ควอนตัมไม่ใช่แค่เรื่องไกลตัวของระบบไอที
เทคโนโลยีควอนตัมคือแนวทางประมวลผลที่ใช้หลักฟิสิกส์ควอนตัมเพื่อจัดการปัญหาซับซ้อนเฉพาะด้าน โดยไม่ได้ทำให้คอมพิวเตอร์ทุกชนิดเร็วขึ้นหรือเข้ามาแทนระบบดั้งเดิมทั้งหมด แต่มีศักยภาพเปลี่ยนวิธีแก้โจทย์บางประเภทในภาคการเงิน การแพทย์ และโลจิสติกส์
เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 SCBX เปิดตัวรายงาน Quantum Outlook 2026 โดยวางประเด็นควอนตัมไว้สองด้านพร้อมกัน คือความเสี่ยงต่อความปลอดภัยข้อมูล และโอกาสสร้างมูลค่าใหม่ให้ธุรกิจการเงิน การมองเรื่องนี้เป็นเพียงกระแสเทคโนโลยีจึงประมาทเกินไป แต่การเชื่อว่าควอนตัมจะแก้ปัญหาได้ทุกอย่างก็ผิดไม่แพ้กัน รายงานย้ำว่าควรดูความน่าเชื่อถือของระบบและผลลัพธ์ที่ตรวจสอบได้ ไม่ใช่ตัดสินจากจำนวนคิวบิตที่ผู้พัฒนาประกาศ
เหตุผลที่ต้องเริ่มเตรียมตอนนี้คือกรอบเวลาการใช้งานจริงอาจขยับจากที่เคยคาดไว้ช่วงปี 2038–2040 มาเป็นราวปี 2030 จากความก้าวหน้าของผู้พัฒนาระดับโลก สำหรับองค์กรที่วางแผนธุรกิจเป็นรอบหลายปี การรอให้ฮาร์ดแวร์พร้อมแล้วค่อยเริ่มดูระบบย่อมเสี่ยงเกินจำเป็น
ความเสี่ยงที่เริ่มสะสมตั้งแต่วันนี้
โจทย์เร่งด่วนไม่ใช่แค่การโจมตีในวันที่คอมพิวเตอร์ควอนตัมมีพลังมากพอ แต่คือการขโมยข้อมูลเข้ารหัสในวันนี้แล้วเก็บไว้ถอดรหัสภายหลัง หรือภัยแบบเก็บข้อมูลก่อน ถอดรหัสทีหลัง ข้อมูลลูกค้า การชำระเงิน และข้อมูลที่ต้องเก็บเป็นความลับระยะยาวจึงต้องได้รับการปกป้องตั้งแต่ก่อนเทคโนโลยีดังกล่าวพร้อมใช้งาน
SCBX ประเมินในกรณีอนุรักษนิยมว่าแรงกระทบจากเทคโนโลยีนี้อาจแตะรายได้ราว 2% หรือมากกว่า 1,000 ล้านบาท เมื่อเทียบกับรายได้ต่อปีของกลุ่มที่เกือบ 200,000 ล้านบาท ตัวเลขนี้ชี้ว่าความเสี่ยงไม่ได้หยุดอยู่ที่ฝ่ายไอที แต่อาจลามถึงความเชื่อมั่นลูกค้า ความต่อเนื่องของบริการ และรายได้ขององค์กร
คำตอบจึงไม่ใช่การเปลี่ยนระบบทั้งหมดในคราวเดียว แต่ต้องเริ่มเปลี่ยนผ่านสู่มาตรฐานควอนตัมเซฟอย่างมีลำดับ SCBX ระบุว่าได้เริ่มยกระดับระบบความปลอดภัยที่ดูแลข้อมูลลูกค้าและการชำระเงินแล้ว แนวทางนี้เหมาะกว่าการรอ เพราะข้อมูลที่ถูกเปิดเผยในอนาคตอาจสร้างความเสียหาย แม้การโจมตีจะเริ่มขึ้นในปัจจุบัน
5 แนวทางที่องค์กรควรเริ่มทำ
รายงานเสนอให้การเตรียมพร้อมเริ่มจากการตัดสินใจที่ทำได้จริง ไม่ใช่การเร่งซื้อฮาร์ดแวร์ราคาแพง องค์กรควรจัดการความเสี่ยงด้านข้อมูลควบคู่กับการสร้างทักษะและทดลองโจทย์ธุรกิจ เพื่อให้พร้อมทั้งป้องกันผลกระทบและมองเห็นจุดที่ควอนตัมอาจให้ประโยชน์เหนือวิธีเดิม
- ระบุโจทย์ธุรกิจสำคัญ เลือกปัญหาซับซ้อนสองถึงสามเรื่องที่วิธีปัจจุบันยังให้ได้เพียงคำตอบประมาณการ
- จัดลำดับการปกป้องข้อมูล โดยสำรวจระบบเข้ารหัสและให้ความสำคัญกับข้อมูลลูกค้าระยะยาว ระบบชำระเงิน และอัตลักษณ์ดิจิทัล
- พัฒนาบุคลากรก่อนลงทุนในฮาร์ดแวร์ เปิดโอกาสให้วิศวกรและนักวิทยาศาสตร์ข้อมูลเรียนรู้ทักษะด้านควอนตัม
- สร้างเครือข่ายกับมหาวิทยาลัย ผู้ให้บริการคลาวด์ และภาคอุตสาหกรรม เพื่อเข้าถึงความรู้และเทคโนโลยีโดยไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าของเครื่องเอง
- ติดตามความก้าวหน้าที่ตรวจสอบได้ ทั้งความน่าเชื่อถือของเครื่อง การแก้ไขข้อผิดพลาด และผลลัพธ์ที่ผ่านการตรวจสอบอย่างเป็นอิสระ
สำหรับ SCBX การลงมือทำเริ่มจากกำหนดกรอบนโยบาย สำรวจระบบรหัสผ่านและกุญแจเข้ารหัส ตลอดจนทำงานกับพันธมิตรด้านเทคโนโลยี นี่เป็นลำดับที่องค์กรอื่นนำไปปรับใช้ได้ โดยเริ่มจากรู้ว่ามีข้อมูลและระบบใดเสี่ยง ก่อนตัดสินใจลงทุน
จากการป้องกัน สู่โอกาสบริการทางการเงินรูปแบบใหม่
ด้านโอกาส การจัดพอร์ตการลงทุนอาจได้ประโยชน์จากการประมวลเงื่อนไขและความเสี่ยงของสินทรัพย์จำนวนมาก เพื่อออกแบบพอร์ตที่เหมาะกับลูกค้าแต่ละราย ส่วนการตรวจจับการทุจริตอาจวิเคราะห์รูปแบบพฤติกรรมและตัวแปรเสี่ยงได้ครอบคลุมขึ้น การประเมินความเสี่ยงก็เป็นอีกโจทย์ที่รายงานมองว่าน่าจับตา
ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2569 ทีมวิจัยและพัฒนาของ SCBX ร่วมมือกับ Siam Quantum Square ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เพื่อศึกษาแนวทางประยุกต์ใช้กับการจัดพอร์ตและตรวจจับการทุจริต พร้อมเทียบทุกแนวคิดกับวิธีประมวลผลแบบดั้งเดิมที่ดีที่สุด การทดสอบเทียบมาตรฐานเช่นนี้สำคัญ เพราะช่วยแยกประโยชน์ที่พิสูจน์ได้ออกจากคำคาดหวัง และลดโอกาสลงทุนตามกระแส
หากการทดลองได้ผล ผู้ใช้บริการอาจเห็นประโยชน์ผ่านการจัดพอร์ตที่ตรงเป้าหมายขึ้น การตรวจพบธุรกรรมผิดปกติที่มีประสิทธิภาพขึ้น และบริการประเมินความเสี่ยงที่ดีขึ้น แต่ผลลัพธ์เหล่านี้ยังเป็นโอกาสที่ต้องพิสูจน์ ไม่ใช่คำรับรองว่าจะเกิดขึ้นทันที ข้อสรุปที่ควรยึดคือธุรกิจการเงินต้องทำสองเรื่องไปพร้อมกัน ได้แก่ ปกป้องข้อมูลด้วยแนวทางควอนตัมเซฟ และทดลองใช้เทคโนโลยีควอนตัมกับปัญหาที่มีตัวชี้วัดชัดเจน






