การแข่งขันโซลาร์ฟาร์มครั้งใหม่ จุดเปลี่ยนไฟฟ้าอุตสาหกรรมสู่ Net Zero
โครงการโซลาร์ฟาร์มในบริบทธุรกิจปัจจุบันคือการลงทุนสร้างโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ขนาดกลางถึงใหญ่ ทั้งแบบติดตั้งบนพื้นดินและโซลาร์ลอยน้ำ เพื่อผลิตไฟฟ้าอุตสาหกรรมจากพลังงานสะอาด ลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล สนับสนุนเป้าหมาย Net Zero ของผู้ประกอบการ และสร้างข้อได้เปรียบให้พื้นที่นิคมอุตสาหกรรมในการดึงดูดการลงทุนยุคใหม่ที่ให้ความสำคัญกับคาร์บอนต่ำ ภาพรวมวันนี้ไม่ใช่แค่การเพิ่มเมกะวัตต์ แต่คือการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์ของบริษัทพลังงานรายใหญ่ในการจองพื้นที่และฐานลูกค้าในภาคอุตสาหกรรมผ่านโครงการโซลาร์ฟาร์มที่วางแผนจ่ายไฟยาวไปถึงทศวรรษหน้า GPSC ได้รับคัดเลือกโครงการโซลาร์บนพื้นดิน 6 โครงการ กำลังการผลิตรวม 105 เมกะวัตต์ โดย 4 โครงการกำหนดจ่ายไฟปี 2571 และอีก 2 โครงการปี 2573 ขณะที่ AMATA และ BGRIM กำลังผลักดันโซลาร์ลอยน้ำภายในนิคม ส่วนพันธมิตรอย่าง GULF1 และ APDL กำลังต่อยอดสู่พื้นที่อุตสาหกรรมใหม่และตลาดเพื่อนบ้าน การเคลื่อนตัวพร้อมกันเช่นนี้ส่งสัญญาณชัดว่าพลังงานสะอาดกำลังกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานหลักของเศรษฐกิจอุตสาหกรรมยุคถัดไป
โซลาร์ลอยน้ำและ Silt Pond เปลี่ยนพื้นที่ใช้ประโยชน์ต่ำให้เป็นไฟสะอาดมูลค่าสูง
จุดแข็งสำคัญของคลื่นลงทุนโครงการโซลาร์ฟาร์มรอบนี้คือการไม่แย่งชิงที่ดินใหม่ แต่หันมาใช้พื้นที่เหลือใช้ในนิคมอุตสาหกรรมให้เกิดประโยชน์สูงสุด AMATA และ BGRIM ลงทุนพัฒนาโครงการผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์แบบติดตั้งบนทุ่นลอยน้ำภายในนิคมอมตะซิตี้ ชลบุรี กำลังการผลิตติดตั้งสูงสุด 42.5 เมกะวัตต์พีก เพื่อรองรับความต้องการไฟจากพลังงานหมุนเวียนของผู้ประกอบการในเขต EEC และผลักดันอมตะซิตี้ไปสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอนภายในปี 2583 นี่คือโซลาร์ลอยน้ำที่ไม่ได้เป็นแค่สัญลักษณ์สวยงาม แต่เป็นไฟฟ้าอุตสาหกรรมที่ตอบโจทย์ธุรกิจจริง ในอีกฝั่ง กนอ. ร่วมกับ GULF1 และ GPSC ตั้งบริษัท รีเนอร์จี จำกัด พัฒนาโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์กำลังการผลิตติดตั้ง 17.5 เมกะวัตต์บนพื้นที่เก็บกักตะกอนดินเลนหรือ Silt Pond ขนาด 92 ไร่ในโครงการท่าเรือมาบตาพุดระยะที่ 3 การเปลี่ยนพื้นที่บ่อตกตะกอนซึ่งเดิมแทบไม่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจให้กลายเป็นแหล่งพลังงานสะอาดคือการรีไซเคิลโครงสร้างพื้นฐานที่ชาญฉลาด และสอดคล้องโดยตรงกับนโยบาย Carbon Neutrality ปี 2050 และ Net Zero ปี 2065 ของประเทศ โมเดลลักษณะนี้หากขยายตัวต่อเนื่อง จะทำให้เป้าหมาย Net Zero ไม่ใช่แค่คำบนกระดาษ แต่เชื่อมติดอยู่กับทุกตารางเมตรของพื้นที่อุตสาหกรรม
GPSC ปรับพอร์ตไฟสะอาดเกินครึ่ง เน้นโซลาร์พื้นดินตอบโจทย์ระบบใหญ่
ขณะที่โซลาร์ลอยน้ำและโครงการบน Silt Pond ดึงดูดความสนใจจากการใช้พื้นที่อย่างสร้างสรรค์ แกนกลางของการเปลี่ยนผ่านไฟฟ้าอุตสาหกรรมยังอยู่ที่การเพิ่มเมกะวัตต์จากโครงการบนพื้นดินขนาดใหญ่ GPSC ได้ลงนามสัญญาซื้อขายไฟฟ้าโครงการโซลาร์ติดตั้งบนพื้นดินกับ กฟผ. และ กฟภ. รวม 6 โครงการ กำลังการผลิตตามสัญญาและสัดส่วนการถือหุ้นอยู่ที่ 105 เมกะวัตต์ แผน SCOD ถูกแบ่งชัดเจน 4 โครงการจ่ายไฟปี 2571 อีก 2 โครงการจ่ายไฟปี 2573 เพื่อป้อนเข้าสู่ระบบไฟฟ้าหลักของประเทศ สิ่งที่น่าสังเกตคือ GPSC ส่งสัญญาณว่าจะผลักดันสัดส่วนกำลังการผลิตจากพลังงานสะอาดให้มากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ เพื่อรองรับเป้าหมาย Net Zero Emissions ภายในปี 2593 ประโยคนี้ควรถูกจดไว้เป็นหมุดหมายของนักลงทุนและผู้ประกอบการ เพราะเมื่อไฟฟ้าพลังงานสะอาดกลายเป็นสัดส่วนหลักในพอร์ตของผู้ผลิตไฟรายใหญ่ การพูดถึง Net Zero ของโรงงานหรือโครงการดิจิทัลขนาดใหญ่จะเริ่มมีฐานรองรับที่เป็นรูปธรรมมากขึ้น การตัดสินใจลงทุนโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลจึงเลี่ยงไม่ได้ที่จะมองควบคู่ไปกับเสถียรภาพและราคาของไฟฟ้าสะอาด
จากนิคมอุตสาหกรรมสู่เพื่อนบ้าน พลังงานสะอาดขยายสเกลระดับภูมิภาค
อีกมิติที่มักถูกมองข้ามเวลาพูดถึง Net Zero คือมิติภูมิภาค พลังงานสะอาดไม่ได้หยุดอยู่แค่ภายในเขตนิคม แต่กำลังเชื่อมโยงผ่านความร่วมมือข้ามพรมแดน กรณีของ APDL ในกลุ่ม ALPHAX ที่ลงนามบันทึกความเข้าใจกับ Joint Development Bank เพื่อกำหนดกรอบการสนับสนุนสินเชื่อสำหรับโครงการโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ใน สปป ลาว โดยพิจารณาเป็นรายโครงการ ภายใต้วงกำลังการผลิตติดตั้งรวมกว่า 400 เมกะวัตต์ แสดงให้เห็นชัดว่าการเงินกำลังตามทันเทคโนโลยี และโครงการโซลาร์ใหม่จะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อมีโครงสร้างสินเชื่อที่ยืดหยุ่นรองรับ สิ่งสำคัญคือกรอบโครงการกว่า 400 เมกะวัตต์นี้เชื่อมโยงกับ Memorandum of Agreement ที่ APDL ลงนามกับ Electricité du Laos เพื่อศึกษาและพัฒนาโครงการพลังงานแสงอาทิตย์ตามแนวทางที่ตกลง เมื่อประกอบกับความร่วมมือของ กนอ GULF1 และ GPSC ในการตั้งรีเนอร์จีเพื่อเดินหน้าโครงการโซลาร์ในมาบตาพุด จะเห็นภาพชัดว่าบริษัทพลังงานไม่ได้คิดแค่ระดับประเทศ แต่กำลังวางบทบาทตัวเองเป็นผู้เล่นหลักในห่วงโซ่พลังงานสะอาดระดับภูมิภาค การพัฒนาพลังงานสะอาดในประเทศเพื่อนบ้านจึงไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่ส่งผลกลับมาที่โอกาสซื้อขายไฟและการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานไฟฟ้าอุตสาหกรรมในภูมิภาคทั้งหมด
บทสรุป การแข่งขันโซลาร์วันนี้คือการจัดตำแหน่งในเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำวันหน้า
เมื่อมองภาพรวม ทั้งโซลาร์ลอยน้ำในอมตะซิตี้ กำลังการผลิต 42.5 เมกะวัตต์พีก โครงการบน Silt Pond 17.5 เมกะวัตต์ในมาบตาพุด ชุดโครงการโซลาร์พื้นดิน 105 เมกะวัตต์ของ GPSC และกรอบพัฒนาโครงการพลังงานแสงอาทิตย์กว่า 400 เมกะวัตต์ใน สปป ลาว ของ APDL ล้วนชี้ไปในทิศทางเดียวกัน คือการเร่งสร้างไฟฟ้าพลังงานสะอาดให้เพียงพอกับความต้องการไฟฟ้าอุตสาหกรรม และวางฐานรองรับเป้าหมาย Net Zero ในระยะยาว ประเด็นสำคัญที่ผู้ประกอบการและนักลงทุนควรอ่านจากสัญญาณเหล่านี้คือ การไม่ขยับวันนี้เท่ากับการยอมให้คู่แข่งจองพื้นที่ในยุคเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำไปก่อน การแข่งขันลงทุนโซลาร์ไม่ใช่เรื่องภาพลักษณ์ แต่เกี่ยวข้องกับต้นทุนไฟฟ้า ความเสี่ยงด้านคาร์บอนเครดิต และความน่าเชื่อถือต่อลูกค้าและนักลงทุนในอนาคต บริษัทที่เลือกวางยุทธศาสตร์พลังงานสะอาดตั้งแต่ตอนนี้ ไม่ว่าจะผ่านโซลาร์ลอยน้ำ โครงการรีไซเคิลพื้นที่ Silt Pond หรือความร่วมมือระหว่างประเทศ จะมีโอกาสกำหนดกติกาใหม่ของตลาดไฟฟ้าอุตสาหกรรมในทศวรรษหน้า มากกว่าจะเป็นฝ่ายถูกกติกากำหนด
