เตรียมตลาดก่อนผลผลิตออก คือเดิมพันที่จำเป็น
การเตรียมตลาดผลไม้จีนล่วงหน้า คือการเชื่อมผู้ซื้อ ช่องทางจำหน่าย และระบบขนส่งให้พร้อมก่อนผลผลิตไทยออกสู่ตลาด เพื่อรักษาคุณภาพสินค้าและลดความเสี่ยงจากการกระจายไม่ทันฤดูกาล กระทรวงพาณิชย์กำลังเดินเกมนี้เพื่อรองรับฤดูกาลผลไม้ปี 2570 โดยเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2569 คณะผู้แทนได้หารือกับตลาดผลไม้ฮุยจ่าน บริษัท IVC และผู้นำเข้าผลไม้ในเซี่ยงไฮ้ ก่อนเปิดเผยความคืบหน้าในวันที่ 9 พฤศจิกายน จังหวะดังกล่าวมีความหมาย เพราะการส่งออกผลไม้ไทยไม่ได้ขึ้นอยู่กับความต้องการเพียงอย่างเดียว แต่ยังขึ้นกับการคัดคุณภาพ การเก็บรักษา และความเร็วในการส่งต่อถึงผู้บริโภค การเตรียมช่องทางไว้ล่วงหน้าจึงเป็นงานพื้นฐาน ไม่ใช่กิจกรรมเสริมเมื่อสินค้าเริ่มล้นตลาด
ความร่วมมือกับตลาดฮุยจ่านเปิดทางสู่ศูนย์ค้าส่งและกระจายผลไม้นำเข้าที่ครอบคลุมหลายพื้นที่ในจีนตะวันออก ส่วน IVC มีพื้นที่ดำเนินงานกว่า 30,000 ตารางเมตร พร้อมระบบห้องเย็นและเครือข่ายจำหน่ายไปยังผู้ค้าปลีก ซูเปอร์มาร์เก็ตระดับพรีเมียม และแพลตฟอร์มออนไลน์ ภาพรวมนี้ชี้ว่าโลจิสติกส์ผลไม้ต้องคิดตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง ไม่ใช่แค่การขนส่งระหว่างประเทศ หากการรักษาความเย็นและการจัดการสินค้าไม่ต่อเนื่อง ความสดและมูลค่าของผลไม้ก็ลดลงก่อนถึงมือผู้ซื้อ

ฮุยจ่านและ IVC ช่วยต่อจุดจากท่าเรือถึงผู้ซื้อ
จุดแข็งของฮุยจ่านไม่ใช่เพียงขนาด แต่คือบทบาทเป็นศูนย์กลางรวบรวมและกระจายผลไม้คุณภาพสูงไปยังตลาดต่าง ๆ ในจีน อีกทั้งทำเลเชื่อมโยงกับสนามบินนานาชาติผู่ตงและท่าเรือหยางซาน ช่วยให้การตรวจปล่อยและส่งต่อมีโอกาสทำได้รวดเร็วขึ้น ตลาดแห่งนี้รองรับตู้ผลไม้หมุนเวียนราว 35,000 ตู้ต่อปี สำหรับผู้ส่งออกไทย การมีพันธมิตรในจุดกระจายสินค้าขนาดใหญ่ช่วยเพิ่มโอกาสเข้าถึงผู้ซื้อหลายกลุ่ม แต่การเข้าถึงตลาดไม่ควรถูกเข้าใจว่าเท่ากับยอดขายที่รับประกัน คุณภาพ ความสม่ำเสมอ และการวางแผนปริมาณสินค้ายังคงเป็นเงื่อนไขสำคัญ
IVC เติมส่วนที่ตลาดค้าส่งอย่างเดียวทำได้ไม่ครบ ด้วยความเชี่ยวชาญด้านนำเข้า คัดคุณภาพ จัดเก็บ บรรจุ และกระจายผลไม้สดกับผลไม้แปรรูป โดยมีช่องทางไปถึงร้านค้าปลีกและพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ นี่คือโอกาสในการวางผลไม้ไทยในตลาดเกษตรระดับพรีเมียม ไม่ใช่แข่งด้วยปริมาณอย่างเดียว อย่างไรก็ดี ความร่วมมือจะสร้างผลจริงต่อเมื่อผู้ส่งออกและเกษตรกรรักษามาตรฐานจากสวนถึงห้องเย็นได้ต่อเนื่อง การลงทุนกับห่วงโซ่ความเย็นจึงควรถูกมองเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาคุณภาพสินค้า ไม่ใช่ต้นทุนที่ค่อยคิดหลังปิดการขาย
เปิดตลาดสละ พร้อมปรับกติกาทุเรียน
ข้อตกลงไทย–จีนด้านผลไม้เพิ่มทั้งโอกาสสินค้าใหม่และความชัดเจนของตลาดหลัก พิธีสารส่งออกสละสดเปิดทางให้ผลไม้ชนิดนี้เข้าสู่จีนอย่างเป็นทางการ โดยกำหนดให้สวนและโรงคัดบรรจุผ่านมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง พร้อมควบคุมศัตรูพืช สละไทยมีผลผลิตเฉลี่ยราว 32,000 ตันต่อปี และมักเผชิญผลผลิตล้นตลาดในช่วงเดือนพฤษภาคม–มิถุนายน และสิงหาคม–กันยายน การเปิดตลาดจึงอาจช่วยเพิ่มทางระบายผลผลิตในช่วงที่ราคาถูกกดดัน โดยมีการประเมินว่าจะสร้างรายได้เข้าประเทศไม่น้อยกว่า 76 ล้านบาทต่อปี โอกาสนี้จะเกิดขึ้นได้จริงก็ต่อเมื่อผู้ผลิตเตรียมระบบรับรองและการตรวจสอบให้พร้อม ไม่ใช่พึ่งการเปิดตลาดเพียงอย่างเดียว
ด้านการส่งออกทุเรียน ข้อตกลงฉบับปรับปรุงแทนพิธีสารเดิมปี 2567 เพิ่มความชัดเจนด้านสุขอนามัยพืช การตรวจสอบย้อนกลับ และการจัดการศัตรูพืชตั้งแต่สวนถึงด่านศุลกากร เหตุผลที่ต้องให้ความสำคัญเป็นพิเศษคือจีนเป็นตลาดใหญ่ของทุเรียนไทย โดยในช่วงเก้าเดือนแรกของปี 2569 มูลค่าส่งออกทุเรียนไปจีนอยู่ที่กว่า 139,000 ล้านบาท กติกาที่เข้มขึ้นอาจเพิ่มภาระการปฏิบัติตามมาตรฐาน แต่ก็ช่วยลดความเสี่ยงการถูกระงับนำเข้าและสนับสนุนการตรวจปล่อยที่มีประสิทธิภาพกว่าเดิม ในช่วงสองปีแรกจะสุ่มตรวจร้อยละ 2 และอาจลดเหลือร้อยละ 1 หากประวัติการตรวจสะอาด
โอกาสจะยั่งยืนเมื่อมาตรฐานเดินพร้อมการขาย
การเตรียมฤดูกาลปี 2570 ไม่ได้จบที่การหารือ กระทรวงพาณิชย์วางแผนจัดกิจกรรมส่งเสริมผลไม้ไทยภายใต้โครงการเดือนทองผลไม้ไทย ระหว่างเดือนเมษายนถึงกรกฎาคม 2570 ในหลายเมืองของจีน และกำหนดกิจกรรมรูปแบบออนไลน์กับออฟไลน์ในกรุงเทพฯ วันที่ 21 มกราคม 2570 แผนนี้ช่วยให้การสื่อสารกับตลาดเริ่มก่อนฤดูกาล แต่การประชาสัมพันธ์จะมีน้ำหนักก็ต่อเมื่อสินค้าไปถึงผู้ซื้อได้ตรงเวลา มีคุณภาพสม่ำเสมอ และมีข้อมูลตรวจสอบย้อนกลับที่เชื่อถือได้ ผู้ผลิตจึงควรวางแผนกำลังผลิต การคัดบรรจุ และการขนส่งควบคู่กัน แทนที่จะเร่งหาตลาดเมื่อผลไม้พร้อมส่งแล้ว
ข้อสรุปคือความร่วมมือกับฮุยจ่านและ IVC ช่วยวางโครงสร้างตลาดและการกระจายสินค้า ขณะที่พิธีสารสละและกติกาทุเรียนเพิ่มช่องทางพร้อมกำหนดความรับผิดชอบด้านมาตรฐาน ทิศทางนี้มีโอกาสขยายการส่งออกผลไม้ไทย แต่ความสำเร็จไม่ได้วัดจากจำนวนข้อตกลงหรือกิจกรรมส่งเสริมการขายเพียงอย่างเดียว ต้องวัดจากการรักษาความสด ลดความเสียหาย และทำให้เกษตรกรขายผลผลิตได้ต่อเนื่องด้วย หากผู้ผลิต ผู้ส่งออก และผู้ขนส่งทำงานเป็นห่วงโซ่เดียวกัน ตลาดจีนก็มีโอกาสเป็นช่องทางเติบโตระยะยาว ไม่ใช่แค่ทางออกชั่วคราวในฤดูผลผลิตล้น






