เมืองใหม่ที่ต้องเชื่อมทั้งเศรษฐกิจและชีวิตประจำวัน
เมืองอัจฉริยะ EEC คือแผนพัฒนาเมืองใหม่ที่ผสานที่อยู่อาศัย แหล่งงาน พื้นที่พักผ่อน และสาธารณูปโภคไว้ในระบบเดียว โดยมุ่งเป็นต้นแบบเมือง Net Zero ที่รองรับทั้งการใช้ชีวิตและกิจกรรมเศรษฐกิจระยะยาว แผนนี้ควรถูกมองเป็นมากกว่าโครงการก่อสร้าง เพราะโจทย์สำคัญคือการทำให้เมืองใหม่เชื่อมกับเมืองและกิจกรรมที่มีอยู่แล้ว
สกพอ. เปิดแผนเมืองใหม่น่าอยู่อัจฉริยะในพื้นที่ EEC เพื่อดึงดูดการลงทุน บุคลากร และคนต่างชาติให้เข้ามาอยู่อาศัยและทำงานในอุตสาหกรรมใหม่ โดยตั้งเป้าให้ได้มาตรฐานระดับนานาชาติ ทั้งด้านคุณภาพชีวิตและการประกอบกิจการ การกำหนดเป้าหมายเป็นเมือง Net Zero จึงมีความหมายก็ต่อเมื่อความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมกลายเป็นส่วนหนึ่งของระบบเมือง ไม่ใช่เพียงชื่อโครงการหรือภาพลักษณ์ทางเทคโนโลยี
พื้นที่โครงการอยู่ในตำบลห้วยใหญ่ อำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี มีขนาดกว่า 14,000 ไร่ และวางแนวทางการใช้ชีวิตไว้ครบทั้ง Live, Work และ Play สำหรับประชาชน ความสำเร็จจะวัดจากการเข้าถึงบ้าน งาน และพื้นที่พักผ่อนได้สะดวกเพียงใด หากสร้างงานโดยไม่มีบริการและพื้นที่ใช้ชีวิต เมืองก็เสี่ยงกลายเป็นเพียงเขตประกอบกิจการขนาดใหญ่

เติม Central City ให้เมืองบริวารทำงานเป็นระบบ
แผนผังเมืองจะมีน้ำหนักมากขึ้นเมื่อวาง Central City หรือเมืองศูนย์กลาง ควบคู่กับ Satellite Town หรือเมืองเฉพาะทาง แนวคิดนี้ตอบช่องว่างของการพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งตะวันออก ซึ่งมีเมืองที่รับบทบาทด้านท่องเที่ยว อุตสาหกรรม การบิน ดิจิทัล นวัตกรรม และการแพทย์ แต่ยังขาดศูนย์กลางรวมกิจกรรมเศรษฐกิจ การเงิน ธุรกิจ และบริการระดับภูมิภาค
การมีศูนย์กลางไม่ได้หมายถึงการดึงทุกกิจกรรมออกจากเมืองเดิม แต่ควรทำให้เมืองเฉพาะทางเชื่อมต่อและเติมเต็มกัน โดย Central City รองรับบริการที่ใช้ร่วมกัน ขณะที่ Satellite Town รักษาความเชี่ยวชาญของแต่ละพื้นที่ แนวทางนี้ยังช่วยลดการพึ่งพากรุงเทพฯ สำหรับบริการระดับสูง และทำให้การลงทุนด้านคมนาคมกับสาธารณูปโภคที่มีอยู่ถูกใช้อย่างคุ้มค่าขึ้น
การวางศูนย์กลางในพื้นที่ตอนในตามแนวเชื่อมโยงหลักของ EEC จึงน่าสนใจกว่าการกระจุกการพัฒนาริมชายฝั่งเพียงอย่างเดียว เพราะเปิดพื้นที่ให้เมืองเชื่อมกันเป็นโครงข่าย อย่างไรก็ดี ผังต้องให้ความสำคัญกับการเดินทางระหว่างเมืองและการเข้าถึงบริการจริง มิฉะนั้น Central City อาจกลายเป็นจุดหมายใหม่ที่เพิ่มระยะทางเดินทาง แทนที่จะช่วยให้ชีวิตประจำวันสะดวกขึ้น
PPP สาธารณูปโภคเป็นจุดเริ่มต้น ไม่ใช่หลักประกันความสำเร็จ
การเปลี่ยนพื้นที่ขนาดใหญ่ให้เป็นเมืองต้องมีระบบไฟฟ้า น้ำประปา บำบัดน้ำเสีย โทรคมนาคม และสิ่งอำนวยความสะดวกที่ทำงานประสานกัน แผนจึงเลือกใช้ PPP สาธารณูปโภค ให้เอกชนร่วมลงทุนและบริหารระบบหลักภายใต้สัมปทาน 50 ปี โดยประเมินมูลค่าโครงการไว้ที่ 70,000 ล้านบาท การรวมระบบไว้ในโครงการเดียวอาจช่วยให้บริหารจัดการเป็นภาพรวม แต่ภาครัฐยังต้องกำกับมาตรฐานบริการและความรับผิดชอบระยะยาวให้ชัดเจน
สกพอ. เตรียมเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาในไตรมาสแรกของปี 2570 และคาดว่าจะเปิดให้เอกชนยื่นข้อเสนอในเดือนมีนาคม 2570 ขั้นตอนนี้ทำให้การลงทุนโครงสร้างพื้นฐานเริ่มมีกรอบเวลา แต่การเปิดประมูลไม่ใช่คำตอบสุดท้าย ประเด็นที่ควรติดตามคือเงื่อนไขสัมปทาน การแบ่งความเสี่ยงระหว่างรัฐกับเอกชน และกลไกตรวจสอบคุณภาพบริการตลอดอายุสัญญา
หัวใจของแผนจึงอยู่ที่การทำให้ระบบสาธารณูปโภคสนับสนุนเมืองที่คนอยากอยู่ ไม่ใช่เพียงเมืองที่พร้อมรองรับนักลงทุน หากการออกแบบเชื่อมงาน บ้าน พื้นที่พักผ่อน และเมืองบริวารได้จริง EEC ก็มีโอกาสสร้างศูนย์กลางเศรษฐกิจใหม่ที่ช่วยยกระดับทั้งภูมิภาค แต่หากการวางผังกับการให้บริการไม่สอดคล้องกัน เป้าหมาย Net Zero และมาตรฐานสากลก็อาจหยุดอยู่บนแผนงาน






