นวัตกรรมสุขภาพต้องเชื่อมจากงานกำกับสู่ตลาด
นวัตกรรมสุขภาพคือการนำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาพัฒนาผลิตภัณฑ์ กระบวนการ และบริการที่ช่วยป้องกัน วินิจฉัย รักษา หรือส่งเสริมสุขภาพ พร้อมทำให้ผลงานวิจัยนำไปใช้ได้จริงและสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจ
โจทย์ของนวัตกรรมสุขภาพไทยจึงไม่ใช่การมีเทคโนโลยีล้ำเพียงอย่างเดียว แต่ต้องทำให้การกำกับดูแล บุคลากร ผู้พัฒนา และตลาดเคลื่อนไปด้วยกัน สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาผลักดันผลิตภัณฑ์สุขภาพเป้าหมายสามกลุ่ม ได้แก่ AI และซอฟต์แวร์ทางการแพทย์ เครื่องมือและอุปกรณ์ทางการแพทย์ ตลอดจนนวัตกรรมอาหารและอาหารอนาคต ทิศทางนี้มีเหตุผล เพราะผลิตภัณฑ์สุขภาพเปลี่ยนเร็วเกินกว่ากระบวนการกำกับแบบเดิมจะรองรับได้ทัน จึงมีแผนปรับบทบัญญัติบางส่วนในปี พ.ศ. 2569 และใช้ดิจิทัลกับ AI ลดภาระงานเจ้าหน้าที่ เพื่อให้มีเวลาทำภารกิจสำคัญมากขึ้น
ความสำเร็จจึงไม่ควรวัดจากจำนวนโครงการหรือเครื่องมือที่นำเข้า แต่ควรวัดว่าคนไข้เข้าถึงบริการที่ปลอดภัยและเหมาะสมได้ดีขึ้นหรือไม่ การพัฒนาทักษะเจ้าหน้าที่ให้ทันผลิตภัณฑ์ใหม่และการประสานความร่วมมือระหว่างภาครัฐกับเอกชนเป็นเงื่อนไขสำคัญ หากขาดสองส่วนนี้ การอนุมัติที่รวดเร็วก็อาจไม่พอจะพานวัตกรรมจากต้นแบบไปสู่การใช้จริง

Wellness อาจเป็นตลาดนำให้เทคโนโลยีเติบโต
แนวคิดเศรษฐกิจสุขภาพจะมีพลังเมื่อเริ่มจากจุดแข็งที่มีอยู่ แทนการสร้างอุตสาหกรรมที่ขาดฐานรองรับ ประเทศกำลังก้าวสู่สังคมสูงวัย ขณะที่การแข่งขันรุนแรงขึ้นและไม่อาจพึ่งแรงงานราคาถูกเพื่อขับเคลื่อนการเติบโตได้เหมือนเดิม การเชื่อมเกษตร การแพทย์ การท่องเที่ยว และวิทยาศาสตร์เข้ากับ AI จึงเป็นทางเลือกที่มีน้ำหนักกว่าการมองสุขภาพเป็นธุรกิจโรงพยาบาลเพียงอย่างเดียว
แนวทางอุตสาหกรรม Wellness ถูกนำเสนอโดย ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ บนเวที Thailand HealthTech NEXT โดยวาง Wellness Economy เป็นเครื่องยนต์เติบโตใหม่ และเชื่อมต่อกับ AI เซมิคอนดักเตอร์ เครื่องมือแพทย์ เทคโนโลยีชีวภาพ และโครงสร้างพื้นฐานวิทยาศาสตร์ แก่นสำคัญคือการทำให้ประชาชนสุขภาพดีขึ้นไปพร้อมกับการสร้างองค์ความรู้และทรัพย์สินทางปัญญาที่ประเทศเป็นเจ้าของ ไม่ใช่เพิ่มรายได้จากการรักษาเพียงด้านเดียว
การต่อยอดอาหารอนาคตทำให้ภาพนี้จับต้องได้ ตั้งแต่อาหารโปรตีนจากพืชไปจนถึงอาหารสำหรับผู้สูงอายุ ผู้ป่วยเฉพาะโรค และผู้ขาดสารอาหาร ส่วนเกษตรแม่นยำและเทคโนโลยีอาหารช่วยเพิ่มมูลค่าให้วัตถุดิบเดิม จุดเชื่อมระหว่างเกษตรกับการแพทย์จึงไม่ใช่คำขวัญ หากพัฒนามาตรฐาน ความปลอดภัย และช่องทางเข้าถึงผู้บริโภคได้จริง ก็มีโอกาสสร้างทั้งผลิตภัณฑ์ใหม่และรายได้ใหม่
จากต้นแบบสู่บริการจริง ระบบนิเวศต้องครบวงจร
ภาคธุรกิจมีบทบาทที่ภาครัฐทำแทนไม่ได้ นั่นคือเปิดพื้นที่ให้เทคโนโลยีผ่านการทดลองในบริบทการดูแลจริง BDMS มองนวัตกรรมเป็นส่วนหนึ่งของงานประจำ ตั้งแต่การป้องกันและคัดกรอง การวินิจฉัยรักษา ไปจนถึงการติดตามหลังผู้ป่วยกลับบ้าน พร้อมสนับสนุนนวัตกรไทยให้ขยับจากงานวิจัยและต้นแบบไปสู่การใช้งานในระบบสุขภาพ
ตัวอย่างที่ชัดคือการเปิดพื้นที่ประเมินเปรียบเทียบประสิทธิภาพทางคลินิกของระบบ AI อ่านภาพเอกซเรย์ทรวงอกจากต่างประเทศกับสตาร์ตอัปไทย ขณะเดียวกัน BDMS มีสตาร์ตอัปที่ลงทุนและร่วมพัฒนาประมาณ 6-7 บริษัท การทดลองเช่นนี้มีความหมายมากกว่าการซื้อเทคโนโลยี เพราะช่วยให้เห็นว่าเครื่องมือทำงานได้จริงกับผู้ป่วยและกระบวนการของบุคลากรหรือไม่
ประโยชน์ของเทคโนโลยีควรปรากฏในประสบการณ์ของคนทั่วไปด้วย AI ที่ลดงานบันทึกซ้ำซ้อนอาจคืนเวลาให้แพทย์รับฟังและสื่อสารกับผู้ป่วยได้มากขึ้น ส่วนระบบติดตามทางไกลช่วยเชื่อมโรงพยาบาล ห้องปฏิบัติการ ร้านยา และบริการดูแลที่บ้าน หากแต่ละจุดยังใช้ข้อมูลแยกกัน นวัตกรรมก็จะกลายเป็นเกาะเดี่ยว และผู้ป่วยยังต้องรับภาระประสานการดูแลด้วยตนเอง
บททดสอบคือทำให้เทคโนโลยีสร้างคุณค่าที่คนเข้าถึงได้
การประสานเทคโนโลยีกับบริการจะต่อยอดเศรษฐกิจสุขภาพได้ เมื่อมีผู้ใช้จริง ข้อมูลที่เชื่อมต่อได้ มาตรฐานกำกับที่น่าเชื่อถือ และบุคลากรที่พร้อมใช้เครื่องมือใหม่ ภาครัฐควรทำให้เส้นทางทดสอบและอนุมัติชัดเจน ภาคธุรกิจควรเปิดพื้นที่ทดลอง และผู้พัฒนาต้องออกแบบจากปัญหาของผู้ป่วย ไม่ใช่เริ่มจากความสามารถของเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว
ในภาพใหญ่ แนวคิด Wellness สามารถเป็นตลาดนำให้เกิดความต้องการเทคโนโลยีในอุตสาหกรรมอื่น ตั้งแต่วัตถุดิบชีวภาพและอาหาร ไปจนถึงชิ้นส่วนขั้นสูงและบริการทางการแพทย์ แต่การเติบโตจะยั่งยืนก็ต่อเมื่อประโยชน์ทางเศรษฐกิจเดินคู่กับสุขภาพประชาชน และนวัตกรรมในประเทศไม่ติดอยู่แค่การจัดแสดงหรือต้นแบบ
ไทยมีองค์ประกอบสำคัญทั้งเกษตร การแพทย์ ผู้ประกอบการ และเครือข่ายบริการ ทว่าการนำองค์ประกอบเหล่านี้มาวางต่อกันยังต้องอาศัยการลงทุน ความร่วมมือ และหลักฐานผลลัพธ์ที่ตรวจสอบได้ ข้อสรุปจึงชัดเจนว่า AI เครื่องมือแพทย์ และอาหารอนาคตจะสร้างอุตสาหกรรม Wellness ได้จริง ก็ต่อเมื่อเทคโนโลยีเชื่อมถึงบริการที่คนใช้ได้ และบริการนั้นช่วยให้คนมีสุขภาพดีขึ้นพร้อมกับสร้างมูลค่าให้ประเทศ






