญอีกข้อคือการเตรียมยุติระบบซื้อขายเครดิตด้านการประหยัดน้ำมันตั้งแต่ปี 2028 ซึ่งก่อนหน้านี้เป็นรายได้สำคัญของค่ายรถไฟฟ้าอย่าง Tesla ระบบเครดิตเคยทำให้การผลิตรถประหยัดพลังงานมีผลตอบแทนทางการเงินที่น่าสนใจ การตัดออกเท่ากับลดแรงจูงใจเชิงธุรกิจในการมุ่งสู่รถไฟฟ้าและเทคโนโลยีเชื้อเพลิงสะอาด ด้านหนึ่ง การผ่อนคลายมาตรฐานเปิดทางให้รถสันดาปสามารถรักษาราคาแข่งขันได้ดีขึ้น เพราะไม่ต้องแบกค่าเทคโนโลยีประหยัดน้ำมันที่สูงมาก ส่งผลให้ความน่าดึงดูดเชิงเปรียบเทียบของรถไฟฟ้าลดลง หากผู้ผลิต EV ต้องใช้กลยุทธ์ลดราคาหรือให้ส่วนลดเพิ่มเพื่อรักษายอดขาย ย่อมกระทบอัตรากำไรและเสถียรภาพทางการเงินในระยะกลางของธุรกิจ
เกมใหม่ของค่ายรถในตลาดสหรัฐ เมื่อรัฐหันกลับมาหนุนเครื่องยนต์สันดาป
การที่มาตรฐานประหยัดน้ำมันถูกลดระดับลง พร้อมสัญญาณทางการเมืองที่หนุนรถใช้น้ำมันอย่างเปิดเผย เท่ากับบอกค่ายรถว่ารัฐพร้อมฟังเสียงอุตสาหกรรมมากกว่าเสียงนักสิ่งแวดล้อมในช่วงนี้ ผู้ผลิตรถยนต์ดั้งเดิมจึงมีพื้นที่ในการวางแผนระยะยาวใหม่ อาจเลือกเดินกลยุทธ์ผสมระหว่างการรักษายอดขายรถสันดาปที่ทำกำไรอยู่แล้ว และทยอยเพิ่มรถไฟฟ้าในอัตราที่ช้าลง แนวโน้มนี้เห็นชัดเมื่อพิจารณาตลาดทุน ตัวอย่างเช่น หุ้น Tesla ร่วงลงขณะที่สถาบันการเงินรายใหญ่ปรับลดคาดการณ์ยอดส่งมอบไตรมาส 3 และเตือนว่าการผ่อนคลายมาตรฐานประหยัดน้ำมันเพิ่มความไม่แน่นอนเชิงนโยบายต่อธุรกิจยานยนต์ไฟฟ้าของบริษัท หากแรงกดดันจากกฎเกณฑ์ลดลงทำให้ต้นทุนหรือราคาขายรถสันดาปน้ำมันต่ำลง Tesla อาจต้องใช้ยุทธศาสตร์ส่วนลดสูงขึ้นเพื่อดึงดูดคำสั่งซื้อ ซึ่งจะยิ่งกดดันมาร์จินกำไรในช่วงที่ตลาดยานยนต์ไฟฟ้ากำลังแข่งขันดุเดือด จากมุมผู้บริหารค่ายรถ การผ่อนคลายครั้งนี้คือโอกาสในการหายใจและเก็บเงินลงทุน แต่หากมองจากภาพระบบนิเวศ การยืดเวลายุคเครื่องยนต์สันดาปคือการยืดเวลามลพิษและการพึ่งพาน้ำมัน ขณะที่โลกกำลังเดินหน้าสู่เป้าหมายคาร์บอนต่ำ นโยบายที่หันหลังให้รถไฟฟ้าในวันนี้ อาจกลายเป็นต้นทุนเชิงความเสี่ยงธุรกิจและชื่อเสียงในวันหน้า
ข้อสรุปสำหรับผู้อ่านไทย มาตรฐานที่อ่อนลงวันนี้จะสะท้อนกลับมาหาเราพรุ่งนี้
เมื่อสหรัฐซึ่งเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมรถยนต์รายใหญ่เลือกปรับทิศนโยบายเชื้อเพลิงประหยัดและรถยนต์ไฟฟ้า ผลสะเทือนย่อมแผ่ไปทั่วทั้งห่วงโซ่อุปทานโลก ค่ายรถที่มีฐานผลิตและตลาดใหญ่ในสหรัฐจะชะลอการลงทุนด้าน EV หรือเทคโนโลยีเชื้อเพลิงประหยัดบางส่วน ซึ่งสุดท้ายส่งผลต่อผลิตภัณฑ์ที่ถูกส่งออกไปยังภูมิภาคอื่นและทางเลือกของผู้บริโภคในอนาคต สำหรับผู้กำหนดนโยบายในประเทศอื่น บทเรียนสำคัญคือไม่ควรฝากอนาคตการลดคาร์บอนและการพัฒนารถยนต์ไฟฟ้าไว้กับแรงผลักจากมาตรฐานประหยัดน้ำมันของสหรัฐเพียงอย่างเดียว มาตรฐานที่อ่อนลงอาจช่วยค่ายรถในวันนี้ แต่สร้างภาระด้านพลังงาน สุขภาพ และสภาพภูมิอากาศในวันหน้า ในฐานะผู้อ่านที่สนใจนโยบายและอนาคตยานยนต์ เราควรถามตนเองให้ชัดว่า เราอยากได้รถราคาถูกขึ้นที่ใช้น้ำมันมากขึ้น หรืออยากเดินหน้าไปสู่ระบบขนส่งที่สะอาดกว่า แม้อาจต้องจ่ายแพงขึ้นช่วงเปลี่ยนผ่าน คำตอบของเราวันนี้จะสะท้อนอยู่บนถนนและในคุณภาพอากาศของวันพรุ่งนี้
