Gen Z ใช้ AI เป็นกิจวัตร แต่ไม่เคยสบายใจกับอนาคตอาชีพ
ความสัมพันธ์แบบย้อนแย้งระหว่าง Gen Z กับ AI คือภาพที่คนรุ่นใหม่ใช้ AI เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน ทั้งเพื่อการเรียน การทำงาน และการสื่อสาร แต่ในเวลาเดียวกันกลับมีความกังวลตกงาน AI และความเสี่ยงการจ้างงานสูงกว่ารุ่นอื่น ความสัมพันธ์นี้สะท้อนว่าการยอมรับ AI ไม่ได้แปลว่าคนรุ่นใหม่รู้สึกมั่นคงกับเส้นทางอาชีพหรืออนาคตของตนเองเสมอไป Gen Z ใช้ AI อย่างคล่องแคล่ว แต่ใช้ไปพร้อมกับคำถามว่าทักษะแบบไหนจะยังมีคุณค่าในโลกการทำงานที่ AI รุกเข้ามาแทนที่มากขึ้น จุดตั้งต้นที่ทำให้เห็นภาพนี้ชัด คือผลวิจัยของศูนย์วิจัยตลาดของผู้พัฒนาซอฟต์แวร์รายหนึ่ง ซึ่งสำรวจคนใน 18 ประเทศรวม 7,200 คนในเดือนมีนาคม 2569 พบว่า Gen Z ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก 50% ใช้ AI ทุกวันหรือเกือบทุกวัน ซึ่งเป็นสัดส่วนสูงสุดเมื่อเทียบกับทุกช่วงวัย การใช้บ่อยระดับนี้แปลว่า Gen Z ใช้ AI เป็นโครงสร้างพื้นฐานของชีวิตดิจิทัล ไม่ใช่แค่ของเล่นทดลองชั่วคราวอีกต่อไป
จากเครื่องมือสู่เพื่อน AI กลายเป็นที่พึ่งทางอารมณ์ของ Gen Z
สิ่งที่น่าจับตาไม่แพ้ตัวเลขการใช้งานคือวิธีที่ Gen Z มอง AI ไม่ใช่แค่เครื่องมือ แต่เริ่มมองเป็นเสมือนเพื่อนร่วมทาง ผลสำรวจเดียวกันระบุว่าเกือบหนึ่งในสามของ Gen Z ในเอเชียแปซิฟิก 32% ใช้ AI ในฐานะเพื่อน ซึ่งเป็นสัดส่วนสูงกว่าคนรุ่นอื่น ตัวเลขนี้สะท้อนการยอมรับ AI ในระดับอารมณ์ Gen Z ใช้ AI พูดคุย แบ่งปันเรื่องส่วนตัว และระบายความรู้สึกในแบบที่เดิมอาจทำกับเพื่อนมนุษย์ ในรายละเอียดพบว่า 34% ของ Gen Z ในภูมิภาคนี้ใช้ AI เพื่อพูดคุยเรื่องส่วนตัวที่ไม่อยากเปิดเผยกับใคร แนวโน้มนี้ชัดในหลายประเทศ รวมถึงกรณีที่มีการรายงานว่า Gen Z ในบางตลาดใช้ AI เป็นที่พึ่งทางอารมณ์ ทั้งเพื่อเติมเต็มความเหงาและหาคำแนะนำในชีวิตประจำวัน ด้านหนึ่ง ความคุ้นเคยแบบนี้ทำให้ Gen Z ใช้ AI ได้เป็นธรรมชาติ แต่อีกด้านก็เปิดช่องให้เกิดความเสี่ยงเรื่องข้อมูลส่วนตัวและการพึ่งพาทางอารมณ์กับระบบที่ไม่ได้เป็นมนุษย์จริง คนรุ่น Gen Z ยังถูกมองว่ามีความเข้าใจแนวโน้มเทคโนโลยี AI ดีกว่าคนรุ่นอื่น และเริ่มหาวิธีใหม่ในการนำเทคโนโลยีนี้ไปใช้กับการเรียน การสื่อสาร และชีวิตประจำวันแล้ว ผู้พัฒนาซอฟต์แวร์รายเดิมถึงกับเปิดตัวเกมออนไลน์เชิงโต้ตอบชื่อ Case 404 เพื่อช่วยให้ Gen Z สร้างนิสัยการใช้งาน AI อย่างปลอดภัยและตรวจสอบข้อมูลสำคัญด้วยตนเองมากขึ้น
เมื่อ Gen Z ใช้ AI ทำงานสร้างสรรค์ แต่กลัวถูกแย่งงาน
อีกด้านของความย้อนแย้งคือภาพในโลกการทำงานที่ Gen Z และคนวัยทำงานพูดถึง AI มากขึ้นในฐานะเครื่องมือเพิ่มประสิทธิภาพ แต่ความรู้สึกหลักกลับเป็นความกังวลตกงาน AI จากการสำรวจโดยหน่วยวิจัยข้อมูลของบริษัทเทคโนโลยีด้าน AI ที่เก็บข้อความสาธารณะบนโซเชียลมีเดียช่วง 1 มกราคม ถึง 31 สิงหาคม 2569 พบว่าชาวเน็ตพูดถึง AI รวม 26,399 ข้อความ โดยมีส่วนหนึ่งพูดถึงการใช้งานในชีวิตประจำวันและการทำงาน 4,107 ข้อความ และอีก 4,878 ข้อความพูดถึงความกังวลและผลกระทบจาก AI ในการทำงาน AI ถูกใช้มากที่สุดในงานสร้างสรรค์ถึง 36.01% ทั้งสร้างคลิปสื่อการสอน ทำคอนเทนต์ขายของออนไลน์ หรือช่วยออกไอเดียใหม่ๆ แต่ในด้านความรู้สึก ผลสำรวจเดียวกันชี้ว่าความกังวลอันดับหนึ่งคือการถูก AI แย่งงานจนตกงาน มีสัดส่วนสูงสุด 33.35% ซึ่งผู้ตอบจำนวนมากเขียนตรงๆ ว่า กลัวว่า AI มาทำงานแทนคน แล้วคนจะไปทำอะไร และใครใช้ AI เก่งจึงจะได้ไปต่อ ข้อมูลนี้วาดภาพชัดว่าคนรุ่นใหม่กำลังใช้ AI เป็นเครื่องมือสร้างผลงาน แต่ไม่เคยมั่นใจว่าการใช้มากขึ้นจะช่วยให้ตำแหน่งงานปลอดภัย หรือยิ่งทำให้ช่องว่างทักษะระหว่างคนที่ใช้ AI เก่งกับคนที่ใช้ไม่เป็นกว้างขึ้น
เมื่อการยอมรับ AI มาชนกับความเสี่ยงการจ้างงาน
ในระดับมหภาค การใช้ AI อย่างจริงจังในกลุ่มวัยทำงานกำลังเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง รายงาน Global AI Diffusion ของบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่ระบุว่าการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์อย่างจริงจังในกลุ่มวัยทำงานทั่วประเทศหนึ่งเพิ่มจาก 9.1% ในครึ่งแรกของปี 2568 เป็น 12.4% ในไตรมาสแรกของปี 2569 ทำให้มีอัตราการเติบโตด้านผู้ใช้ AI สูงเป็นอันดับสองของโลก รองจากเพียงบางประเทศในเอเชียตะวันออก และสูงกว่าประเทศพัฒนาแล้วอื่นที่ตามมา ตัวเลขการเติบโตนี้บอกเราว่าการยอมรับ AI ในระดับองค์กรและอาชีพไม่ใช่อนาคตไกล แต่คือปัจจุบันที่กำลังขยายตัวเร็ว ขณะเดียวกันในเวทีสากล นักวิจัยจากบริษัท AI ชั้นนำบางรายออกมาพูดถึงการชะลอความเร็วในการพัฒนา AI ขั้นสูง หลังเกิดกรณีที่นักวิจัยของบริษัทหนึ่งลาออกพร้อมกล่าวหาว่าบริษัท AI กำลังเดิมพันด้วยชีวิตของผู้คน กระแสแบบนี้ยิ่งทำให้คำถามเรื่องความเสี่ยงการจ้างงานและผลกระทบต่อเศรษฐกิจสังคมในระยะยาวดังขึ้น เพราะไม่ใช่แค่คนทั่วไปที่กังวล แต่คนในอุตสาหกรรมเองก็เริ่มตั้งคำถามว่าความก้าวหน้าเร็วเกินไปอาจทิ้งคนทำงานไว้ข้างหลัง ในมุม Gen Z ภาพนี้ยิ่งซับซ้อน พวกเขาเข้าใจเทรนด์ AI รวดเร็ว ใช้เป็นทั้งเครื่องมือและเพื่อน แต่ก็ต้องอยู่ในตลาดแรงงานที่ยังไม่ชัดเจนว่า AI จะสร้างงานใหม่มากพอชดเชยงานที่หายไปหรือไม่ การยอมรับ AI จึงเดินคู่กับความรู้สึกไม่มั่นคงต่ออาชีพอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
Gen Z ควรรับมืออย่างไรกับอนาคตการทำงานที่ AI อยู่ทุกที่
เมื่อมองไปข้างหน้า คำถามสำคัญไม่ใช่ว่า Gen Z จะหยุดใช้ AI ได้หรือไม่ เพราะข้อมูลทุกชิ้นบอกว่า Gen Z ใช้ AI อยู่แล้วและใช้มากกว่าทุกรุ่น แต่คำถามคือจะใช้แบบไหนให้ไม่เพิ่มความเสี่ยงการจ้างงานให้ตัวเอง การสร้างนิสัยการใช้งาน AI อย่างปลอดภัยและวิจารณญาณ เช่น การตรวจสอบข้อมูลสำคัญ ไม่เชื่อคำตอบจาก AI เพียงชุดเดียว เป็นจุดตั้งต้นที่ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยแนะนำ ในเชิงทักษะ คนรุ่นใหม่อาจต้องหยุดคิดว่าการใช้ AI แค่ให้ทำงานแทนคือคำตอบ แล้วหันมาใช้ AI เป็นส่วนเสริมทักษะ เช่น ใช้คิดไอเดียแล้วต่อยอดด้วยความเข้าใจเชิงลึกของมนุษย์ หรือใช้ช่วยจัดการงานเอกสารเพื่อเหลือเวลาสำหรับงานเชิงกลยุทธ์ ข้อเท็จจริงจากผลสำรวจเรื่องความกังวลตกงานที่มีสัดส่วนถึง 33.35% เตือนเราว่า หากใช้ AI โดยไม่ปรับบทบาทของตนเองในงาน ก็เสี่ยงที่จะถูกมองว่าแทนที่ได้ ในทางกลับกัน คนที่เข้าใจ AI และใช้มันขยายขอบเขตความคิดสร้างสรรค์ของตัวเองอย่างมีสติ มีโอกาสสูงที่จะกลายเป็นกลุ่มที่ตลาดแรงงานต้องการมากขึ้น เพราะไม่ใช่แค่ Gen Z ใช้ AI เก่งเท่านั้น แต่เป็น Gen Z ที่รู้ว่าทักษะมนุษย์แบบไหนทำให้ตนเองยังจำเป็นในโลกที่ AI อยู่ทุกที่
