เร่งเครื่องโครงสร้างพื้นฐานชายแดนใต้ ปักหมุดศูนย์กลางเศรษฐกิจอาเซียน

ชายแดนใต้ไทยกับยุทธศาสตร์ใหม่ เชื่อมคมนาคม ท่องเที่ยว และการค้า

การพัฒนาเศรษฐกิจใต้ในพื้นที่ชายแดนใต้ไทยคือการผลักดันโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคม ด่านชายแดน และการท่องเที่ยวชายแดน เพื่อเชื่อมโยงเมืองหลักอย่างหาดใหญ่ สงขลา สตูล ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส เข้ากับประเทศเพื่อนบ้านในกรอบอาเซียน เป้าหมายไม่ใช่แค่เพิ่มนักท่องเที่ยวหรือปริมาณสินค้า แต่คือการยกระดับพื้นที่ที่เคยเป็นปลายทางโลจิสติกส์ให้กลายเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจและโลจิสติกส์ เชื่อมการค้าข้ามแดน การท่องเที่ยว และอุตสาหกรรมเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ ลดต้นทุน เพิ่มรายได้ และสร้างความมั่นคงให้ชุมชนชายแดนระยะยาว หัวใจของการขยับครั้งนี้คือการทำงานประสานกันของครม.สัญจร รัฐมนตรีด้านการท่องเที่ยว และภาคเอกชน ที่กล้าชงทั้งโครงการรถไฟใต้ขนาดใหญ่ การแก้คอขวดด่านสะเดา-ด่านนอก และข้อเสนอซอฟต์โลนวงเงินสูงเพื่อฟื้นตัวธุรกิจในหาดใหญ่ การเคลื่อนพร้อมกันหลายด้านสะท้อนภาพใหม่ว่าชายแดนใต้ไม่ใช่พื้นที่ต้องเยียวยาอย่างเดียว แต่เป็นพื้นที่ที่สามารถเติบโตและกลายเป็นฐานเศรษฐกิจระดับภูมิภาคได้ หากการลงทุนลงไปถึงโครงสร้างพื้นฐานที่ใช้งานได้จริง

โครงการรถไฟทางคู่สายใต้ เชื่อมเมืองหลักสู่ชายแดนและโอกาสใหม่

จุดพลิกเกมที่ชัดที่สุดของการพัฒนาเศรษฐกิจใต้คือมติคณะรัฐมนตรีสัญจรที่อนุมัติโครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่ระยะที่ 2 สายใต้จำนวน 3 โครงการ วงเงินรวม 106,798.32 ล้านบาท เส้นทางครอบคลุมช่วงชุมพร-สุราษฎร์ธานี สุราษฎร์ธานี-ชุมทางหาดใหญ่ และชุมทางหาดใหญ่-ปาดังเบซาร์ โดยรัฐบาลรับภาระค่าใช้จ่ายทั้งหมด และเตรียมเริ่มก่อสร้างตั้งแต่ปีงบประมาณ 2569 ใช้เวลา 6-8 ปีตามแต่เส้นทาง รถไฟทางคู่ไม่ใช่แค่เรื่องสะดวกด้านการเดินทาง แต่คือโครงสร้างพื้นฐานยุทธศาสตร์ที่จะเชื่อมเมืองเศรษฐกิจอย่างหาดใหญ่เข้ากับด่านชายแดนและท่าเรือน้ำลึก ทำให้การขนส่งสินค้าและท่องเที่ยวชายแดนเดินได้เร็วขึ้น มีเสถียรภาพมากขึ้น และลดความเสี่ยงจากถนนสายเดียวที่มักติดขัด การที่นายกฯมอบหมายให้สภาพัฒน์ศึกษาต่อเส้นทางจากชุมทางหาดใหญ่ไปยังอำเภอสุไหงโก-ลกเพื่อให้ระบบรางสมบูรณ์ ยิ่งตอกย้ำว่าชายแดนใต้ถูกวางบทบาทให้เป็นประตูสู่เศรษฐกิจอาเซียน ไม่ใช่แค่ปลายสายของระบบคมนาคมอีกต่อไป

ปลดล็อกด่านสะเดา-ด่านนอก และยกระดับท่องเที่ยวชายแดน

ถ้ารถไฟทางคู่คือเส้นเลือดใหญ่ ด่านสะเดา-ด่านนอกก็เปรียบเหมือนหัวใจของท่องเที่ยวชายแดนใต้ไทย เพราะเป็นประตูหลักของนักเดินทางจากประเทศเพื่อนบ้านเข้าสู่หาดใหญ่และเมืองท่องเที่ยวใกล้เคียง ปัญหาคอขวดที่ด่านนี้จึงกลายเป็นเรื่องเร่งด่วนที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา นายสุรศักดิ์ พันธ์เจริญวรกุล ลงพื้นที่สงขลาเพื่อรับฟังปัญหาจากผู้ประกอบการใน 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2569 แม้ด่านสะเดาแห่งใหม่จะมีช่องทางเข้าออกถึง 22 ช่องและมีอุปกรณ์พร้อม แต่การขาดแคลนบุคลากรทำให้การผ่านแดนล่าช้า อีกทั้งฝั่งมาเลเซียยังบีบช่องจราจรเหลือเพียงเลนเดียว ส่งผลให้เกิดคอขวด รวมถึงปัญหาเส้นทางเชื่อมต่อด่านเก่าและด่านใหม่ระยะทาง 1.2 กิโลเมตรที่ยังก่อสร้างไม่เสร็จ ทำให้นักท่องเที่ยวสับสน แนวคิดเร่งรัดการก่อสร้าง จัดทำป้ายบอกทางขนาดใหญ่ และพัฒนาระบบลงทะเบียนออนไลน์ล่วงหน้าสำหรับผู้เดินทาง จึงไม่ใช่เรื่องเทคนิคเล็กๆ แต่เป็นกุญแจในการดึงนักท่องเที่ยวชายแดนกลับมาใช้ด่านสะเดา-ด่านนอกอย่างมั่นใจ และสร้างรายได้ให้พื้นที่อย่างต่อเนื่อง

ซอฟต์โลนและ 96 โครงการพัฒนา ลงลึกถึงเมืองและชุมชน

เพื่อให้การพัฒนาเศรษฐกิจใต้ไม่หยุดอยู่แค่โครงการใหญ่ หอการค้าจังหวัดสงขลาและกลุ่มนักธุรกิจรุ่นใหม่จึงเสนอชุดมาตรการด้านการเงินและโครงการพัฒนาพื้นที่แบบเฉพาะเจาะจง หนึ่งในข้อเสนอสำคัญคือสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ Soft Loan พื้นที่เฉพาะกิจเพื่อฟื้นฟูเศรษฐกิจและการบริหารพื้นที่อำเภอหาดใหญ่จากเหตุอุทกภัยเมื่อปลายปี 2568 ซึ่งทำให้ผู้ประกอบการกลับมาฟื้นตัวได้เพียงร้อยละ 80 หอการค้าจึงเสนอขอวงเงิน Soft Loan รวม 25,000 ล้านบาท พร้อมให้บสย.ค้ำประกันและผ่อนปรนการตรวจเครดิต นี่คือการยอมรับตรงๆ ว่าโครงสร้างพื้นฐานอย่างเดียวไม่พอ ต้องมีเงินทุนหมุนสำหรับธุรกิจที่ยังไม่ฟื้นเต็มที่ ในระดับพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนใต้ยังมีข้อเสนอเร่งด่วนรวม 96 โครงการ วงเงินกว่า 13,000 ล้านบาท โดยสตูลเป็นจังหวัดที่เสนอโครงการเร่งด่วนมากที่สุด 17 โครงการ วงเงินรวม 426,080,000 บาท เน้นทั้งการก่อสร้างหอประชุมนานาชาติ ปรับปรุงสนามกีฬาเพื่อรองรับการท่องเที่ยวเชิงกีฬา และพัฒนาท่าเทียบเรือเพื่อเสริมการเดินทาง สะท้อนแนวคิดว่าการพัฒนาเศรษฐกิจต้องกดปุ่มพร้อมกันทั้งโครงสร้างพื้นฐานแข็ง เช่น ถนน เขื่อน และโครงสร้างพื้นฐานนุ่มอย่างการท่องเที่ยว กีฬา และงานประชุม

ปักหมุดชายแดนใต้เป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจอาเซียน ต้องเดินให้ถึงเส้นชัย

ภาพรวมของโครงการรถไฟใต้ การปลดล็อกด่านสะเดา-ด่านนอก การขอซอฟต์โลน และชุดโครงการพัฒนา 5 จังหวัดชายแดนใต้ บอกชัดว่าพื้นที่นี้กำลังถูกวางบทบาทใหม่เป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจอาเซียน เชื่อมท่องเที่ยวชายแดน การค้า และโลจิสติกส์ เช่นแนวคิด Songkhla World Table หรือสงขลาโต๊ะอาหารโลก ที่ต้องการใช้จุดแข็งด้านวัฒนธรรมอาหารดึงเชฟและสื่อต่างประเทศมาจัดการแข่งขันระดับสากล มูลค่าโครงการ 40 ล้านบาท เพื่อหนุนการท่องเที่ยวและอุตสาหกรรมอาหารในพื้นที่ อย่างไรก็ตาม แผนใหญ่จะไม่เกิดผลถ้าโครงการล่าช้า ด่านชายแดนยังติดคอขวด และเงินทุนไม่ลงถึงผู้ประกอบการรายเล็ก ข้อเท็จจริงว่ารัฐบาลจะเริ่มก่อสร้างรถไฟทางคู่ตั้งแต่ปีงบประมาณ 2569 และวางกรอบเวลา 6-8 ปี ทำให้สังคมมีสิทธิ์ถามและติดตามว่ากำหนดการจะเดินจริงหรือไม่ หากรัฐและเอกชนร่วมกันผลักให้โครงสร้างพื้นฐานใช้งานได้ตามกำหนด ปัญหาอุทกภัยและด่านชายแดนถูกแก้จริง และซอฟต์โลนเข้าถึงธุรกิจที่ฟื้นตัวไม่ครบ 100% การพัฒนาเศรษฐกิจใต้ก็มีโอกาสเปลี่ยนชายแดนใต้ไทยจากพื้นที่เสี่ยงให้กลายเป็นโซนโอกาสของภูมิภาคอย่างแท้จริง