การลงทุน 6,400 ล้าน ที่กำลังเขียนแผนที่ใหม่ให้โรงงานอาหารสัตว์เลี้ยง
โรงงานอาหารสัตว์เลี้ยง คือสถานประกอบการที่ออกแบบและติดตั้งเทคโนโลยีเพื่อผลิตอาหารและขนมสำหรับสัตว์เลี้ยงอย่างเป็นระบบ เน้นความปลอดภัยด้านอาหาร การใช้วัตถุดิบที่มีคุณภาพสม่ำเสมอ และการควบคุมมาตรฐานการผลิตเพื่อรองรับทั้งตลาดภายในประเทศและการส่งออกเชิงอุตสาหกรรมในห่วงโซ่ระดับโลก
การลงทุนเนสท์เล่ครั้งนี้ชัดเจนว่าไม่ใช่โครงการธรรมดา แต่คือการประกาศบทบาทใหม่ให้ระยองและฐานการผลิตอาหารสัตว์เลี้ยงของไทย หน่วยงานส่งเสริมการลงทุนได้อนุมัติให้บริษัท เนสท์เล่ และบริษัทที่เกี่ยวข้องทุ่มงบประมาณรวมกว่า 6,400 ล้านบาทเพื่อขยายฐานการผลิตที่นิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ระยอง แยกเป็นโครงการผลิตอาหารสัตว์เลี้ยงประมาณ 4,500 ล้านบาท และโครงการผลิตขนมสำหรับสัตว์เลี้ยงราว 1,930 ล้านบาท จุดยืนนี้บอกชัดว่า ผู้เล่นระดับโลกกำลังมองเห็นศักยภาพการเป็นฐานส่งออกอาหารสัตว์ของไทยมากกว่าการเป็นเพียงตลาดผู้บริโภค
ระยองผลิตภัณฑ์สู่โลก การส่งออกอาหารสัตว์คือเป้าหมายหลักไม่ใช่ผลพลอยได้
หัวใจของโครงการนี้คือการส่งออกอาหารสัตว์ ไม่ใช่การป้อนตลาดในประเทศตามปกติ แผนของเนสท์เล่ระบุชัดว่า ผลผลิตจากโรงงานอาหารสัตว์เลี้ยงและขนมสัตว์เลี้ยงในระยองจะถูกส่งออกไปยังตลาดต่างประเทศมากกว่าร้อยละ 90 โดยมุ่งไปยังสหรัฐอเมริกา แคนาดา ญี่ปุ่น ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์เป็นหลัก นี่คือการใช้ระยองเป็นฐานผลิต เพื่อเติมสินค้าเข้าระบบห่วงโซ่ของแบรนด์ระดับโลกมากกว่าการตั้งโรงงานเพื่อขายในพื้นที่ใกล้เคียง
สิ่งที่น่าสนใจคือสินค้าที่จะออกจากสายการผลิตในระยองไม่ใช่แบรนด์รอง แต่เป็นแบรนด์หลักของกลุ่ม เช่น Felix Pro Plan และ Friskies ซึ่งถูกวางเป็นสินค้าเพื่อตลาดสากลโดยตรง ข้อความที่สามารถอ้างอิงได้คือ “โครงการผลิตอาหารสัตว์เลี้ยง ภายใต้แบรนด์ Felix Pro Plan และ Friskies จะถูกใช้เป็นฐานส่งออกมากกว่าร้อยละ 90 ไปยังตลาดสำคัญทั่วโลก” โครงสร้างแบบนี้ทำให้ระยองกลายเป็นจุดยุทธศาสตร์ ไม่ต่างจากศูนย์กลางผลิตระดับภูมิภาค
การใช้วัตถุดิบไทย 450 ล้านต่อปี คือกลไกยกระดับเกษตร ไม่ใช่แค่ตัวเลขบนกระดาษ
หนึ่งในจุดที่ควรถูกพูดถึงมากกว่าคำโฆษณา คือการที่โครงการนี้ต้องการวัตถุดิบเกษตรในประเทศรวมมูลค่ากว่า 450 ล้านบาทต่อปี ตัวเลขนี้สะท้อนว่าโรงงานอาหารสัตว์เลี้ยงไม่ได้เป็นเพียงโครงสร้างเหล็กและสายพาน แต่เป็นตลาดใหม่ของเนื้อไก่ ปลาซาร์ดีน ผัก น้ำมัน วิตามิน แร่ธาตุ น้ำตาล และแป้งมันสำปะหลังในประเทศที่ถูกต่อยอดสู่มูลค่าส่งออก
รายละเอียดบอกชัดว่า โครงการผลิตอาหารสัตว์เลี้ยงภายใต้แบรนด์ Felix Pro Plan และ Friskies จะใช้วัตถุดิบในประเทศราว 56 ขณะที่โครงการผลิตขนมสำหรับสัตว์เลี้ยง โดยเฉพาะขนมแมวภายใต้แบรนด์ Purina One และ Felix จะใช้วัตถุดิบในประเทศถึงประมาณ 88 ถ้ามองเชิงโอกาส นี่คือการบังคับให้โซ่อุปทานเกษตรไทยเดินเข้าสู่มาตรฐานโลก ผ่านความต้องการของผู้ผลิตรายใหญ่ มากกว่าจะปล่อยให้เกษตรกรแข่งขันกันในตลาดวัตถุดิบดิบราคาต่ำเหมือนเดิม
จากสัตว์เลี้ยงสู่เศรษฐกิจฐานอุตสาหกรรม การลงทุน 29,000 ล้านที่เกินกว่าธุรกิจอาหารสัตว์
เมื่อมองภาพรวม การลงทุนเนสท์เล่ไม่ได้จบแค่โรงงานอาหารสัตว์เลี้ยงในระยอง หน่วยงานที่เกี่ยวข้องระบุว่า เมื่อรวมกับโครงการโรงงานผลิตกาแฟแห่งใหม่ที่ได้รับการส่งเสริมไปก่อนหน้า มูลค่ากว่า 23,000 ล้านบาท การลงทุนใหม่ในปี 2569 จะมีมูลค่ารวมกว่า 29,000 ล้านบาท ครอบคลุมทั้งธุรกิจกาแฟและอาหารสัตว์เลี้ยง นี่คือการผูกห่วงโซ่ระหว่างเมล็ดกาแฟ น้ำนมดิบ น้ำตาล เนื้อไก่ ปลา ผัก และวัตถุดิบเกษตรอื่น ๆ ในประเทศ เข้ากับระบบผลิตของบริษัทระดับโลก รวมมูลค่ากว่า 4,700 ล้านบาทต่อปี
หากมองเชิงยุทธศาสตร์ การลงทุนต่อเนื่องของบริษัทข้ามชาติรายใหญ่คือบททดสอบของศักยภาพอุตสาหกรรมอาหารในประเทศ ทั้งด้านฐานวัตถุดิบ ความเชี่ยวชาญของผู้ประกอบการ และมาตรฐานการผลิตที่ต้องรองรับตลาดทั่วโลก บทเรียนสำคัญคือ นโยบายอุตสาหกรรมควรใช้ดีลแบบนี้เป็นฐานต่อรองเพื่อยกระดับผู้ผลิตรายเล็กให้เชื่อมต่อเข้าห่วงโซ่ ไม่ใช่ปล่อยให้ผลประโยชน์กระจุกตัวอยู่เฉพาะในนิคมและบริษัทไม่กี่ราย
สรุป มองโรงงานอาหารสัตว์เลี้ยงระยองให้ไกลกว่ากรงสัตว์เลี้ยงในบ้าน
เมื่อพิจารณาทั้งภาพการลงทุน วัตถุดิบ และทิศทางการส่งออกอาหารสัตว์ สิ่งที่เนสท์เล่ทำในระยองคือการยืนยันว่าฐานการผลิตอาหารสัตว์เลี้ยงในประเทศสามารถยืนคู่กับผู้เล่นระดับโลกได้ ไม่ใช่แค่ฐานประกอบสินค้าแบรนด์ต่างชาติแบบเดิม การส่งออกมากกว่าร้อยละ 90 แสดงว่าระยองไม่ได้ผลิตเพื่อป้อนตลาดในประเทศ แต่ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางเชื่อมสินค้าไปยังตลาดสหรัฐอเมริกา แคนาดา ญี่ปุ่น ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์
อย่างไรก็ตาม ประโยชน์ของการลงทุนจะยั่งยืนหรือไม่ ขึ้นอยู่กับการทำให้ตัวเลขวัตถุดิบ 450 ล้านบาทต่อปีและ 4,700 ล้านบาทต่อปี กลายเป็นรายได้ที่กระจายถึงเกษตรกรและผู้ประกอบการรายเล็กจริง ๆ หากรัฐและเอกชนสามารถออกแบบกติกาที่เป็นธรรม การลงทุนเนสท์เล่ครั้งนี้จะไม่ใช่แค่ข่าวดีเรื่องโรงงานอาหารสัตว์เลี้ยง แต่จะกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการยกระดับเศรษฐกิจเกษตรและอุตสาหกรรมอาหารทั้งระบบ
