เจาะทะลุอุโมงค์ จุดเปลี่ยนที่ต้องไปต่อ
รถไฟทางคู่สายเหนือเด่นชัย–เชียงราย–เชียงของ คือโครงการทางรถไฟระยะทางประมาณ 323.1 กิโลเมตร ที่มุ่งเชื่อมแพร่ ลำปาง พะเยา และเชียงราย ผ่านระบบรางไปยังเชียงของ ซึ่งเป็นประตูการค้าชายแดนไทย–ลาว การเจาะทะลุอุโมงค์งาวจึงเป็นมากกว่าหมุดหมายของงานก่อสร้าง แต่เป็นหลักฐานว่าเส้นทางที่พูดถึงมานานกำลังเดินหน้าเข้าสู่ช่วงสำคัญ เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 พิพัฒน์ รัชกิจประการ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม เป็นประธานพิธีเจาะทะลุอุโมงค์ในสัญญาช่วงเด่นชัย–งาว ที่อำเภองาว จังหวัดลำปาง อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จนี้ยังไม่เท่ากับรถไฟพร้อมให้บริการ เพราะยังต้องสร้างส่วนที่เหลือ ติดตั้งระบบ และทดสอบความปลอดภัย สิ่งที่ควรจับตาจึงไม่ใช่เพียงพิธีเจาะทะลุ แต่คือการเปลี่ยนความคืบหน้าทางวิศวกรรมให้เป็นบริการที่ประชาชนใช้ได้จริง

อุโมงค์งาวพิสูจน์ว่างานยากต้องวางแผนให้รอบคอบ
อุโมงค์งาวยาว 6,215 เมตร เป็นอุโมงค์รถไฟที่ยาวที่สุดในประเทศไทย และต้องเจาะผ่านภูเขากับชั้นหินที่มีธรณีวิทยาซับซ้อน ความท้าทายเช่นนี้ทำให้การเร่งงานอย่างเดียวไม่พอ ความปลอดภัยและคุณภาพงานต้องเดินไปพร้อมกัน เพราะข้อผิดพลาดในอุโมงค์ย่อมกระทบทั้งการก่อสร้างและการเดินรถในระยะยาว การรถไฟฯ ใช้อุโมงค์เบี่ยงหรืออาดิต เส้นผ่านศูนย์กลาง 8.5 เมตร บริเวณช่วงกลาง เพื่อเพิ่มจุดทำงานขุดเจาะอีก 2 จุด และให้ทีมทำงานจากหลายด้านพร้อมกัน วิธีนี้สะท้อนว่าความก้าวหน้าไม่ได้เกิดจากการเร่งด้วยกำลังคนเพียงอย่างเดียว แต่ต้องออกแบบวิธีทำงานให้เหมาะกับสภาพพื้นที่ด้วย หลังเจาะทะลุ ยังมีงานโครงสร้างภายในอุโมงค์ การติดตั้งระบบวิศวกรรม ระบบเดินรถและความปลอดภัย ตลอดจนการตรวจสอบและทดสอบตามมาตรฐาน นี่คือช่วงที่ต้องรักษาวินัยให้เท่ากับช่วงขุดเจาะ

ประโยชน์จะเกิดเมื่อรางรองรับทั้งคนและสินค้า
เหตุผลที่รถไฟเด่นชัยเชียงของมีความหมาย ไม่ได้จำกัดอยู่ที่การมีเส้นทางใหม่บนแผนที่ แต่คือโอกาสเพิ่มทางเลือกเดินทางให้ประชาชนในสี่จังหวัด และเชื่อมพื้นที่ตอนในกับเชียงของซึ่งเป็นจุดเชื่อมการค้าชายแดน หากบริการมีความสะดวกและปลอดภัยตามเป้าหมาย รถไฟเชียงรายก็อาจช่วยให้การเดินทางระหว่างพื้นที่เป็นระบบมากขึ้น แทนการพึ่งถนนเป็นหลักในทุกระยะทาง ด้านธุรกิจ โครงข่ายนี้มีศักยภาพรองรับสินค้าเกษตร สินค้าอุตสาหกรรม และสินค้าระหว่างประเทศ ช่วยเพิ่มทางเลือกในการขนส่งระยะไกลและกระจายโอกาสทางเศรษฐกิจตามแนวทางรถไฟ แต่รางใหม่เพียงอย่างเดียวไม่ได้รับประกันว่าการค้าจะเติบโต ผลจริงขึ้นกับการเชื่อมต่อกับระบบขนส่งอื่น การจัดการขนถ่ายสินค้า และบริการที่ตอบโจทย์ผู้ใช้ หากองค์ประกอบเหล่านี้ไม่พร้อม ความได้เปรียบด้านเส้นทางก็อาจไม่แปรเป็นประโยชน์เต็มที่

ปี 2571 คือเป้าหมาย ไม่ใช่เหตุผลให้ลดมาตรฐาน
ณ เดือนตุลาคม 2569 โครงการก่อสร้างคืบหน้ารวม 74.076% โดยสัญญาช่วงเด่นชัย–งาวคืบหน้า 75.898% ช่วงงาว–เชียงราย 75.124% และช่วงเชียงราย–เชียงของ 70.125% ตัวเลขแสดงว่างานเดินหน้าแล้วมาก แต่ยังเหลือส่วนสำคัญตลอดแนวเส้นทาง การรถไฟฯ ตั้งเป้าเปิดบริการภายในปี 2571 พร้อมเร่งงานทั้งสามสัญญาและคุมคุณภาพกับความปลอดภัย เป้าหมายดังกล่าวมีคุณค่าในฐานะกรอบติดตามความรับผิดชอบ ไม่ควรกลายเป็นแรงกดดันให้เปิดบริการก่อนระบบพร้อม เพราะผู้โดยสารและผู้ประกอบการต้องการรถไฟที่เชื่อถือได้ ไม่ใช่เพียงวันเปิดตามกำหนด ข้อสรุปคือการเจาะทะลุอุโมงค์งาวเป็นก้าวใหญ่ของรถไฟทางคู่สายเหนือ แต่ความสำเร็จที่แท้จริงจะวัดจากการเปิดใช้ได้อย่างปลอดภัย เชื่อมการเดินทางและขนส่งสินค้าได้จริง และทำให้ชุมชนตลอดเส้นทางได้รับประโยชน์







