ผู้นำเดินเกมเศรษฐกิจใหม่ ดึงลงทุนเทคโนโลยีจากออสเตรเลีย-นิวซีแลนด์

สาระสำคัญของภารกิจ : จากทูตการเมืองสู่ทูตเศรษฐกิจเต็มรูปแบบ

ภารกิจของนายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล ที่นำคณะเอกชนเดินทางเยือนออสเตรเลียอย่างเป็นทางการระหว่าง 17–20 สิงหาคม และนิวซีแลนด์ระหว่าง 20–22 สิงหาคม คือการใช้เวทีการทูตระดับผู้นำเพื่อผลักดันความร่วมมือทางเศรษฐกิจ นวัตกรรม การลงทุนเทคโนโลยี และการค้าระหว่างประเทศ พร้อมทั้งยกระดับบทบาทของภูมิภาคอาเซียนในบริบทโลกที่เปลี่ยนผ่านเชิงยุทธศาสตร์อย่างรวดเร็ว.

ความสำคัญของการเดินทางนี้อยู่ตรงที่รัฐบาลเลือกวางตัวเองในฐานะ “ทูตเศรษฐกิจเชิงรุก” มากกว่าจะเป็นการเยือนเชิงพิธีการตามปฏิทิน การที่ผู้นำใช้โอกาสเยือนอย่างเป็นทางการครั้งแรกในรอบ 14 ปีเพื่อพาภาคเอกชนไปเปิดตลาด เจรจาดึงลงทุนเทคโนโลยี และพูดวิสัยทัศน์บนเวทีคิดด้านยุทธศาสตร์ แปลว่าเป้าหมายไม่ใช่เพียงรูปถ่ายร่วมกัน แต่คือต้องการเปลี่ยนโครงสร้างความร่วมมือให้ลึกขึ้นในห่วงโซ่เศรษฐกิจสมัยใหม่ การค้าระหว่างประเทศที่เคยเน้นสินค้า จะต้องขยับไปสู่การแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และนวัตกรรมให้มากกว่าเดิม

ความร่วมมือไทย-ออสเตรเลีย: จากหุ้นส่วนเก่าสู่เครือข่ายเศรษฐกิจยุคใหม่

แกนกลางของการเยือนอยู่ที่การต่อยอดความเป็นหุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์ระหว่างสองฝ่าย ทั้งในระดับทวิภาคีและภูมิภาค ก่อนครบรอบ 75 ปีความสัมพันธ์ทางการทูตในปี 2570. นายกรัฐมนตรีเดินสายพบผู้นำทางการเมือง เข้าหารือกับนายกรัฐมนตรีออสเตรเลีย หรือที่สื่อไทยมักเรียกว่า นายกรัฐมนตรีออสเตรเลีย เพื่อผลักดันการค้า การลงทุน ความมั่นคง พลังงานสะอาด วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ให้เดินหน้าในทางปฏิบัติ ไม่ใช่เพียงกรอบความร่วมมือบนกระดาษ. การพูดบนเวที Lowy Institute ก็เป็นการส่งสัญญาณชัดว่าไทยต้องการเห็นระเบียบโลกแบบเปิด ที่อาศัยกติกามากกว่าพลังของมหาอำนาจ.

ในมุมเศรษฐกิจ การค้าระหว่างประเทศระหว่างสองฝ่ายมีฐานค่อนข้างมั่นคงอยู่แล้วจากข้อตกลงการค้าเสรี แต่การเยือนครั้งนี้พยายามขยับเกมจากการค้าสินค้าไปสู่การลงทุนเทคโนโลยีและการร่วมวิจัย พลังงานสะอาดและอุตสาหกรรมแห่งอนาคตถูกยกขึ้นมาเป็นวาระสำคัญ เพราะนี่คือพื้นที่ที่ไทยยังตามหลัง และต้องการพันธมิตรที่มีทั้งเทคโนโลยีชั้นนำและตลาดทุน การเชื่อมต่อกับองค์กรวิจัยและระบบนิเวศนวัตกรรมของออสเตรเลียจึงเป็นเหตุผลเชิงยุทธศาสตร์ ไม่ใช่แค่การแลกเปลี่ยนเชิงวิชาการแบบเดิม

พลังของภาคเอกชนและชุมชนคนไทย: เครือข่ายนอกตำราในรัฐนิวเซาท์เวลส์

การเข้าเยี่ยมคารวะผู้สำเร็จราชการแห่งรัฐนิวเซาท์เวลส์ไม่ใช่เพียงมารยาททางทูต แต่เป็นการวางฐานเครือข่ายในรัฐที่มีชุมชนคนไทยประมาณ 30,000 คน และนักศึกษาไทยอีกราว 10,000 คนในมหาวิทยาลัยชั้นนำ. ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่า การเมืองระหว่างประเทศไม่ได้เกิดขึ้นแค่ในห้องเจรจาระดับผู้นำ แต่เกิดในชีวิตประจำวันของคนไทยจำนวนมากที่อาศัย ทำงาน และเรียนอยู่ที่นั่น การสนับสนุนกิจกรรมวัฒนธรรม งานเทศกาล และการเชื่อมโยงกับรัฐบาลมลรัฐ ทำให้ทุนทางสังคมของคนไทยกลายเป็น “สินทรัพย์เชิงยุทธศาสตร์” ที่ช่วยค้ำจุนความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและการลงทุนในระยะยาว.

อีกด้านหนึ่ง การที่นายกรัฐมนตรีนำคณะเอกชนไทยร่วมกิจกรรม Business Networking กับภาคธุรกิจท้องถิ่น เป็นการยอมรับตามจริงว่ารัฐบาลไม่ได้เป็นผู้เล่นเพียงฝ่ายเดียวในสมการเศรษฐกิจสมัยใหม่ ภาคเอกชนต้องเป็นตัวละครหลักที่ไปหาคู่ค้า ลงสนามแข่งขัน และดึงเทคโนโลยีกลับมาใช้ในประเทศ ขณะที่รัฐบาลทำหน้าที่เปิดประตู สร้างกรอบกติกา และเจรจาสิทธิประโยชน์ให้ การออกแบบภารกิจลักษณะนี้ทำให้การเยือนระดับผู้นำไม่หลุดลอย แต่มีโอกาสแตกผลลัพธ์เป็นดีลธุรกิจจริง

เชื่อมเศรษฐกิจกับภูมิรัฐศาสตร์: บทเรียนจากเวที Lowy Institute

บนเวที Lowy Institute นายกรัฐมนตรีอนุทินเสนอภาพใหญ่ของโลกที่การเมือง ความมั่นคง เศรษฐกิจ และเทคโนโลยีเชื่อมร้อยกันแน่นหนา ท่ามกลางการแข่งขันของมหาอำนาจที่บิดทิศทางการค้า การลงทุน และห่วงโซ่อุปทาน. คำตอบของเขาคือการยืนบนสามขา: เสริมบทบาทอาเซียน รักษาความเป็นอิสระทางยุทธศาสตร์ และสร้างความยืดหยุ่นผ่านการเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจที่ลึกขึ้นระหว่างประเทศขนาดกลาง. ประโยคที่น่าจดจำคือการย้ำว่า “ระเบียบระหว่างประเทศที่ยึดหลักกติกาไม่อาจถือว่าเป็นสิ่งที่ดำรงอยู่ได้เอง และไม่ควรปล่อยให้เป็นภาระของประเทศมหาอำนาจเพียงฝ่ายเดียว” ซึ่งเท่ากับวางบทบาทของประเทศไทยให้เป็นผู้ร่วมรักษากติกา ไม่ใช่ผู้ตามอย่างเดียว.

การมองโลกแบบนี้ส่งผลตรงต่อยุทธศาสตร์เศรษฐกิจในอนาคต เพราะหมายความว่าการแสวงหาความร่วมมือใหม่ ๆ กับประเทศที่มีศักยภาพด้านวิทยาศาสตร์และนวัตกรรม ไม่ใช่ทางเลือกเสริม แต่เป็นเครื่องมือสร้างภูมิคุ้มกันให้เศรษฐกิจในยุคที่ความขัดแย้งต่างภูมิภาคส่งผลถึงราคาพลังงาน ความมั่นคงทางอาหาร และระบบโลจิสติกส์ทั่วโลก. การทูตเศรษฐกิจจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ความมั่นคง และการลงทุนเทคโนโลยีกลายเป็นเครื่องมือประกันความเสถียรในระยะยาว

มองไปข้างหน้า: ความร่วมมือไทย-นิวซีแลนด์และความคุ้มค่าของการรุกนอกบ้าน

แม้รายละเอียดการหารือกับนิวซีแลนด์ยังเปิดเผยออกมาไม่มาก แต่เพียงกรอบการเดินทางก็ชัดเจนแล้วว่านี่คือคู่เจรจาอีกประเทศหนึ่งที่ไทยต้องการเชื่อมต่อด้านเศรษฐกิจ การศึกษา และนวัตกรรมในระดับลึก ความร่วมมือไทย-นิวซีแลนด์ มีศักยภาพจะต่อยอดจากฐานความสัมพันธ์ทางการค้าและการเดินทางของประชาชน ไปสู่ความร่วมมือด้านเทคโนโลยีอาหาร เกษตรสมัยใหม่ และเศรษฐกิจสีเขียว ซึ่งเป็นจุดแข็งดั้งเดิมของคู่เจรจา และเป็นจุดที่ไทยต้องการเทคโนโลยีและมาตรฐานใหม่มาช่วยยกระดับศักยภาพการแข่งขัน

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ว่าการเดินทางรอบนี้ “ควรหรือไม่ควรไป” แต่คือจะทำอย่างไรให้ต้นทุนเวลาของผู้นำและงบประมาณของรัฐ กลายเป็นผลลัพธ์เชิงรูปธรรมที่ประชาชนสัมผัสได้ในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่โอกาสทำงานในอุตสาหกรรมใหม่ การยกระดับทักษะบุคลากร ไปจนถึงการท่องเที่ยวที่สะดวกขึ้น สถิติที่ชี้ว่ามีนักท่องเที่ยวจากออสเตรเลียเดินทางมาเยือนไทยราว 800,000 คนในปีที่ผ่านมา แสดงว่ามีเมล็ดพันธุ์ของสายสัมพันธ์ระดับประชาชนที่เข้มแข็งอยู่แล้ว. หากนโยบายลงทุนเทคโนโลยีและการค้าระหว่างประเทศเดินไปในทิศทางเดียวกัน การเยือนลักษณะนี้จะไม่ใช่แค่ทริปต่างประเทศของคณะผู้นำ แต่เป็นจุดเริ่มต้นของวงจรเศรษฐกิจใหม่ที่คนตัวเล็กสามารถมีส่วนร่วมได้