สนามบินภูมิภาคกำลังกลายเป็นประตูท่องเที่ยวใหม่ของภูมิภาค

สนามบินภูมิภาคจากจุดขึ้นลง สู่ประตูเศรษฐกิจและท่องเที่ยว

สนามบินภูมิภาค คือท่าอากาศยานที่ตั้งอยู่ในจังหวัดหรือเมืองรองซึ่งทำหน้าที่เชื่อมต่อการเดินทางของผู้คน แหล่งท่องเที่ยว และพื้นที่เศรษฐกิจในภูมิภาคเข้ากับระบบคมนาคมรูปแบบอื่น ทั้งทางถนน ทางราง และทางอากาศ โดยมุ่งให้เกิดระบบขนส่งเชื่อมต่อที่สะดวก ปลอดภัย และมีต้นทุนการเดินทางเหมาะสม สนามบินภูมิภาคยุคใหม่จึงไม่ได้เป็นเพียงจุดขึ้นลงของเครื่องบิน แต่เป็นศูนย์กลางการเดินทางเพื่อหนุนท่องเที่ยวท้องถิ่นและเศรษฐกิจภูมิภาคอย่างยั่งยืน หัวใจของการเปลี่ยนสนามบินภูมิภาคให้เป็นประตูท่องเที่ยว คือการเลิกคิดแบบแยกส่วนระหว่างอาคารผู้โดยสารกับเมืองรอบข้าง นโยบาย “Airport for Regional Development” ที่รัฐผลักดันประกาศชัดว่าท่าอากาศยานต้องเป็นประตูเชื่อมโยงประชาชน เมือง แหล่งท่องเที่ยว พื้นที่เศรษฐกิจ และประเทศเพื่อนบ้าน ไม่ใช่เกาะคมนาคมที่ตั้งโดดเดี่ยว แนวคิดนี้พลิกบทบาทสนามบินภูมิภาคจากโครงสร้างพื้นฐานเฉยๆ เป็นกลไกขับเคลื่อนการพัฒนาภูมิภาค

ระบบขนส่งเชื่อมต่อ เปลี่ยนสนามบินให้เป็นศูนย์กลางการเดินทางไร้รอยต่อ

การยกระดับสนามบินภูมิภาคจะไม่มีความหมาย หากผู้โดยสารลงจากเครื่องแล้วต้องลำบากต่อรถเข้าเมือง แนวนโยบายปัจจุบันจึงเน้นหนักไปที่ “ระบบขนส่งเชื่อมต่อ” ที่เริ่มตั้งแต่หน้าอาคารผู้โดยสารไปจนถึงจุดหมายปลายทางในเมืองและแหล่งท่องเที่ยวสำคัญ นี่คือจุดเปลี่ยนจากสนามบินแบบเดิมไปสู่ศูนย์กลางขนส่งครบวงจร รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคมระบุชัดว่าการพัฒนาท่าอากาศยานในระยะต่อไปต้องบูรณาการการเดินทางทางอากาศเข้ากับรถโดยสารสาธารณะ รถรับส่ง รถรับจ้าง รถผ่านแอปพลิเคชัน สถานีขนส่ง และสถานีรถไฟ เพื่อให้การเดินทางของผู้โดยสารไม่สะดุดกลางทาง แนวคิดนี้หากทำได้จริงจะเปลี่ยนสนามบินภูมิภาคให้เป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางท่องเที่ยวท้องถิ่นที่ไหลลื่น ผู้โดยสารไม่ต้องเสียเวลาเปลี่ยนรถซ้ำซ้อนในตัวเมือง และธุรกิจรอบสนามบินก็มีโอกาสเติบโตตามการไหลเวียนของคนและกิจกรรมเศรษฐกิจ

กรณีศึกษาอุดรธานี–เวียงจันทน์ และศูนย์ขนส่งกระบี่ บทพิสูจน์สนามบินฐานภูมิภาค

ภาพของสนามบินภูมิภาคในฐานะศูนย์กลางคมนาคมเริ่มปรากฏจริงจากโครงการนำร่องหลายแห่ง เส้นทางรถโดยสารระหว่างประเทศ อุดรธานี–ท่าอากาศยานอุดรธานี–นครหลวงเวียงจันทน์ ที่เปิดให้บริการตั้งแต่วันที่ 9 กันยายน 2569 เป็นตัวอย่างชัดว่าพื้นที่สนามบินถูกใช้สนับสนุนการเดินทางต่อเนื่องระหว่างระบบทางอากาศและทางถนนได้อย่างเป็นระบบ ผู้โดยสารไม่ต้องย้อนเข้าเมืองเพื่อเปลี่ยนรถ ลดเวลาเดินทาง และเปิดประตูสู่อนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง อีกด้านหนึ่ง การจัดตั้งศูนย์ขนส่งผู้โดยสารสาธารณะในสนามบินสุราษฎร์ธานีและอุบลราชธานีที่เปิดให้บริการแล้ว รวมถึงการได้รับงบประมาณก่อสร้างศูนย์ขนส่งในสนามบินกระบี่ในปี 2570 แสดงให้เห็นทิศทางชัดเจนว่ารัฐกำลังผลักดันสนามบินภูมิภาคให้เป็นแพลตฟอร์มการเดินทางครบวงจร แนวทางนี้หากบริหารจัดการพื้นที่จอดรถ จุดรับส่ง และการให้ข้อมูลเส้นทางอย่างจริงจัง จะช่วยให้ท่องเที่ยวท้องถิ่นเชื่อมต่อกับเที่ยวบินและระบบขนส่งอื่นได้อย่างลื่นไหล ไม่ถูกผูกขาดให้ต้องผ่านเมืองศูนย์กลางเพียงไม่กี่แห่ง

Seaplane กับสนามบินน้ำ เปิดประตูเมือง–เกาะ เสริมมิติการท่องเที่ยวทางทะเล

ในขณะที่สนามบินบนบกถูกยกระดับเป็นศูนย์กลางระบบขนส่งเชื่อมต่อ การผลักดันอากาศยานขึ้นลงบนผิวน้ำหรือ Seaplane ก็เป็นอีกมิติหนึ่งของการเปิดประตูท่องเที่ยวภูมิภาค นายภัทรพงศ์ ภัทรประสิทธิ์ ในฐานะประธานคณะกรรมการบูรณาการเชิงยุทธศาสตร์เพื่อขับเคลื่อนการใช้ Seaplane ได้หารือกับหน่วยงานในจังหวัดสตูลเพื่อศึกษาความเป็นไปได้ของสนามบินน้ำและจุดขึ้นลงทางน้ำในภาคใต้ โดยคำนึงถึงบริบทพื้นที่ ความปลอดภัย กฎหมาย สิ่งแวดล้อม และประโยชน์ต่อประชาชน สตูลซึ่งมีศักยภาพด้านการท่องเที่ยวทางทะเลและหมู่เกาะจำนวนมาก จึงถูกมองเป็นพื้นที่ต้นแบบของการใช้ Seaplane เชื่อมเมืองกับชายฝั่งและเกาะต่างๆ ตั้งแต่เกาะหลีเป๊ะ อุทยานตะรุเตา หมู่เกาะอาดัง–ราวี ไปจนถึงพื้นที่ปากบาราและธรณีสตูล เมื่อบวท.และสำนักงานการบินพลเรือนศึกษาระบบจราจรทางอากาศ เส้นทางบิน และระบบสื่อสารรองรับ Seaplane ตั้งแต่ปี 2566 และจัดสัมมนา “First Seaplane Operations Toward Thailand’s Aviation Hub” ต้นปี 2567 ก็ชัดเจนว่าการเดินทางเมือง–เกาะกำลังถูกออกแบบให้เชื่อมต่อกับท่าอากาศยานใกล้เคียงอย่างกระบี่ ภูเก็ต ตรัง และปัตตานีอย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ

จากนโยบายสู่ผลลัพธ์ ถ้าจะให้สนามบินภูมิภาคเป็นประตูท่องเที่ยวจริงต้องกล้ากระจายโอกาส

หากมองภาพรวม นโยบายยกระดับสนามบินภูมิภาคและการผลักดันทั้งระบบขนส่งเชื่อมต่อและ Seaplane มีทิศทางเดียวกันคือการใช้โครงสร้างพื้นฐานการบินเป็นเครื่องมือขับเคลื่อนเศรษฐกิจภูมิภาค ไม่ใช่เพียงรองรับเที่ยวบินเพิ่มขึ้น กระทรวงคมนาคมประกาศเป้าหมายให้ Seaplane เป็นอีกหนึ่งทางเลือกของระบบคมนาคมขนส่งทางอากาศ เพื่อเชื่อมเมือง แหล่งท่องเที่ยว ชายฝั่ง และหมู่เกาะ และผลักดันประเทศไปสู่การเป็นศูนย์กลางทางการบินระดับโลก ขณะที่กรมท่าอากาศยานย้ำว่าการบริหารพื้นที่สนามบินต้องทำให้การเดินทางไม่สิ้นสุดในสนามบิน แต่ไหลต่อไปยังเมือง ชุมชน แหล่งท่องเที่ยว และประเทศเพื่อนบ้าน คำถามคือผู้กำหนดนโยบายจะกล้ากระจายโอกาสไปยังเมืองรองมากแค่ไหน หากสนามบินภูมิภาคถูกออกแบบให้เชื่อมต่อระบบขนส่งอย่างไร้รอยต่อ ท่องเที่ยวท้องถิ่นจะมีโอกาสดึงนักเดินทางทั้งในและต่างประเทศที่แสวงหาประสบการณ์แท้จริงในภูมิภาคมากขึ้น เศรษฐกิจภูมิภาคจะไม่ต้องรอเงินสะสมจากเมืองใหญ่เพียงอย่างเดียว แต่ต้องระวังให้การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานการบินเคารพสิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม และวิถีชีวิตของชุมชนด้วย เพราะประตูท่องเที่ยวที่ดีไม่ใช่แค่เปิดรับนักเดินทาง แต่ต้องเปิดโอกาสให้คนในพื้นที่เติบโตไปพร้อมกัน