ภูมิรัฐศาสตร์เขย่าทุนโลก เปิดเกมใหม่ศูนย์กลางลงทุน
ศูนย์กลางลงทุนหมายถึงพื้นที่ที่ดึงดูดทุนต่างประเทศขนาดใหญ่ให้ตั้งฐานผลิต การค้า การเงิน และเทคโนโลยี โดยอาศัยข้อได้เปรียบเชิงภูมิรัฐศาสตร์ โครงสร้างพื้นฐาน และตลาดผู้บริโภคที่เชื่อมต่อกันเป็นเครือข่าย เพื่อรองรับการกระจายห่วงโซ่อุปทานและการย้ายฐานการผลิตจากภูมิภาคที่มีความขัดแย้งหรือความเสี่ยงสูง เป้าหมายคือสร้างระบบเศรษฐกิจที่ยืดหยุ่น รองรับแรงสั่นสะเทือนจากสงครามการค้า มาตรการภาษี และความไม่แน่นอนทางการเมือง พร้อมเพิ่มบทบาทในฐานผลิตโลกและการค้าอาเซียนในระยะยาว สิ่งที่เกิดขึ้นตอนนี้คือทุนโลกไม่ยอมเสี่ยงกระจุกอยู่ในจุดเดียวอีกต่อไป ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ตั้งแต่สงคราม การคว่ำบาตร ไปจนถึงกำแพงภาษี ทำให้บริษัทข้ามชาติต้องจัดทัพใหม่ ย้ายฐานผลิตและออกแบบห่วงโซ่อุปทานให้ยืดหยุ่นมากขึ้น ท่ามกลางการเปลี่ยนทิศเช่นนี้ ไทยเป็นหนึ่งในผู้เล่นที่ใช้จุดแข็งด้านความเป็นกลางและการเชื่อมต่ออาเซียนผลักดันตัวเองสู่การเป็นไทยเป็นศูนย์กลางลงทุนอย่างโจ่งแจ้ง ไม่ใช่แค่รับผลพวง แต่ตั้งใจออกแบบยุทธศาสตร์เพื่อช่วงชิงตำแหน่งในระเบียบเศรษฐกิจโลกใหม่
เวทีเสวนาชี้ชัด เม็ดเงินลงทุนทะยานหนุนฐานผลิตโลกในอาเซียน
ในงานเสวนา “Geopolitics to Profit: Which Thai Sectors Will Win from Global Realignment?” ที่จัดขึ้นเมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2569 ผู้บริหารจาก SCG IVL และ AOT ต่างส่งสัญญาณตรงกันว่าคลื่นทุนต่างประเทศกำลังจัดทัพใหม่ กระจายฐานผลิตและห่วงโซ่อุปทานเข้าสู่ไทยและอาเซียนอย่างเป็นระบบ นี่ไม่ใช่การโยกย้ายชั่วคราวเพื่อหลบเลี่ยงสงครามการค้า แต่เป็นการปรับโครงสร้างถาวรของระบบการค้าโลก หนึ่งในตัวเลขที่สะท้อนภาพใหญ่คือสัดส่วนเงินลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศที่ไหลเข้าอาเซียนเพิ่มจากราว 4% ของ FDI ทั่วโลกเมื่อ 10 ปีก่อน ขึ้นมาเป็น 17% ในปี 2566 และมีแนวโน้มแตะระดับ 20-25% ซึ่งถูกมองว่าเป็นคลื่นการลงทุนครั้งใหญ่ที่สุดที่ภูมิภาคนี้รอคอยมานาน คำพูดระดับนี้ไม่ใช่การคาดเดา แต่คือการประกาศให้ทุนโลกเห็นว่าเส้นศูนย์กลางเศรษฐกิจโลกกำลังขยับเข้ามาใกล้อาเซียนมากขึ้นเรื่อยๆ และไทยตั้งใจจะอยู่กลางแผนที่ใหม่ครั้งนี้
การบิน ปิโตรเคมี ทุน และเทคโนโลยี: เสาหลักศูนย์กลางลงทุนใหม่
หากถามว่าภาคส่วนใดจะเป็นเสาหลักที่ทำให้ไทยเป็นศูนย์กลางลงทุน คำตอบในวันนี้ชัดเจนว่าคือการบิน ปิโตรเคมี ตลาดทุน และเทคโนโลยีขั้นสูง เวทีเสวนาภูมิรัฐศาสตร์ล่าสุดชูความเป็นกลางของไทยเป็นจุดขายหลักในการผลักดัน 4 เสานี้สู่ศูนย์กลางเศรษฐกิจอาเซียน แนวคิดนี้สะท้อนท่าทีที่กล้าหาญ เพราะเป็นการประกาศว่าไทยจะไม่ปล่อยให้ตัวเองเป็นแค่ฐานประกอบชิ้นส่วนราคาถูก แต่จะขึ้นไปอยู่ในโครงสร้างที่มีมูลค่าเพิ่มสูงกว่า ด้านการบิน AOT ยอมรับว่าแม้ความตึงเครียดในตะวันออกกลางทำให้เที่ยวบินถูกยกเลิกและราคาตั๋วเพิ่มขึ้นในระยะสั้น แต่ผู้โดยสารจากภูมิภาคนี้กลับเพิ่มขึ้นราว 12% เมื่อเทียบเดือนต่อเดือนหลังเที่ยวบินกลับมาให้บริการครบ 100% ในเดือนมีนาคม พร้อมเดินหน้าผลักดันสิทธิการบินเสรีมากขึ้นเพื่อเป็น Regional Aviation Hub ในระยะยาว ขณะที่ IVL เสนอให้ไทยใช้ยุทธศาสตร์ Local-for-Local กระจายสินทรัพย์การผลิตไปใกล้ลูกค้าแต่ละภูมิภาค ลดความเสี่ยงจากการหยุดชะงักของห่วงโซ่อุปทานและเสริมบทบาทในฐานผลิตโลก
ท่องเที่ยว การผลิต และเทคโนโลยี: ผู้ชนะจากการย้ายห่วงโซ่อุปทาน
สิ่งที่น่าสนใจคือผู้ชนะตัวจริงจากทุนที่กำลังไหลเข้ามาไม่จำกัดอยู่แค่โรงงานอุตสาหกรรมหนัก ภาคท่องเที่ยว การผลิต และเทคโนโลยีกลายเป็นสามเส้นเลือดใหญ่ที่รับอานิสงส์ตรงจากการย้ายห่วงโซ่อุปทาน โลกพบว่าการเดินทางถูกบังคับให้เปลี่ยนเส้นทางจากความขัดแย้ง เช่น กรณีเที่ยวบินจากตะวันออกกลางต้องยกเลิกชั่วคราว ผู้โดยสารหันมาใช้เที่ยวบินตรงซึ่งมีต้นทุนสูงขึ้น และเลือกพำนักในไทยนานขึ้น แม้เดินทางไม่บ่อยแต่ใช้จ่ายต่อหัวเพิ่มขึ้น ส่งผลดีต่อรายได้ของอุตสาหกรรมท่องเที่ยวในภาพรวม ด้านการผลิต ไทยถูกมองว่าเป็นฐานผลิตโลกที่เชื่อมได้ทั้งอาเซียนและตลาดผู้บริโภค CLMVT กว่า 250 ล้านคน ทำให้โมเดลจากเดิมเน้นส่งออกเริ่มเปลี่ยนเป็นการผลิตเพื่อป้อนตลาดภูมิภาคด้วยระบบขนส่งทางบกที่ยืดหยุ่นกว่า ข้อมูลล่าสุดชี้ว่าไทยก้าวขึ้นเป็นผู้ผลิต PCB อันดับ 5 ของโลกภายในเวลาเพียง 2 ปี พร้อมรับการลงทุนจากผู้ผลิตเซมิคอนดักเตอร์ Data Center คลาวด์ และยานยนต์ไฟฟ้า ซึ่งล้วนหนุนภาพไทยเป็นศูนย์กลางลงทุนด้านเทคโนโลยีสมัยใหม่
การค้าอาเซียนและยุทธศาสตร์ Local-for-Local: ข้อได้เปรียบที่ต้องรีบใช้
จุดแข็งที่มักถูกมองข้ามแต่สำคัญอย่างยิ่งต่อการเป็นไทยเป็นศูนย์กลางลงทุนคือการเชื่อมต่อการค้าอาเซียนและยุทธศาสตร์ Local-for-Local ที่บริษัทข้ามชาติเริ่มใช้จริงจัง IVL ในฐานะบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านปิโตรเคมีที่มีฐานในไทยปรับโครงสร้างสินทรัพย์ให้การผลิตอยู่ใกล้ตลาดลูกค้าแต่ละภูมิภาค ลดเวลาขนส่งและความเสี่ยงจากการสะดุดของห่วงโซ่อุปทาน นี่คือคำตอบตรงไปตรงมาว่าทุนต่างประเทศต้องการความมั่นคงของการส่งมอบสินค้าไม่น้อยไปกว่าต้นทุนที่ต่ำ ขณะเดียวกันการเชื่อมโยงกับประเทศเพื่อนบ้านในกลุ่ม CLMVT ทำให้กรุงเทพฯ ถูกมองว่ามีศักยภาพจะกลายเป็นศูนย์กลางตลาดทุนและการบริโภคของภูมิภาค เข้าถึงประชากรกว่า 250 ล้านคนผ่านระบบธนาคารที่มั่นคงและตลาดทุนที่มีความลึก เท่ากับว่าบริษัทที่ตั้งฐานที่นี่สามารถออกแบบยุทธศาสตร์ local-for-local ทั้งด้านการผลิต การเงิน และการตลาดในวงเดียวกันได้ หากไทยเร่งปรับกฎหมาย ลดอุปสรรคระบบราชการ และขยายกรอบการค้าเสรีตามที่รัฐบาลเริ่มขับเคลื่อน ภายใน 5-10 ปี ภาพไทยเป็นศูนย์กลางลงทุนของอาเซียนจะไม่ใช่แค่ความฝัน แต่เป็นข้อเท็จจริงใหม่ในสมการเศรษฐกิจโลก
