AI คือเครื่องมือเพิ่มผลงานที่สร้างชนชั้นใหม่ในโลกงาน
ความเหลื่อมล้ำด้านไอหมายถึงช่องว่างระหว่างคนที่เข้าถึงการเข้าถึงเทคโนโลยีไอ ทักษะ และโอกาสใช้งาน AI ในงานกับคนที่ไม่มีโอกาสเหล่านี้ ความแตกต่างไม่ได้เกิดจากความขยันหรือความสามารถเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากโครงสร้างองค์กร ระบบฝึกอบรม และนโยบายตลาดแรงงานที่ทำให้บางคนได้ใช้ AI เพิ่มผลงานและต่อยอดอาชีพ ขณะที่อีกกลุ่มต้องทำงานแบบเดิมภายใต้ความคาดหวังที่สูงขึ้นโดยไม่เคยได้สัมผัสข้อดีของเทคโนโลยีเลย ในมุมมองของผู้เขียน AI กำลังทำให้โลกงานเดินด้วยสองความเร็วอย่างชัดเจน ฝั่งหนึ่งคือคนกลุ่มเล็กที่มีทักษะตรงกับงานสาย AI และได้ลองใช้เครื่องมือใหม่ก่อนใคร ส่วนอีกฝั่งคือแรงงานส่วนใหญ่ที่แบกรับงานประจำแต่กลับอยู่ห่างจากการอบรมและโอกาสทดลองใช้ AI ผลคือความเหลื่อมล้ำด้านไอเริ่มฝังลึกเป็นโครงสร้างใหม่ของตลาดแรงงาน ไม่ต่างจากการเกิดชนชั้นดิจิทัลที่มีและไม่มีสิทธิ์ใช้เทคโนโลยีเพื่อยกระดับชีวิตการทำงานของตนเอง

เมื่อ 56% เข้าถึง AI ไม่เท่ากัน แรงงานถูกแบ่งเป็นสองชั้น
เมื่อปลายกันยายน มีการเผยแพร่ผลสำรวจแรงงานทั่วโลกจำนวน 49,364 คนใน 48 ประเทศและภูมิภาค พบว่า 56% อยู่ในกลุ่มหลักที่มีการเข้าถึงเทคโนโลยีไอ การฝึก AI และโอกาสใช้งานต่ำกว่าอีกกลุ่ม ตัวเลขนี้ไม่ใช่แค่สถิติ แต่คือสัญญาณว่าพนักงานทั่วโลกกำลังถูกจัดเป็นสองชั้นอย่างเป็นทางการ ชั้นบนคือคนที่ทั้งได้ประโยชน์จาก AI และมีทักษะเป็นที่ต้องการ ส่วนชั้นล่างคือคนที่ทำงานประจำส่วนใหญ่ขององค์กรแต่กลับมีตำแหน่งที่ไม่เป็นที่แสวงหาและยังใช้ AI ได้น้อย ที่น่ากังวลคือการมีเครื่องมือไม่ได้แปลว่าทุกคนใช้มันเป็น ผลสำรวจชี้ว่าเวลาที่ใช้ฝึกฝนคือส่วนหนึ่งของการเข้าถึง ถ้าองค์กรเพิ่มภาระเรียนรู้เข้าไปบนงานเดิมโดยไม่เคลียร์เวลา โอกาสฝึกใช้ AI ก็เป็นเพียง “สิทธิ์บนกระดาษ” ที่ใช้ไม่ได้จริง ผู้เขียนเห็นว่า นี่คือกับดักใหญ่ของนโยบายดิจิทัลหลายแห่งที่ชอบประกาศว่าเปิดเครื่องมือให้ทุกคน แต่ไม่เคยถามเลยว่าคนทำงานมีเวลาจริงแค่ไหนในการเรียนรู้และทดลองให้เกิดผลกับงานของตน
AI เพิ่มผลงาน แต่ไม่เพิ่มเวลาว่าง และบริษัทยังไม่เห็นกำไรชัดเจน
ในรายงาน State of Hybrid Work 2026 ผลสำรวจพนักงานความรู้เต็มเวลา 2,000 คนพบว่า 69% รู้สึกว่า AI ช่วยให้ทำงานได้มากขึ้น และ 62% รู้สึกว่าความคาดหวังต่อผลงานรายวันสูงขึ้น ขณะเดียวกัน 74% บอกว่าต้องทำงานบางอย่างในวันอาทิตย์ คำถามคือ เราได้ประสิทธิภาพหรือแค่ได้งานเพิ่ม ผลสำรวจชี้ชัดว่า “การเพิ่มผลิตภาพกับการลดภาระงานเป็นคนละผลลัพธ์ และองค์กรอาจได้ผลลัพธ์แรกโดยที่พนักงานยังไม่ได้รับผลลัพธ์หลัง” ด้านหนึ่ง AI ถูกใช้เพื่อเร่งการทำงาน แต่อีกด้านพนักงานจำนวนมากกลับเห็นเส้นแบ่งเวลางานกับเวลาพักถูกแตะบ่อยขึ้น สอดคล้องกับผลสำรวจอีกชุดที่พบว่าแม้คนทำงานจะรู้สึกว่าตนเองมีผลิตภาพสูงขึ้นจาก AI แต่สัดส่วนคนตอบว่า AI ช่วยเพิ่มกำไรจากการดำเนินงานหลักขององค์กรยังคงอยู่ที่ราว 37% เท่าเดิมจากปีก่อน ผู้เขียนจึงมองว่าองค์กรจำนวนมากกำลัง “รีดเวลา” คนผ่านเทคโนโลยี โดยที่ระดับระบบยังไม่ถูกปรับให้รองรับวิธีทำงานแบบใหม่เลย
| Spec | A | B |
|---|---|---|
| ผลรู้สึกของพนักงานต่อ AI | ทำงานได้มากขึ้น 69% | ความคาดหวังสูงขึ้น 62% |
| ขอบเขตเวลางาน | ทำงานวันอาทิตย์บางส่วน 74% | ใช้เครื่องมือที่ไม่อนุมัติ 33% |
โอกาสงาน AI โต แต่ผู้หญิงถูกดันไปอยู่ขอบสนาม
แม้ภาคเทคโนโลยีพยายามผลักดันให้ผู้หญิงเข้าสู่งานไอมากขึ้นมาหลายปี แต่ข้อมูลล่าสุดกลับสะท้อนภาพอีกแบบ งานสาย AI ที่กำลังเติบโตและจ่ายค่าตอบแทนในระดับพรีเมียมกลับมีผู้หญิงอยู่เพียง 26% ของคนที่ได้งานใหม่ ขณะที่งานสายอื่นผู้หญิงมีสัดส่วนราว 50% เมื่อไต่ขึ้นไปถึงตำแหน่งผู้บริหารสูงสุดในบริษัท AI หลายประเทศ สัดส่วนผู้หญิงยิ่งลดลงเหลือแค่ 13% เท่านั้น ที่แหลมคมยิ่งกว่าคือผู้หญิงกลับกระจุกอยู่ในตำแหน่งสาย AI ที่ใช้ทักษะแบบแรงงานป้อนข้อมูลและงานค่าตอบแทนต่ำ ขณะที่ตำแหน่งที่มีการตัดสินใจเชิงเทคนิคและเชิงกลยุทธ์สูงกลับเป็นพื้นที่ของผู้ชาย ผลวิจัยชี้ว่าในทุกอาชีพสาย AI เมื่อสัดส่วนผู้ชายสูงขึ้นทุก 10 จุดเปอร์เซ็นต์ ค่าตอบแทนมัธยฐานในประกาศรับสมัครจะเพิ่มขึ้นราวหนึ่งระดับที่ชัดเจน ภาพรวมนี้บอกเราว่า ความเท่าเทียมในการจ้างงานในยุค AI ไม่ได้ดีขึ้นโดยอัตโนมัติ ตรงกันข้าม AI กำลังกลบเสียงว่าตลาดงานเปิดกว้าง ด้วยการสร้างลำดับชนชั้นใหม่ทั้งในแง่เพศ ทักษะ และรายได้
เอเชียต้องสร้างงานใหม่ 150 ล้านตำแหน่ง และออกแบบนโยบายให้ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง
คำเตือนสำคัญจากงานวิจัยเศรษฐกิจล่าสุดคือ AI ทำให้ความต้องการจ้างงานลดลงราว 10% จากความสามารถของเทคโนโลยีในปัจจุบัน แต่ผลกระทบไม่เท่ากันในแต่ละภูมิภาค ในเอเชียโดยเฉพาะกลุ่มประเทศกำลังพัฒนา มีการคาดการณ์ว่าจำเป็นต้องสร้างงานใหม่ถึง 150 ล้านตำแหน่งในช่วง 10 ปีข้างหน้าเพื่อชดเชยการเปลี่ยนแปลงบนตลาดแรงงาน ไม่ใช่เพียงเพราะ AI แย่งงาน แต่เพราะนายจ้างหันมามองหาคนที่ใช้ AI เป็น ทำให้แรงงานที่ไม่มีทักษะด้านนี้ถูกเบียดออกจากงานที่ตนเคยทำมาก่อน การวิเคราะห์ประกาศรับสมัครงานกว่า 700 ล้านรายการพบว่าตำแหน่งที่ AI เข้าไปช่วยงานได้มาก มีความต้องการทักษะด้าน AI สูงกว่าอาชีพที่เทคโนโลยีเข้าไปช่วยได้น้อยราว 2 เท่า หมายความว่ากลุ่มงานที่ถูกกดดันจาก AI มากที่สุดก็เป็นกลุ่มเดียวกับที่นายจ้างต้องการคนใช้ AI มากที่สุดเช่นกัน ผู้เขียนเห็นว่าถ้าผู้กำหนดนโยบายไม่รีบออกแบบระบบฝึกอบรมและโครงสร้างความเท่าเทียมในการจ้างงานตั้งแต่ตอนนี้ ช่องว่างโอกาสจะกว้างขึ้นเรื่อยๆ จนยากจะอุดในอนาคต ข้อมูลชี้แล้วว่าการเปลี่ยนแปลงเริ่มต้นขึ้นจริง และผู้มีอำนาจต้องติดตามอย่างใกล้ชิดเพราะผลกระทบในวันหน้ามีโอกาสรุนแรงกว่าวันนี้






