เตรียมครูให้ใช้ AI เพื่อพัฒนาการคิด ไม่ใช่แทนที่การคิด
การเตรียมครูยุค AI คือการพัฒนาความสามารถในการเลือกใช้และตรวจสอบเครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ พร้อมให้อำนาจครูร่วมกำหนดกติกา เพื่อให้เทคโนโลยีส่งเสริมการเรียนรู้และการคิดของผู้เรียน แทนการทำงานแทนทั้งครูและนักเรียน เมื่อ AI ตอบคำถามและสร้างผลงานได้ในไม่กี่วินาที การสอนให้เด็กกดใช้เครื่องมือเป็นจึงไม่พอ หากครูไม่รู้เท่าทันข้อจำกัด และไม่มีส่วนกำหนดว่า AI ในห้องเรียนควรใช้อย่างไร เทคโนโลยีก็อาจกลายเป็นทางลัดข้ามกระบวนการเรียนรู้ การยกระดับทักษะครูยุค AI จึงต้องเดินสองทางพร้อมกัน คือฝึกใช้ AI อย่างมีวิจารณญาณ และเปิดพื้นที่ให้ครูร่วมตัดสินใจเรื่องนโยบายและการเลือกเครื่องมือ

การอบรมครูใช้ AI เน้นเปลี่ยนวิธีสอน
สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ หรือ พว. ร่วมกับโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ ยานนาเวศ จัดอบรมเชิงปฏิบัติการพัฒนาสื่อการสอนด้วย AI ผ่านแอปพลิเคชัน PW Plus ให้ครูและบุคลากรทางการศึกษา 91 คน โดยมุ่งทั้งเพิ่มทักษะเดิมและเสริมทักษะใหม่ เพื่อให้ครูออกแบบสื่อและกิจกรรมการเรียนรู้ได้มีประสิทธิภาพ จุดแข็งของโครงการไม่ใช่เพียงการแนะนำเครื่องมือ แต่คือการเชื่อม AI เข้ากับการเรียนรู้เชิงรุกและแนวทาง GPAS 5 Steps เปลี่ยนห้องเรียนจากการรับเนื้อหาตามตำราไปเป็นพื้นที่ฝึกคิด วิเคราะห์ ลงมือทำ และสร้างความรู้ด้วยตนเอง โรงเรียนเตรียมนำสิ่งที่ได้ไปต่อยอดกิจกรรมการเรียนรู้ด้วยกระบวนการคิดขั้นสูงในปีการศึกษาหน้า แนวทางนี้มีทิศทางที่ควรสนับสนุน แต่การอบรมครั้งเดียวจะมีความหมายก็ต่อเมื่อมีโอกาสฝึกต่อเนื่องและนำผลกลับมาปรับการสอน

นโยบาย AI โรงเรียนต้องฟังเสียงคนหน้าชั้นเรียน
รายงานฉบับใหม่ของ Cambridge University Press & Assessment เผยแพร่เมื่อ 5 พฤศจิกายน 2569 เสนอให้ผู้กำหนดนโยบายทำงานใกล้ชิดกับครู และให้ครูรวมถึงผู้เรียนมีส่วนร่วมตัดสินใจเรื่องการนำเครื่องมือ AI มาใช้และประเมินผล รายงานยังระบุหลักการ 8 ประการสำหรับการใช้ AI ในโรงเรียน โดยครอบคลุมการพัฒนาวิชาชีพครู การรู้เท่าทัน AI การประเมินผลที่เห็นกระบวนการเรียนรู้ การคุ้มครองข้อมูล และการเข้าถึงอย่างเท่าเทียม ข้อเสนอนี้เติมสิ่งที่การอบรมทักษะเพียงอย่างเดียวให้ไม่ได้ นั่นคืออำนาจทางวิชาชีพ ครูควรมีสิทธิประเมินว่าเครื่องมือเหมาะกับบทเรียนและวัยของผู้เรียนหรือไม่ ไม่ใช่รับเทคโนโลยีที่เลือกไว้แล้วไปทำตาม การร่วมกำหนดนโยบาย AI โรงเรียนจึงไม่ใช่พิธีรับฟังความเห็น แต่เป็นเงื่อนไขให้กติกาสอดคล้องกับชีวิตจริงในห้องเรียน
ครูยังต้องได้รับการสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง เพื่อประเมินเครื่องมืออย่างมีวิจารณญาณ เลือกใช้ให้ตรงเป้าหมายการเรียนรู้ และสอนผู้เรียนให้ตรวจสอบคำตอบ ระบุอคติหรือข้อมูลผิด และรู้ว่าเมื่อใดไม่ควรใช้ AI นี่คือความต่างระหว่างการสอนให้ใช้เครื่องมือกับการสร้างความเข้าใจที่รับผิดชอบ

จากการอัปสกิลสู่การร่วมตัดสินใจ
โครงการของ พว. แสดงให้เห็นว่าการอบรมครูใช้ AI สามารถพาครูจากการเรียนรู้เครื่องมือไปสู่การออกแบบกิจกรรมที่เน้นการคิดและลงมือทำ ส่วนข้อเสนอจาก Cambridge ชี้ว่า การพัฒนาครูจะยังไม่ครบ หากครูไม่มีอำนาจร่วมเลือกและกำกับการใช้เทคโนโลยี สองแนวทางนี้จึงควรไปด้วยกัน: ฝึกครูให้ใช้ AI สร้างประสบการณ์เรียนรู้ พร้อมให้ครูมีส่วนในกติกา การคัดเลือกเครื่องมือ และการประเมินผลการใช้งาน การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวสำคัญต่อผู้เรียนโดยตรง เพราะเป้าหมายไม่ใช่ให้ AI ทำงานแทนเด็ก แต่ให้เด็กคิดเป็นและใช้เครื่องมืออย่างมีวิจารณญาณ หากโรงเรียนต้องการให้ครูเป็นโค้ชจริง ก็ต้องให้ทั้งเวลา ความรู้ และสิทธิในการตัดสินใจ
ข้อเตือนใจเรื่องไทยอาจตามหลังด้านคุณภาพบุคลากรในอีก 10–20 ปี หากยังยึดการท่องจำ เป็นเหตุผลให้เร่งปรับการเรียนการสอน ไม่ใช่เหตุผลให้ซื้อหรือใช้ AI โดยไม่ไตร่ตรอง บทสรุปจึงชัดเจน: การเตรียมครูให้พร้อมต้องรวมทักษะการใช้ AI การพัฒนาต่อเนื่อง และเสียงที่มีน้ำหนักในการกำหนดนโยบาย เมื่อครูมีทั้งความสามารถและอำนาจร่วมรับผิดชอบ AI จึงมีโอกาสเป็นเครื่องมือขยายการเรียนรู้ แทนที่จะเป็นทางลัดที่ลดทอนการคิด







