ค่าเหยียบแผ่นดินคือค่าธรรมเนียมขาเข้า ไม่ใช่ภาษีขาออก
ค่าเหยียบแผ่นดินคือค่าธรรมเนียมนักท่องเที่ยวที่เรียกเก็บจากชาวต่างชาติเมื่อเดินทางเข้าประเทศ เพื่อนำรายได้ส่วนหนึ่งไปจัดทำประกันภัยและสนับสนุนการดูแลแหล่งท่องเที่ยวกับทรัพยากรในพื้นที่ ไม่ใช่ภาษีที่เรียกเก็บจากคนไทยทุกครั้งที่เดินทางออกนอกประเทศ ประเด็นสำคัญคือไทยกำลังผลักดันค่าธรรมเนียมขาเข้า 450 บาทต่อคน ขณะที่แนวคิดภาษีเดินทางต่างประเทศ 1,000 บาทถูกสั่งชะลอแล้ว จึงไม่ควรเหมารวมว่าผู้เดินทางทุกคนจะต้องจ่ายทั้งสองรายการ
แผนค่าธรรมเนียมนักท่องเที่ยวกำหนดให้เริ่มนำร่องกับผู้เดินทางทางอากาศก่อน ส่วนทางบกและทางน้ำอยู่ในระยะถัดไป กระทรวงการท่องเที่ยวฯ นำเรื่องกลับมาผลักดันเพราะการแข่งขันท่องเที่ยวเข้มข้น และเห็นว่าต้องมีงบพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวให้ทันคู่แข่ง ในมุมผู้เดินทาง คำถามจึงไม่ใช่เพียงว่าต้องจ่ายหรือไม่ แต่รายได้จะกลับไปปรับปรุงประสบการณ์เที่ยวไทยได้ชัดเจนแค่ไหน
เหตุผลที่เสนอให้เก็บ และโจทย์เรื่องการใช้เงินจริง
เหตุผลสนับสนุนการเก็บมีน้ำหนัก เพราะเมืองท่องเที่ยวต้องรับภาระขยะ น้ำเสีย ความปลอดภัย และการฟื้นฟูทรัพยากร ขณะที่งบประมาณท้องถิ่นอาจไม่สอดคล้องกับจำนวนคนที่เข้ามาใช้งานพื้นที่ เงินค่าธรรมเนียมจึงถูกออกแบบให้ช่วยอุดช่องว่างด้านงบประมาณ และส่วนหนึ่งนำไปจัดหาประกันภัยคุ้มครองนักท่องเที่ยว อีกทั้งกองทุนที่เกี่ยวข้องมีเป้าหมายสนับสนุนการพัฒนาคุณภาพแหล่งท่องเที่ยว การอนุรักษ์ทรัพยากรชุมชน และการพัฒนาบุคลากรกับบริการ
อย่างไรก็ดี การมีเหตุผลที่ฟังขึ้นไม่ได้รับประกันว่าการจัดเก็บจะคุ้มค่า หากขั้นตอนเพิ่มความยุ่งยากหรือเงินไม่ย้อนกลับไปถึงพื้นที่ ประชาชนและผู้ประกอบการย่อมตั้งคำถามได้ ผู้ร่วมแสดงความเห็นเสนอให้วิธีจัดเก็บสะดวก รวดเร็ว และไม่กระทบความรู้สึกของนักท่องเที่ยว นี่ควรเป็นเงื่อนไขตั้งต้น ไม่ใช่รายละเอียดที่ค่อยคิดทีหลัง เพราะค่าธรรมเนียมที่เก็บง่ายแต่ใช้เงินไม่โปร่งใสอาจบั่นทอนภาพลักษณ์การเที่ยวไทยมากกว่าช่วยยกระดับ
ภาษีเดินทางออกนอกประเทศถูกเบรกเพราะทั้งแรงต้านและข้อกฎหมาย
แนวคิดของกรมสรรพากรคือเก็บภาษีเดินทางออกนอกประเทศ 1,000 บาท โดยข้อเสนอเดิมขยายฐานไปถึงนักท่องเที่ยวต่างชาติ ไม่ได้จำกัดเฉพาะคนไทย แต่แผนเผชิญเสียงคัดค้าน และการเก็บจากชาวต่างชาติจะต้องแก้พระราชบัญญัติเพื่อนำเข้าสู่สภา ซึ่งถูกประเมินว่าไม่มีทางผ่าน ท้ายที่สุดรองนายกรัฐมนตรีเอกนิติตัดสินใจสั่งเบรกการขับเคลื่อนภาษีขาออกไว้ก่อน
เป้าหมายทางการคลังของข้อเสนอนี้คือเพิ่มพื้นที่ทางการคลังและลดความจำเป็นในการกู้เงิน โดยตั้งเป้ารายได้ 12,000 ล้านบาทภายในปีงบประมาณ 2570 แต่การนำรายได้เข้าคลังไม่ได้แปลว่าจะถูกจัดสรรกลับไปส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยอัตโนมัติ ที่สำคัญ ผู้เดินทางออกนอกประเทศยังมีค่าบริการผู้โดยสารขาออกของสนามบิน ซึ่งปรับจาก 730 บาทเป็น 1,120 บาทต่อคนเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน 2569 การเพิ่มภาระใหม่จึงยิ่งต้องชี้แจงให้ชัดว่าใครจ่ายและเงินจะไปไหน
ใครอาจต้องจ่าย และผู้เดินทางควรจับตาอะไร
| รายการ | ผู้ที่อาจต้องจ่าย | วัตถุประสงค์และสถานะ |
|---|---|---|
| ค่าเหยียบแผ่นดิน | นักท่องเที่ยวต่างชาติที่เดินทางเข้าประเทศ | เสนอเก็บ 450 บาทต่อคน เริ่มทางอากาศก่อน มุ่งประกันภัยและการดูแลการท่องเที่ยว |
| ภาษีเดินทางออกนอกประเทศ | ข้อเสนอเดิมครอบคลุมคนไทยและนักท่องเที่ยวต่างชาติที่เดินทางออก | เสนอเก็บ 1,000 บาท แต่ถูกสั่งชะลอจากกระแสคัดค้านและข้อกฎหมาย |
| ค่าบริการผู้โดยสารขาออก | ผู้โดยสารที่เดินทางออกทางสนามบิน | เป็นค่าบริการสนามบิน ไม่ใช่ค่าธรรมเนียมนักท่องเที่ยวหรือภาษีขาออก |
สถานะของสองมาตรการจึงต่างกันชัดเจน: ค่าธรรมเนียมขาเข้ายังอยู่ในขั้นเตรียมเสนอรายละเอียดให้รองนายกรัฐมนตรีกำกับดูแล ก่อนเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณา ส่วนภาษีขาออกถูกพักไว้ สำหรับผู้เดินทาง ค่าขาเข้าอาจเพิ่มต้นทุนทริปและทำให้บางคนลดวันพักหรือการใช้จ่ายกับธุรกิจท้องถิ่น ข้อสรุปที่ควรยึดคืออย่าเข้าใจว่าแผน 450 บาทมีผลบังคับแล้ว และอย่าสับสนกับภาษี 1,000 บาทที่ยังถูกชะลอ สิ่งที่รัฐต้องพิสูจน์ต่อจากนี้คือจัดเก็บอย่างสะดวก เปิดเผยการใช้เงิน และทำให้ผู้มาเยือนเห็นผลต่อการท่องเที่ยวจริง






