อาหารสัตว์เลี้ยงปลอมคืออะไร และทำไมเหตุโกดังเถื่อนครั้งนี้น่ากลัว
อาหารสัตว์เลี้ยงปลอม คือผลิตภัณฑ์อาหารสำหรับสุนัขหรือแมวที่ลักลอบนำเข้า ผลิต หรือจำหน่ายโดยไม่ผ่านการขึ้นทะเบียนและไม่ได้รับอนุญาตจากหน่วยงานรัฐที่กำกับดูแล จึงไม่มีการตรวจสอบความปลอดภัยและคุณภาพอย่างเป็นทางการ ทำให้เสี่ยงปนเปื้อนสารอันตราย ใช้วัตถุดิบไม่มีมาตรฐาน หรือมีสารอาหารไม่สมดุล ส่งผลให้น้องหมาน้องแมวของเรามีโอกาสเจ็บป่วย เสียสุขภาพ หรือสะสมความเสี่ยงระยะยาวโดยที่เจ้าของไม่รู้ตัว
กรณีล่าสุด ชุดเฉพาะกิจร่วมกับเจ้าหน้าที่หลายหน่วยบุกตรวจโกดังเก็บและกระจายสินค้า 2 แห่ง ในพื้นที่จังหวัดสมุทรสาครและสมุทรปราการ พบอาหารสุนัขและแมวจากจีนที่ไม่มีการขออนุญาตนำเข้าและไม่ได้ขึ้นทะเบียน รวม 118 รายการ น้ำหนัก 68,680 กิโลกรัม หรือกว่า 68 ตัน เหตุนี้ไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะสะท้อนว่าอาหารหมาแมวเถื่อนแทรกอยู่ในตลาดออนไลน์ลึกกว่าที่คิด และอาจอยู่ในชามข้าวของสัตว์เลี้ยงหลายบ้านไปแล้ว การนิ่งเฉยหรือคิดว่าไม่เป็นไรก็คือการเอาสุขภาพสัตว์เลี้ยงไปเสี่ยงกับของเถื่อนที่ไม่มีใครรับผิดชอบ
จากโกดังเถื่อนถึงชามข้าวบ้านเรา เส้นทางอาหารหมาแมวเถื่อนในตลาดออนไลน์
สิ่งที่น่าคิดคืออาหารสัตว์เลี้ยงปลอมเหล่านี้ไม่ได้จบอยู่แค่ในโกดัง แต่ถูกแปลงร่างเป็นสินค้าน่าเชื่อถือในโลกออนไลน์ โกดังในสมุทรสาครถูกยึดของกลาง 67 รายการ น้ำหนัก 17,651 กิโลกรัม มูลค่ากว่า 7 ล้านบาท ส่วนโกดังในสมุทรปราการพบ 51 รายการ น้ำหนักกว่า 51,028 กิโลกรัม มูลค่ากว่า 23 ล้านบาท รวมแล้วมูลค่ากว่า 30 ล้านบาท ตัวเลขนี้ชี้ชัดว่าผู้ลักลอบไม่ได้ทำเล่นๆ แต่ตั้งใจป้อนสินค้าเถื่อนสู่ตลาดอย่างเป็นระบบ
เจ้าหน้าที่ระบุชัดว่าผู้กระทำผิดนำเข้าอาหารสัตว์ที่ต้องขึ้นทะเบียนแต่ไม่ขึ้นทะเบียน และนำเข้าโดยไม่ได้รับอนุญาต เข้าข่ายฝ่าฝืนกฎหมายควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์และกฎหมายศุลกากร นั่นหมายความว่าไม่มีใครตรวจสอบสูตร ส่วนผสม หรือแหล่งวัตถุดิบเลย เจ้าของสัตว์เลี้ยงจึงไม่ได้ซื้ออาหารราคาถูกอย่างเดียว แต่กำลังซื้อความไม่แน่นอนให้กับชีวิตของสัตว์เลี้ยง หากเรายังซื้ออาหารจากแหล่งที่ไม่ชัดเจน แปลว่าเรากำลังร่วมผลักดันตลาดมืดให้เติบโตโดยไม่รู้ตัว
ความเสี่ยงต่อสัตว์เลี้ยงสุขภาพ และสัญญาณบนฉลากที่ไม่ควรมองข้าม
เมื่ออาหารหมาแมวเถื่อนหลุดเข้าตลาด ผลกระทบไม่ได้หยุดที่เรื่องกฎหมาย แต่ลงตรงสุขภาพของสัตว์เลี้ยงโดยตรง อาหารที่ไม่ได้ผ่านการตรวจสอบความปลอดภัยอาจมีสารปนเปื้อนเชื้อโรค วัตถุดิบเน่าเสีย หรือสารกันเสียเกินมาตรฐาน เจ้าหน้าที่ถึงขั้นสุ่มเก็บตัวอย่างส่งตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการเพื่อประเมินความปลอดภัยอย่างละเอียด แค่ประโยคนี้ก็เพียงพอให้เจ้าของสัตว์เลี้ยงต้องตั้งคำถามกับอาหารทุกถุงที่อยู่ในบ้าน
ทางปฏิบัติ เจ้าของควรเริ่มจากการตรวจสอบความปลอดภัยเบื้องต้นด้วยตนเองทุกครั้งก่อนซื้อ เช่น ดูว่า ถุงมีฉลากภาษาไทยครบ มีชื่อผู้ผลิตผู้นำเข้า ที่อยู่ชัดเจน หมายเลขทะเบียนอาหารสัตว์จากกรมปศุสัตว์ วันผลิตวันหมดอายุอ่านได้ชัด ไม่ใช้สติ๊กเกอร์ปะทับแบบลวกๆ บรรจุภัณฑ์ไม่บุบ ขาด หรือพิมพ์ลายเบลอผิดเพี้ยน หากเจออาหารสัตว์เลี้ยงปลอมที่ใช้คำโฆษณาว่าเกรดนำเข้าแต่ไม่มีข้อมูลทางกฎหมายรองรับ ควรหลีกเลี่ยงทันที เพราะอาหารราคาถูกที่แลกกับความเสี่ยงต่อสัตว์เลี้ยงสุขภาพ ไม่คุ้มแม้แต่น้อย
เจ้าของต้องเปลี่ยนวิธีซื้ออย่างไร เพื่อตัดวงจรอาหารสัตว์เถื่อน
คดีโกดังอาหารสัตว์เถื่อนครั้งนี้สะท้อนว่า การนั่งรอให้รัฐจัดการอย่างเดียวไม่พอ เจ้าของสัตว์เลี้ยงต้องเปลี่ยนพฤติกรรมซื้อของตนเองด้วย ทุกครั้งที่กดสั่งอาหารออนไลน์จากร้านที่ไม่น่าเชื่อถือ เท่ากับเราเพิ่มโอกาสให้อาหารสัตว์เลี้ยงปลอมเล็ดรอดเข้ามาในระบบอีกหนึ่งก้าว ทางออกที่ปลอดภัยกว่าคือเลือกซื้อจากช่องทางที่ตรวจสอบได้ ดูประวัติร้าน ความเห็นผู้ซื้อ และเน้นสินค้าที่มีข้อมูลบริษัทชัดเจน
ฝั่งรัฐได้แสดงจุดยืนว่าจะบังคับใช้กฎหมายกับผู้ลักลอบนำเข้าอาหารสัตว์อย่างเข้มงวดต่อเนื่อง เพื่อป้องกันโรคระบาดสัตว์ คุ้มครองผู้บริโภค และปกป้องเกษตรกรจากการแทรกแซงตลาด แต่หัวใจของเกมนี้คือผู้ซื้อ หากเจ้าของสัตว์เลี้ยงหันมาให้ความสำคัญกับการตรวจสอบความปลอดภัยก่อนซื้อ เลือกแหล่งขายที่น่าเชื่อถือ และไม่สนับสนุนสินค้าราคาถูกผิดปกติ วงจรอาหารเถื่อนจะหายไปจากตลาดได้เร็วขึ้น สุดท้ายแล้วความรับผิดชอบร่วมกันระหว่างรัฐ ผู้ประกอบการ และเจ้าของสัตว์เลี้ยงเท่านั้น ที่จะทำให้น้องหมาน้องแมวมีชีวิตที่ปลอดภัยในโลกที่เต็มไปด้วยของปลอม
