AI ต้องพาเศรษฐกิจไปไกลกว่าการทำงานให้เร็วขึ้น
AI กับเศรษฐกิจ คือการนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้เพิ่มผลิตภาพ ค้นพบองค์ความรู้ และพัฒนาผลิตภัณฑ์หรือธุรกิจใหม่ โดยเชื่อมเทคโนโลยีเข้ากับทักษะคนและต้นทุนที่ประเทศมีอยู่ เพื่อสร้างมูลค่าและงานที่กระจายออกไปสู่สังคม เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2026 ดร. ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เสนอให้เร่งใช้ AI เป็นเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ ในการสัมมนาหอการค้าทั่วประเทศ ครั้งที่ 44 ข้อเสนอนี้มีน้ำหนักตรงที่ชวนให้เปลี่ยนเป้าหมายจากใช้ AI แค่คาดการณ์หรือช่วยทำงาน ไปสู่การค้นพบเทคโนโลยีและออกแบบอนาคต หากใช้ศักยภาพดังกล่าวต่อยอดทรัพยากรธรรมชาติ เกษตร และภูมิปัญญา ก็มีโอกาสสร้างสินค้ามูลค่าสูง แทนการแข่งด้วยต้นทุนแรงงานเพียงอย่างเดียว แต่เวลามีน้อยกว่าที่หลายองค์กรคิด การแข่งขันด้านเทคโนโลยีเกิดขึ้นทั่วโลกและเปลี่ยนเร็ว หากคนและธุรกิจเข้าถึง AI ไม่เท่ากัน การเร่งนำมาใช้ก็อาจทำให้ช่องว่างทางเศรษฐกิจถ่างกว้าง แทนที่จะเป็นเครื่องยนต์เติบโตที่คนส่วนใหญ่ได้ประโยชน์

สามสยามคือทางออกจากบทบาทผู้รับจ้างผลิต
ยุทธศาสตร์ 3 สยามพยายามเชื่อมจุดแข็งเดิมเข้ากับอุตสาหกรรมที่สร้างมูลค่าเพิ่มได้ Siam Terra มุ่งยกระดับเกษตรและทรัพยากรธรรมชาติให้เป็นผลิตภัณฑ์และวัสดุชีวภาพมูลค่าสูง ส่วน Siam Medica เน้นการแพทย์ สุขภาพ และบริการด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ ขณะที่กลุ่มเทคโนโลยีขั้นสูงให้ความสำคัญกับเซมิคอนดักเตอร์ รวมถึง PCB และ PCA เพื่อสร้างฐานการผลิตและงานวิจัยพัฒนาของไทย นี่ไม่ใช่แค่การเพิ่มรายชื่ออุตสาหกรรมเป้าหมาย แต่เป็นความพยายามเปลี่ยนตำแหน่งของประเทศในห่วงโซ่การผลิต จากโรงงานปลายน้ำไปสู่ผู้คิดค้น ออกแบบ และถือความรู้ทางเทคโนโลยีเอง หากงานวิจัยยังอยู่ที่อื่น แต่การผลิตอยู่ในประเทศ ไทยย่อมเปราะบางเมื่อเทคโนโลยีหรือความต้องการตลาดเปลี่ยน AI จะช่วยให้ศาสตร์ต่าง ๆ มาบรรจบกัน ตั้งแต่การแพทย์แม่นยำ วัสดุศาสตร์ ไปจนถึงการทดลองอัตโนมัติ ทว่าเทคโนโลยีจะไม่กลายเป็นเศรษฐกิจใหม่โดยลำพัง ต้องมีมหาวิทยาลัย สตาร์ทอัพ โรงงาน เกษตรกร และชุมชนร่วมสร้างธุรกิจและตลาด ไม่ใช่ปล่อยให้บริษัทใดบริษัทหนึ่งเติบโตแยกขาดจากห่วงโซ่อุปทาน

พัฒนาคนให้ใช้ AI ได้ และสร้างเทคโนโลยีเอง
การพัฒนากำลังคน AI ต้องครอบคลุมมากกว่าการฝึกใช้เครื่องมือ กระทรวง อว. วางกรอบทักษะ 4 ด้าน ได้แก่ AI Literacy เพื่อให้ประชาชนเข้าใจ AI, Industry Ready เพื่อเตรียมคนให้ตรงกับงานในอุตสาหกรรม, Technology Creator เพื่อสร้างผู้พัฒนาเทคโนโลยี และ Frontier Master เพื่อผลิตผู้เชี่ยวชาญในศาสตร์ขั้นแนวหน้า การจัดลำดับเช่นนี้สำคัญ เพราะเศรษฐกิจที่มีผู้ใช้มากแต่ไม่มีผู้สร้าง ย่อมต้องพึ่งพาเทคโนโลยีจากภายนอกต่อไป โครงการ Skill Bridge และแนวคิด Future Skill Mapping เป็นส่วนหนึ่งของการเชื่อมการเรียนกับงานจริง โดยเปิดทางให้ประสบการณ์ทำงานนำไปเทียบเป็นทักษะหรือวุฒิการศึกษาได้ ประชาชนจึงมีโอกาสเติมความรู้และเปลี่ยนสายงานตลอดชีวิต ไม่จำเป็นต้องเริ่มต้นใหม่ทั้งหมดเมื่ออุตสาหกรรมเปลี่ยน ขณะเดียวกัน เทคโนโลยี DeepTech ต้องมีระบบสนับสนุนตั้งแต่งานวิจัย เงินทุน ไปจนถึงผู้ประกอบการที่นำความรู้ไปผลิตจริง การต่อยอดเซมิคอนดักเตอร์และดาวเทียมจึงควรเปิดพื้นที่ให้บริษัทและสตาร์ทอัพไทยร่วมพัฒนาชิ้นส่วน พร้อมใช้การถ่ายทอดเทคโนโลยีเมื่อยังทำเองไม่ได้ โครงการดาวเทียม 18 ดวงถูกวางเป็นช่องทางเพิ่มบทบาทของผู้ประกอบการไทยในห่วงโซ่อุปทานและพัฒนาความสามารถสำหรับรุ่นต่อไป

เครื่องยนต์ใหม่ต้องไม่ทิ้งคนไว้ข้างทาง
ความเสี่ยงของการเร่งใช้ AI ไม่ได้มีแค่การตามเทคโนโลยีไม่ทัน แต่อยู่ที่ประโยชน์อาจกระจุกกับธุรกิจและแรงงานที่มีทักษะสูง ขณะที่คนในอุตสาหกรรมเดิมไม่มีเวลาเรียนรู้หรือเข้าถึงเครื่องมือ หากปล่อยให้เป็นเช่นนั้น เศรษฐกิจที่เติบโตจาก AI อาจขยายช่องว่างจากรูปแบบ K-Shape ไปสู่ความเหลื่อมล้ำที่ยิ่งห่าง คำตอบจึงไม่ใช่ชะลอเทคโนโลยี แต่ต้องทำให้การเปลี่ยนผ่านเป็นเรื่องที่คนทั่วไปเข้าร่วมได้ การเรียนรู้พื้นฐานต้องเข้าถึงประชาชน การฝึกทักษะควรเชื่อมกับงานที่มีอยู่จริง และการรับรองประสบการณ์เดิมควรช่วยให้แรงงานย้ายไปสู่งานใหม่ได้ โดยไม่ผลักภาระทั้งหมดให้แต่ละคนแก้ปัญหาเอง นอกจากนี้ ธุรกิจใหม่ควรเชื่อมโรงงาน เกษตรกร และผู้ประกอบการในพื้นที่ เพื่อให้การเติบโตสร้างงานและกระจายรายได้ ไม่ใช่รวมผลประโยชน์ไว้ในบริษัทไม่กี่แห่ง แผนถ่ายทอดเทคโนโลยีกว่า 3,000 รายการผ่านมหาวิทยาลัยราชภัฏและมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล สะท้อนแนวทางนำความรู้ไปยกระดับการผลิตและอาชีพในท้องถิ่น ข้อเสนอนี้จะสำเร็จได้เมื่อวัดผลทั้งจากเทคโนโลยีที่คนไทยสร้างและจากคนที่ได้โอกาสใหม่ สรุปแล้ว AI จะเป็นเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ได้จริง ก็ต่อเมื่อไทยสร้างความสามารถของตนเอง พร้อมแบ่งปันโอกาสให้คนที่เสี่ยงถูกทิ้งไว้ข้างหลัง






