อาหารไทยกำลังกลายเป็นซูเปอร์มาร์เก็ตสุขภาพของโลกอย่างไร

จากครัวรสจัดสู่ศูนย์กลางอาหารไทยเพื่อสุขภาพของโลก

อาหารไทยเพื่อสุขภาพ หมายถึงการออกแบบเมนูไทยโดยใช้วัตถุดิบพื้นบ้าน สมุนไพร และวิธีปรุงดั้งเดิมให้ตอบโจทย์การป้องกันโรค ควบคุมน้ำหนัก และดูแลธาตุเจ้าเรือนของแต่ละคน โดยยังคงเอกลักษณ์ด้านรสชาติและวัฒนธรรมอาหารไว้ครบถ้วน เพื่อให้กลายเป็นทั้งประสบการณ์ทางสุขภาพและคุณค่าทางเศรษฐกิจในห่วงโซ่อาหารยุคใหม่ จุดเปลี่ยนสำคัญคือท่าทีเชิงรุกของภาครัฐ กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกของกระทรวงสาธารณสุขประกาศผลักดันแนวคิด “Thai Food, Good Health” ให้ยกระดับอาหารไทยจากภาพจำเรื่องความอร่อยและรสจัด ไปสู่การเป็นอาหารฟังก์ชันและเครื่องมือดูแลสุขภาพเชิงป้องกันในระดับสากล แนวคิดนี้ไม่ใช่แค่การติดฉลากสุขภาพ แต่คือการนิยามใหม่ว่าเมนูที่เราคุ้นเคย เช่น ต้มยำ พล่า แกงสมุนไพร คือ “ยาในรูปอาหาร” ที่สามารถต่อยอดเป็นสินค้าหลากหลายตั้งแต่ Healthy Food ไปจนถึงโภชนเภสัช มุมมองเชิงนโยบายเช่นนี้แสดงให้เห็นว่าอาหารไทยกำลังถูกวางบทบาทใหม่ ในฐานะเสาหลักของ wellness economy ไทย มากกว่าจะเป็นเพียง soft power ด้านวัฒนธรรม

เมื่อครัวสุขภาพจับมือการแพทย์แผนไทย สร้างระบบเศรษฐกิจสุขภาพครบวงจร

ความทะเยอทะยานในการปั้นอาหารไทยให้เป็นซูเปอร์มาร์เก็ตสุขภาพของโลกจะไปไม่ถึงฝั่ง หากเดินคนละทางกับภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยและสมุนไพรไทย สิ่งที่เกิดขึ้นตอนนี้คือการเชื่อมสองโลกเข้าด้วยกันอย่างตั้งใจ ฝ่ายการแพทย์แผนไทยชี้ชัดว่า ประเทศมีจุดแข็งด้านภูมิปัญญาสุขภาพที่ได้รับการยอมรับระดับนานาชาติ โดยเฉพาะนวดไทยที่ได้รับการยกย่องเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ พร้อมกันนั้น สมุนไพรไทยถูกวางให้เดินหน้าไปสู่นวัตกรรมสุขภาพ ตั้งแต่ระดับชุมชนไปจนถึงภาคอุตสาหกรรม เพื่อเพิ่มมูลค่าและเปิดประตูสู่สมุนไพรไทยตลาดโลก เมื่อแนวคิด Thai Food, Good Health เอาองค์ความรู้เรื่องธาตุเจ้าเรือนมาออกแบบเมนูเฉพาะบุคคล เราจึงเห็นการประกบกันระหว่างอาหารไทยเพื่อสุขภาพ นวดไทยธุรกิจ และผลิตภัณฑ์สมุนไพรที่กลายเป็น wellness experience เดียวกัน นี่คือการใช้ภูมิปัญญาโบราณผสมกับวิทยาศาสตร์สุขภาพสมัยใหม่ เพื่อสร้างสินค้าและบริการที่พร้อมส่งออก ไม่ใช่แค่จัดแสดงในงานใหญ่แล้วจบ

เวทีการเงินโลกกับโอกาสปักธงของ wellness economy ไทย

การผลักดันเศรษฐกิจสุขภาพของไทยไม่ได้เกิดในสุญญากาศ แต่ถูกผูกเข้ากับยุทธศาสตร์เศรษฐกิจภาพใหญ่ อย่างการเป็นเจ้าภาพการประชุมประจำปีของกองทุนการเงินระหว่างประเทศและกลุ่มธนาคารโลก ระหว่างวันที่ 12–18 ตุลาคม 2569 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ กรุงเทพมหานคร ซึ่งคาดว่าจะมีผู้เข้าร่วมกว่า 15,000 คนจาก 191 ประเทศ เวทีนี้ถูกวางให้เป็นจังหวะประกาศว่า wellness economy ไทย คือหนึ่งในเครื่องจักรที่จะพาประเทศไปสู่รายได้สูง ผ่านแนวคิด “Thailand’s New Horizons: Empowering People, Building Resilience” และการหยิบประเด็น Demographic Change and the Longevity Economy ขึ้นมานำเสนอ รายงานจากแหล่งข้อมูลระดับโลกประเมินว่า หาก GDP ต่อหัวเติบโตเฉลี่ย 5.4 เปอร์เซ็นต์ต่อปีต่อเนื่อง 10 ปี ประเทศอาจก้าวข้ามเกณฑ์รายได้สูงได้ภายในปี 2580 คำถามคือเราจะใช้สัปดาห์ที่โลกการเงินเดินทางมาหา เพื่อขายภาพว่าแผ่นดินนี้คือ The Land of Life ที่ทำให้คนมาเยือนแข็งแรง นานขึ้น ทำงานได้อย่างมีคุณภาพนานขึ้น และใช้ชีวิตดีขึ้น หรือจะปล่อยให้เป็นเพียงงานประชุมอีกหนึ่งครั้งที่เมืองหลวง

ตัวเลขที่สะท้อนศักยภาพ และผลกระทบต่อคนตัวเล็กในระบบ

ตัวเลขจากสถาบันระดับโลกสะท้อนชัดว่าเศรษฐกิจสุขภาพไม่ใช่เรื่องแฟชั่นระยะสั้น ข้อมูลระบุว่าเศรษฐกิจ Wellness ทั่วโลกมีมูลค่าประมาณ 6.8 ล้านล้านดอลลาร์ในปี 2567 และคาดว่าจะเพิ่มเป็นเกือบ 9.8 ล้านล้านดอลลาร์ในปี 2572 เติบโตเฉลี่ยราว 7.6 เปอร์เซ็นต์ต่อปี ภายในภาพใหญ่นี้ wellness economy ไทยมีมูลค่าราว 42.7 พันล้านดอลลาร์ เพิ่มขึ้น 10.1 เปอร์เซ็นต์จากปีก่อน และขยับขึ้นเป็นอันดับที่ 24 ของโลก ในมิติอาหารสุขภาพโดยตรง ตลาด Healthy Eating, Nutrition & Weight Loss ของไทยมีมูลค่าสูงถึง 8.92 พันล้านดอลลาร์ในปี 2022 โดยเป็นกลุ่มอาหารและเครื่องดื่มที่มีฉลากสุขภาพ 5.82 พันล้านดอลลาร์ ตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้แปลว่ามีแต่ธุรกิจใหญ่ได้ประโยชน์ การผลักดัน Wellness ไทยสู่ตลาดโลกถูกออกแบบให้สร้างงานและรายได้ตั้งแต่ผู้ให้บริการนวดไทย แพทย์แผนไทย เกษตรกรผู้ปลูกสมุนไพร วิสาหกิจชุมชน ไปจนถึงผู้ประกอบการท่องเที่ยว โรงแรม สปา และบริการสุขภาพ หากนโยบาย Thai Food, Good Health ทำต่อเนื่อง ชาวนาเครื่องแกง ร้านอาหารริมทาง และสตาร์ทอัพอาหารฟังก์ชันจะกลายเป็นผู้เล่นตัวจริงในโครงสร้างเศรษฐกิจใหม่ ไม่ใช่เพียงผู้ตามเทรนด์สุขภาพจากต่างประเทศ

จะปั้นครัวสุขภาพให้ยั่งยืน ต้องกล้าทำมากกว่าจัดงานใหญ่

การที่นิทรรศการ “Thai Food, Good Health” ได้รับเลือกเป็นหนึ่งในสี่ไฮไลต์ของงาน Global Wellness Summit ณ จังหวัดภูเก็ต พร้อมกิจกรรมเช็กธาตุเจ้าเรือนแบบ Interactive เป็นสัญญาณว่าภาพลักษณ์ครัวสุขภาพเริ่มถูกมองเห็น แต่หากต้องการให้อาหารไทยกลายเป็นซูเปอร์มาร์เก็ตสุขภาพของโลกจริง การจัดงานระดับนานาชาติคือเพียงชั้นแรกของเค้กเท่านั้น สิ่งที่ควรตามมาคือการเปลี่ยนสัปดาห์ประชุมให้เป็น Thailand Wellness & Longevity Week ผ่านเวทีคู่ขนานเรื่อง Longevity Economy, Preventive Healthcare, Future Food และเทคโนโลยีสุขภาพ ควบคู่กับการทำมาตรฐานเมนูสุขภาพ การรับรองโภชนเภสัช และการลงทุนวิจัยสมุนไพรไทยให้ตอบโจทย์ตลาดโลกอย่างมีหลักฐานเชิงวิทยาศาสตร์รองรับ หากรัฐ เอกชน และชุมชนยอมรับว่า สุขภาพคือทุนมนุษย์และโครงสร้างพื้นฐานทางเศรษฐกิจ เราก็ควรหันมาจริงจังกับการออกแบบเมือง อาหาร การออกกำลังกาย และบริการสุขภาพให้คนไทยแข็งแรงนานขึ้น เมื่อคนในชาติใช้ชีวิตยืนยาวอย่างมีคุณภาพ เศรษฐกิจสุขภาพที่ส่งออกไปสู่โลกก็จะมีความหมายมากกว่าตัวเลขบนสไลด์ประชุม บทสรุปคือ หากเราอยากเห็นโลกมองครัวไทยเป็นแหล่งซื้อสุขภาพ ไม่ใช่แค่สถานที่กินอาหารรสจัด เราต้องกล้าปรับทั้งห่วงโซ่ ตั้งแต่แปลงปลูกสมุนไพร ไปจนถึงจานข้าวที่วางอยู่ตรงหน้าทุกวัน