ส่งออกอิเล็กทรอนิกส์ทะยาน คืออะไร และทำไมคลื่น AI รอบนี้ไม่เหมือนเดิม
ส่งออกอิเล็กทรอนิกส์ไทย คือการขายสินค้าอิเล็กทรอนิกส์และชิ้นส่วนออกไปยังตลาดโลก ครอบคลุมคอมพิวเตอร์ แผ่นวงจรพิมพ์ ชิ้นส่วนฮาร์ดดิสก์ และอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับระบบดิจิทัล โดยปัจจุบันสินค้ากลุ่มนี้กลายเป็นหัวใจสำคัญของโครงสร้างการค้าโลก เพราะเชื่อมโยงโดยตรงกับเทคโนโลยี AI Data Center และระบบประมวลผลขั้นสูง ที่กำลังถูกเร่งลงทุนอย่างหนักในทุกภูมิภาคเพื่อรองรับเศรษฐกิจดิจิทัลยุคใหม่ ความร้อนแรงของคลื่นนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงรอบเฟื่องฟูชั่วคราว แต่สะท้อนการเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจและห่วงโซ่อุปทานระยะยาว
หัวใจของเรื่องนี้คือ ส่งออกอิเล็กทรอนิกส์ไทยกำลังเป็นเครื่องยนต์หลักของการค้า โดยมีสัดส่วนประมาณหนึ่งในสามของการส่งออกทั้งหมด และเติบโตแรงกว่ากลุ่มสินค้าอื่นอย่างชัดเจน การเติบโตนี้ไม่ได้เกิดจากคำสั่งซื้อระยะสั้นแบบวัฏจักรเดิม แต่เกิดจากความต้องการโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI และ Data Center ที่ต้องลงทุนต่อเนื่องยาวหลายปี เมื่อความต้องการฝั่งปลายน้ำแข็งแรงเช่นนี้ ซัพพลายเชนต้นน้ำอย่างผู้ผลิตชิ้นส่วนจึงมองเห็นความแน่นอนของรายได้ล่วงหน้า และกล้าทุ่มลงทุนขยายกำลังการผลิตในระดับที่ไม่เคยเห็นมาก่อน นี่คือเหตุผลว่าทำไมคลื่น AI รอบนี้จึงเปลี่ยนเกมมากกว่าการเป็นแค่กระแสชั่วคราว
ตัวเลขเติบโตแรง ส่งออกโตต่อเนื่อง 25 เดือน อิเล็กทรอนิกส์นำขบวน
การเติบโตของส่งออกอิเล็กทรอนิกส์ไทยไม่ได้เป็นเพียงความรู้สึก แต่สะท้อนชัดในตัวเลข นายนันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ เปิดเผยว่า การส่งออกในเดือนกรกฎาคมมีมูลค่า 1,128,984 ล้านบาท ขยายตัว 21.6% และโตต่อเนื่องเป็นเดือนที่ 25 ซึ่งหากหักสินค้าเกี่ยวเนื่องกับน้ำมัน ทองคำ และยุทธปัจจัย การส่งออกยังเติบโต 23.3% แสดงให้เห็นว่าฐานการเติบโตมาจากสินค้าอุตสาหกรรมแท้ๆ โดยเฉพาะกลุ่มอิเล็กทรอนิกส์และเทคโนโลยีขั้นสูงที่เป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญ “การส่งออกของไทยในเดือนกรกฎาคมมีมูลค่า 1,128,984 ล้านบาท ขยายตัว 21.6% และเป็นการขยายตัวต่อเนื่องเป็นเดือนที่ 25” เป็นประโยคที่บอกทุกอย่าง
อีกด้านหนึ่ง ดร.สัมพันธ์ ศิลปนาฎ ระบุว่าการส่งออกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์เติบโตแรง โดยปีหนึ่งมีการขยายตัวถึง 38% และในช่วง 6 เดือนแรกของปีถัดมาขยายตัวต่อถึง 54% สะท้อนแรงส่งที่ร้อนแรงขึ้นมากกว่าปีก่อน เมื่อดูภาพรวมการส่งออก 7 เดือนแรก การส่งออกทั้งหมดเติบโต 18.2% ในขณะที่กลุ่มสินค้าอุตสาหกรรมขยายตัว 24.2% แสดงชัดว่ากลุ่มเทคโนโลยีคือหัวจักรหลักของเครื่องยนต์ส่งออก ขณะที่สินค้าเกษตรแม้มีบางรายการฟื้นตัว แต่ไม่สามารถดันภาพรวมได้เท่าอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ นี่คือการเปลี่ยนจุดศูนย์ถ่วงของการค้าจากของดั้งเดิมมาสู่เทคโนโลยีอย่างเต็มตัว
AI และ Data Center จุดระเบิดซัพพลายเชน ส่งผลออร์เดอร์ยาว 3-5 ปี
คำอธิบายว่าทำไมส่งออกอิเล็กทรอนิกส์ไทยถึงพุ่งแรง ต้องย้อนมาที่โครงสร้างเศรษฐกิจโลกที่กำลังหมุนเข้าสู่ยุค AI Movement ความต้องการเทคโนโลยี AI Data Center ระบบประมวลผล และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ ทำให้ความต้องการชิ้นส่วนในห่วงโซ่การผลิตเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ข้อมูลจาก ดร.อัทธ์ พิศาลวานิช ชี้ว่าแนวโน้มดังกล่าวจะยังเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญในระยะต่อไป เพราะองค์กรทั่วโลกเพิ่งเริ่มลงทุนวางโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI และระบบดิจิทัล ซึ่งเป็นโครงการที่ใช้เวลาและงบประมาณหลายปี การเติบโตครั้งนี้จึงไม่ใช่แค่รอบสั้น แต่คือการตั้งโรงงานผลิตสมองและโครงข่ายของเศรษฐกิจดิจิทัลทั่วโลก
สิ่งที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนคือ บริษัทอิเล็กทรอนิกส์รายใหญ่หลายแห่งในไทยมีคำสั่งซื้อส่งออกล่วงหน้ายาวถึง 3-5 ปี ดร.สัมพันธ์ชี้ว่านี่คือความแตกต่างชัดเจนจากวัฏจักรเดิม ที่คำสั่งซื้อส่วนใหญ่เป็นเพียงรายปีหรือสั้นกว่านั้น การที่ลูกค้ารายใหญ่ยอมล็อกสัญญายาว แปลว่าพวกเขามั่นใจว่าความต้องการ AI และ Data Center จะไม่หายไปภายในเวลาอันใกล้ แต่จะขยายตัวต่อเนื่อง ความมั่นใจนี้ส่งผลโดยตรงต่อการตัดสินใจลงทุนในฝั่งผู้ผลิต ช่วยลดความเสี่ยงด้านดีมานด์ และเปิดทางให้โรงงานกล้าขยายกำลังการผลิตครั้งใหญ่ หากจะมองในเชิงยุทธศาสตร์ นี่คือการวางตัวเองเป็นชิ้นส่วนถาวรของโครงสร้างพื้นฐาน AI โลก มากกว่าการเป็นเพียงผู้รับจ้างผลิตระยะสั้น
PCB ผุด 100-200 โรงงาน แกนหลักการผลิต PCB ขยายเพื่อรองรับคลื่น AI
ในบรรดาสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ทั้งหมด แผ่นวงจรพิมพ์ หรือ PCB กลายเป็นพระเอกของรอบลงทุนใหม่อย่างชัดเจน ช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา มีโรงงาน PCB เกิดใหม่และขยายกำลังการผลิตรวมราว 100-200 โรงงาน ส่วนใหญ่เป็นทุนจากจีนและไต้หวัน รองลงมาคืออินเดีย ซึ่งการลงทุนดังกล่าวสร้างการจ้างงานจำนวนมาก การผลิต PCB ขยาย ตัวเลขนี้ไม่ใช่แค่สวยบนกระดาษ แต่สะท้อนการย้ายฐานและกระจายซัพพลายเชนจากศูนย์กลางเดิม เพื่อกระจายความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์ และเข้าใกล้ตลาดปลายน้ำที่ต้องการความต่อเนื่องในการจัดส่ง PCB คือหัวใจของอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ทุกชิ้น ตั้งแต่เซิร์ฟเวอร์ Data Center ไปจนถึงอุปกรณ์ IoT
เมื่อออร์เดอร์ล่วงหน้าถูกล็อกยาว 3-5 ปี ผู้ผลิต PCB จึงอยู่ในจุดที่ต้องตัดสินใจว่าจะเพียงแค่เพิ่มกะการทำงาน หรือทุ่มลงทุนสร้างโรงงานใหม่ วงจรการผลิตรอบนี้ค่อนข้างชัดเจนว่าเลือกแบบหลัง เพราะความต้องการจาก AI และ Data Center ยังอยู่ในช่วงต้น S-curve ไม่ใช่ปลายทางที่เริ่มอิ่มตัว การผลิต PCB ขยายจึงเป็นสัญญาณว่าซัพพลายเชนกำลังเตรียมรับภาระงานระยะยาว ไม่ใช่แค่รับจ๊อบชั่วคราว และด้วยจำนวนโรงงานที่เพิ่มขึ้นถึง 100-200 แห่ง การแข่งขันภายในก็จะสูงขึ้นตามไปด้วย ผู้ผลิตที่อยู่รอดจะต้องเน้นทั้งคุณภาพ มาตรฐานสิ่งแวดล้อม และประสิทธิภาพต้นทุนพร้อมกัน
โอกาสและความเสี่ยงระยะยาว สร้างซัพพลายเชน AI ให้ยั่งยืน
แม้ภาพการเติบโตจะสวย แต่ก็เต็มไปด้วยโจทย์ท้าทาย ซัพพลายเชนอิเล็กทรอนิกส์กำลังเร่งขยายกำลังการผลิตเพื่อตอบรับความต้องการ AI Data Center และระบบประมวลผลขั้นสูง ที่เพิ่มขึ้นรวดเร็วเกินกว่ากำลังการผลิตเดิมจะรองรับได้ หากขยายโรงงานโดยไม่วางแผน อุตสาหกรรมอาจเสี่ยงต่อภาวะกำลังผลิตล้นในอนาคต โดยเฉพาะเมื่อแนวโน้มการเมืองระหว่างประเทศและมาตรการภาษีของสหรัฐฯ ยังเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่พร้อมเปลี่ยนเงื่อนไขการค้าในเวลาไม่นาน ความตึงเครียดในเส้นทางพลังงานอย่างช่องแคบฮอร์มุซก็สามารถดันต้นทุนพลังงานสูงขึ้น กระทบทั้งซัพพลายเชนและความสามารถแข่งขัน
ทางออกที่ควรเกิด คือการใช้ช่วงเวลาที่ส่งออกอิเล็กทรอนิกส์ไทยกำลังพีค สร้างโครงสร้างพื้นฐานด้านคนและความรู้ให้ทัน ดร.อัทธ์เสนอว่ารัฐควรใช้สิทธิประโยชน์ BOI และพื้นที่ EEC เป็นเครื่องมือสร้างความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยกับอุตสาหกรรม ให้นักลงทุนรายใหญ่เข้ามาร่วมออกแบบหลักสูตร ฝึกอบรม และทำวิจัย เพื่อสร้างแรงงานที่มีทักษะตรงกับความต้องการของอุตสาหกรรมระยะยาว ในภาพใหญ่ ซัพพลายเชนกำลังวางตำแหน่งตัวเองเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างโครงสร้างพื้นฐาน AI โลก ผ่านการเพิ่มกำลังผลิตอย่างมีนัยสำคัญ แต่ความสำเร็จจะยั่งยืนหรือไม่ ขึ้นกับว่าภาคการผลิตจะต่อยอดจากการเป็นฐานประกอบ ไปสู่การมีเทคโนโลยีและนวัตกรรมของตัวเองได้แค่ไหน
