เยือนหนึ่งครั้ง แต่ต้องได้มากกว่าภาพถ่าย
การเยือนอย่างเป็นทางการของนายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล ไปยังนิวซีแลนด์ครั้งนี้ คือความเคลื่อนไหวด้านความร่วมมือการค้า ที่มุ่งผสานธุรกิจเกษตรส่งออก ท่องเที่ยว และบริการสมัยใหม่ เข้ากับจุดแข็งของคู่ค้าเอกชนรายใหญ่ เพื่อยกระดับบทบาทประเทศเป็นฐานลงทุน ผลิต และกระจายสินค้าไปยังตลาดอาเซียนและภูมิภาคอื่น แทนการยึดติดแค่ภาพลักษณ์ตลาดผู้ซื้อเพียงอย่างเดียว.
สารหลักของทริปนี้ชัดเจนตั้งแต่ต้น: การเยือนเชิงสัญลักษณ์ไม่พออีกต่อไป หากไม่ผูกพันกับดีลธุรกิจที่ต่อยอดได้จริง นายกรัฐมนตรีใช้เวทีพบผู้บริหาร Skyline Enterprises และ T&G Global เพื่อประกาศจุดยืนว่าความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างสองประเทศต้องแปลงเป็นโอกาสรายได้ใหม่ ทั้งด้านท่องเที่ยวและสินค้าเกษตรส่งออก ท่องเที่ยว จึงไม่ใช่คนละเรื่อง แต่ถูกออกแบบให้เป็นห่วงโซ่เดียวกัน ตั้งแต่สวนผลไม้ถึงสวนสนุก.
จุดที่น่าสนใจคือ การสื่อสารที่วางประเทศไม่ใช่แค่ตลาดปลายทาง แต่เป็น “ฐานกลางของภูมิภาค” ที่มีโลจิสติกส์ โครงสร้างพื้นฐาน และข้อตกลงการค้าเสรีรองรับ ความกล้านิยามบทบาทตัวเองแบบนี้ คือสัญญาณว่ารัฐบาลต้องการย้ายจุดยืนจากผู้รับการลงทุน ไปสู่การเป็นหุ้นส่วนเชิงกลยุทธ์กับนักลงทุนต่างชาติรายใหญ่.
Skyline: จากสวนสนุกบนเขา สู่ตัวเร่งท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์
การดึง Skyline Enterprises เข้ามา คือการเดิมพันว่าท่องเที่ยวจะโตได้อีกขั้น หากเพิ่ม “ประสบการณ์” มากกว่าพึ่งทรัพยากรธรรมชาติอย่างเดียว Skyline เป็นผู้เล่นที่เชี่ยวชาญการออกแบบเครื่องเล่นและแหล่งท่องเที่ยวระดับสากล มีประสบการณ์จากหลายประเทศ ตั้งแต่กระเช้าลอยฟ้าไปจนถึงเครื่องเล่น Luge ที่เป็นจุดขายสำคัญในเมืองท่องเที่ยวชื่อดัง.
รัฐบาลไม่ได้หยุดแค่เชิญเปิดสวนสนุกในกรุงเทพฯ ซึ่งได้รับอนุมัติส่งเสริมการลงทุนจาก BOI แล้ว แต่เดินเกมต่อด้วยการชวนให้ขยายพื้นที่ลงทุนเพิ่มเติม และศึกษาการตั้งศูนย์วิจัยและพัฒนา (R&D) สำหรับชิ้นส่วนและอุปกรณ์เครื่องเล่นรุ่นใหม่ นี่คือมุมที่แหลมคม เพราะเปลี่ยนอุตสาหกรรมท่องเที่ยวจากงานบริการทั่วไป ไปสู่ฐานเทคโนโลยีและวิศวกรรมที่สร้างองค์ความรู้ในประเทศ.
ตามคำอธิบายของเลขาธิการบีโอไอ การลงทุนของ Skyline จะไม่เพียงเพิ่มกิจกรรมสีสันและประสบการณ์ใหม่ให้การท่องเที่ยว แต่ยังเปิดทางสู่การวิจัยและพัฒนาเครื่องเล่นที่เหมาะกับภูมิอากาศและภูมิประเทศเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ถ้าทำสำเร็จ เม็ดเงินท่องเที่ยวจะมาพร้อมการยกระดับทักษะบุคลากรด้านวิศวกรรม ความปลอดภัย และการบริหารจัดการสวนสนุกขนาดใหญ่.
T&G Global: พลิกเกษตรส่งออกจากผู้ขายผลไม้เป็นหุ้นส่วนโซ่อุปทาน
ด้านการเกษตร นายกรัฐมนตรีเลือกคุยกับ T&G Global ผู้เล่นผลไม้ระดับโลกที่มีแบรนด์ Envy™ ในมือ นี่คือการต่อจิ๊กซอว์อีกครึ่งหนึ่งของสมการ เพราะการเติบโตของเกษตรส่งออก ท่องเที่ยว จะยั่งยืนได้เมื่อผูกเข้ากับโซ่อุปทานและแบรนด์สินค้าเกษตรสากล การชวนให้บริษัทใช้ประเทศเป็นฐานกระจายสินค้าไปอาเซียนและอินเดีย จึงไม่ใช่แค่ดีลพื้นที่คลังสินค้า แต่เป็นดีลเรื่องสถานะของประเทศในเครือข่ายอาหารโลก.
จุดยืนที่นายกรัฐมนตรีส่งสัญญาณหนักแน่นคือ ประเทศต้องการเป็น “หุ้นส่วนด้านการเกษตร” ไม่ใช่เพียงจุดกระจายสินค้า กล่าวคือ ความได้เปรียบไม่ได้อยู่แค่ทำเลและโลจิสติกส์ที่เชื่อมทางบก ทางน้ำ และทางอากาศ แต่รวมถึงศักยภาพการผลิต วัตถุดิบที่หลากหลาย เทคโนโลยีการเกษตร และแรงงานที่มีทักษะสูง หากต่อเชื่อมความเชี่ยวชาญด้านพัฒนาพันธุ์และการตลาดของ T&G กับโครงสร้างเกษตรภายในประเทศได้ การส่งออกผลไม้และสินค้าเกษตรแปรรูปย่อมมีโอกาสขยายสู่ตลาดใหม่ด้วยภาพลักษณ์ที่พรีเมียมขึ้น.
ดีลนี้ยังสอดรับยุทธศาสตร์ใช้ประเทศเป็นศูนย์กลางการค้าเกษตรสำหรับภูมิภาค เพราะมีเครือข่าย FTA ที่ช่วยให้ผู้ประกอบการเข้าถึงตลาดต่างประเทศได้ง่ายขึ้น หากเจรจาให้เกิดการลงทุนจัดตั้งศูนย์กระจายสินค้าจริง เกษตรกรและผู้แปรรูปภายในประเทศจะมีโอกาสเชื่อมตรงกับโซ่อุปทานของบริษัทระดับโลก แทนการขายวัตถุดิบผ่านคนกลางในราคาต่ำ.
ผสานเกษตร–ท่องเที่ยวให้เป็นยุทธศาสตร์เดียว
สิ่งที่ทำให้ทริปเยือนนี้แตกต่าง คือการวางดีลกับ Skyline และ T&G ให้เสริมกันเป็นแพ็กเดียว ไม่ใช่โครงการแยกส่วน ด้านหนึ่งคือสวนสนุกและแหล่งท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์ อีกด้านคือโซ่การค้าเกษตรระดับโลก เมื่อผสานกันอย่างตั้งใจ จะเกิดพื้นที่ท่องเที่ยวเชิงเกษตร แหล่งเรียนรู้ และกิจกรรมสำหรับครอบครัว ที่พาผลไม้และผลิตภัณฑ์เกษตรจากสวนสู่มือผู้บริโภคและนักท่องเที่ยวโดยตรง.
รูปแบบนี้มีศักยภาพสร้างรายได้หลายชั้นในจุดเดียว ตั้งแต่ค่าบัตรเข้าสวนสนุก ร้านอาหาร คาเฟ่ผลไม้ ไปจนถึงผลิตภัณฑ์แปรรูปที่วางขายภายใต้แบรนด์สากล และยังดึงดูดนักท่องเที่ยวคุณภาพที่ใช้จ่ายสูงกว่าเฉลี่ยในกิจกรรมครอบครัวและประสบการณ์เฉพาะทาง ที่สำคัญ แหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรถ้าบริหารดี จะทำหน้าที่เป็น “โชว์รูม” ให้สินค้าเกษตรส่งออก ท่องเที่ยว เชื่อมกันอย่างเป็นรูปธรรม ไม่ใช่คำขวัญสวยหรู.
อย่างไรก็ตาม ความท้าทายอยู่ที่การวางกติกาและโครงสร้างผลประโยชน์ให้เกษตรกรต้นน้ำไม่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง รัฐจะต้องกำหนดเงื่อนไขร่วมลงทุน การใช้วัตถุดิบในประเทศ และมาตรฐานแรงงานให้ชัด เพื่อให้การเติบโตของธุรกิจท่องเที่ยวและเกษตรส่งออกไม่กลายเป็นการกระจุกตัวอยู่ในมือนักลงทุนรายใหญ่เพียงไม่กี่ราย.
จากห้องประชุมสู่ชนบท: จะพลิกเกมได้หรือไม่
เมื่อมองภาพรวม การเยือนนิวซีแลนด์ครั้งนี้สะท้อนแนวคิดเชิงรุกว่า หากอยากขยับสถานะในเศรษฐกิจโลก ต้องเชิญยักษ์ใหญ่ต่างชาติให้เข้ามาอยู่ในห่วงโซ่คุณค่าภายในประเทศ ไม่ใช่รอขายวัตถุดิบจากภายนอกเท่านั้น ทั้ง Skyline และ T&G มีสิ่งที่ขาด ทั้งเทคโนโลยี ประสบการณ์บริหาร และเครือข่ายตลาด การดึงเข้ามาเป็นหุ้นส่วนจึงมีเหตุผลเชิงยุทธศาสตร์.
แต่ดีลบนกระดาษจะมีความหมายก็ต่อเมื่อถูกแปลงเป็นโครงการลงทุนจริง กระจายไปยังเมืองท่องเที่ยวและพื้นที่เกษตรในภูมิภาคต่าง ๆ สิ่งที่ต้องจับตาคือการทำการบ้านของหน่วยงานอย่าง BOI และกระทรวงที่เกี่ยวข้อง ว่าจะทำให้การลงทุนเกิดขึ้นเร็วแค่ไหน มีมาตรฐานสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยเพียงใด และสร้างโอกาสให้ธุรกิจท้องถิ่นและเกษตรกรเข้ามามีส่วนร่วมในห่วงโซ่นี้ได้แค่ไหน.
ข้อสรุปคือ ทริปเยือนครั้งนี้มีทิศทางถูกต้อง เพราะเชื่อม ไทย นิวซีแลนด์ ธุรกิจ เข้าด้วยกันผ่านความร่วมมือการค้า ที่จับต้องได้ในสองอุตสาหกรรมสำคัญ หากรัฐบาลเดินหน้าต่อเนื่อง จัดการความเสี่ยง และคอยถ่วงดุลผลประโยชน์ระหว่างต่างชาติ–ท้องถิ่นได้ การผสานเกษตรส่งออก ท่องเที่ยว อาจกลายเป็นจุดเปลี่ยนใหม่ของโครงสร้างเศรษฐกิจที่รอคอยกันมานาน.
