คริปโทในอาเซียนคืออะไร และทำไมภาพรวมถึงไม่เดินไปทางเดียวกัน
คริปโทเคอร์เรนซีในบริบทอาเซียนคือระบบสินทรัพย์ดิจิทัลและโครงสร้างพื้นฐานบล็อกเชนที่ใช้ทั้งในระดับสถาบันและรายย่อย ตั้งแต่การลงทุนของธนาคาร บริษัทการเงิน ไปจนถึงการโอนเงิน P2P และการใช้สเตเบิลคอยน์ในชีวิตประจำวัน ระบบนี้เชื่อมกับเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียนและการค้าโลก โดยมีบทบาททั้งด้านการชำระเงิน การระดมทุน และการทดลองใช้เทคโนโลยีการเงินใหม่ในภูมิภาค
ภาพใหญ่ของคริปโทในภูมิภาคกำลังแยกเป็นสองทิศทาง ด้านหนึ่งคือ คริปโทสิงคโปร์โต อย่างแข็งแรงจากฝั่งสถาบัน อีกด้านคือประเทศเพื่อนบ้านที่ผลักดัน P2P การเงินดิจิทัล และสเตเบิลคอยน์เอเชียในระดับประชาชน สิ่งนี้ไม่ใช่แค่สถิติ แต่สะท้อนวิธีคิดการเงินใหม่ที่ต่างกันระหว่างศูนย์กลางทุนโลกกับเศรษฐกิจที่พึ่งรายย่อยและแรงงานข้ามชาติ หากไม่อ่านสัญญาณนี้ เราอาจพลาดว่าอนาคตการเงินดิจิทัลจะไม่ได้มีโมเดลเดียวให้เดินตาม
สิงคโปร์: จากเกาะการเงินสู่ศูนย์กลางคริปโทระดับสถาบัน
คริปโทสิงคโปร์โต สวนทางภาพรวมภูมิภาคที่หดตัว โดยรายงานจาก Chainalysis ระบุว่า กิจกรรมเศรษฐกิจคริปโทในประเทศเพิ่มขึ้น 55.4 และแตะระดับสูงใหม่ พร้อมคำอธิบายสำคัญว่าแรงขับไม่ได้มาจากนักลงทุนรายย่อย แต่จากสถาบันทางการเงินและผู้เล่นมืออาชีพ โดยกิจกรรมบนแพลตฟอร์มสถาบันเพิ่มขึ้นถึง 94 แสดงให้เห็นว่าคริปโทไม่ได้อยู่แค่ชายขอบ แต่เริ่มเข้าไปในระบบการเงินกระแสหลัก
หัวใจของการเติบโตคือการกำกับดูแลที่ชัดเจน ธนาคารกลาง MAS บังคับให้บริษัทคริปโทที่ให้บริการลูกค้าต่างประเทศต้องมีใบอนุญาต และเดินหน้าทดลองสเตเบิลคอยน์และเงินฝากแบบโทเคนผ่านโครงการอย่าง BLOOM การที่บริษัทใหญ่ระดับโลกเข้าร่วมทดลองชำระเงินข้ามพรมแดนสะท้อนว่าระบบนี้ถูกใช้จริง ไม่ใช่แค่โครงการโชว์เทคโนโลยี โมเดลของสิงคโปร์จึงเป็นการประกาศว่า คริปโทจะอยู่ภายใต้กติกา ไม่ใช่นอกระบบ
เพื่อนบ้านเน้นคนตัวเล็ก P2P และสเตเบิลคอยน์กลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานเงา
ในขณะที่สิงคโปร์เน้นสถาบัน เพื่อนบ้านกลับผลักดัน P2P การเงินดิจิทัล เพื่อคนตัวเล็ก รายงานเดียวกันชี้ว่าประเทศในกลุ่มนี้มีส่วนแบ่งมูลค่าเศรษฐกิจคริปโทเพียง 2.5 ของโลก แต่กลับมีสัดส่วนธุรกรรม P2P รายย่อยสูงถึง 14.4 ของทั้งโลก โดยมากกว่า 80 ของธุรกรรมเป็นการโอนมูลค่าต่ำและมีจำนวนครั้งถี่กว่าเฉลี่ยทั่วโลกอย่างชัดเจน
ฟิลิปปินส์มีแรงขับจากการส่งเงินกลับบ้าน IMF ระบุว่าสัดส่วนสำคัญของการใช้งานคริปโทมาจากการโอนเงินและการลงทุน ขณะที่ผู้บริหารแพลตฟอร์มท้องถิ่นประเมินว่าเงินส่งกลับจากต่างประเทศส่วนหนึ่งถูกชำระผ่านสเตเบิลคอยน์ ด้านเวียดนามใช้แพลตฟอร์ม P2P เป็นสะพานแปลงเงินดองเข้าสู่กระดานเทรดต่างประเทศ ส่วนไทยมีการใช้สเตเบิลคอยน์เพิ่มขึ้นชัดเจน โดยหน่วยงานกำกับรายงานว่าปริมาณและมูลค่าธุรกรรมเหรียญกลุ่มนี้เติบโตและกระจุกตัวในเหรียญหลักอย่าง USDT โครงสร้างพื้นฐานเงานี้กำลังกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตการโอนเงินทุกวัน
สเตเบิลคอยน์เอเชียและการแตกแขนงกลยุทธ์เศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน
การเติบโตของสเตเบิลคอยน์เอเชียในภูมิภาคไม่ได้เกิดแบบไร้ทิศทาง Chainalysis ชี้ว่าการใช้งานสเตเบิลคอยน์ข้ามพรมแดนมีปริมาณมากกว่าภายในประเทศถึง 3.2 เท่า สะท้อนว่าผู้ใช้มองเหรียญเหล่านี้เป็นทางลัดสำหรับการชำระเงินระหว่างประเทศ เพราะใช้งานง่าย โอนเร็ว และค่าธรรมเนียมต่ำกว่าโครงสร้างเดิม หลายประเทศมีตลาดสเตเบิลคอยน์ในประเทศระดับใหญ่ โดยมูลค่าตลาดในบางประเทศอยู่ในระดับหลายพันล้านดอลลาร์สหรัฐ
ความแตกต่างชัดเจนคือ สิงคโปร์เอาคริปโทไปต่อยอดเศรษฐกิจการเงินสถาบัน ส่วนเพื่อนบ้านใช้เพื่อเติมเต็มช่องว่างการเงินของคนรายย่อย นี่คือการแตกแขนงกลยุทธ์เศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน บางประเทศตั้งใจเป็นศูนย์กลางทุน บางประเทศเลือกเป็นฐานผู้ใช้จริง ผู้กำหนดนโยบายที่ยังคิดว่าต้องเลือกข้างอาจต้องทบทวน เพราะภูมิภาคแสดงให้เห็นแล้วว่าโมเดลคู่ขนานสามารถอยู่ร่วมกัน และเชื่อมโยงกันผ่านเครือข่ายสเตเบิลคอยน์และ P2P
AI เซมิคอนดักเตอร์ และบทพิสูจน์ว่าอาเซียนไม่ใช่ผู้ตามด้านเทคโนโลยี
การเปลี่ยนแปลงด้านสินทรัพย์ดิจิทัลเกิดขึ้นพร้อมกับคลื่นเทคโนโลยีอีกลูกคือ AI และเซมิคอนดักเตอร์ รัฐมนตรีต่างประเทศของสิงคโปร์ระบุว่าภูมิภาคกำลังอยู่ในช่วงโอกาสครั้งใหญ่ เพราะเศรษฐกิจหลายประเทศเติบโตดีกว่าคาดจากความต้องการเทคโนโลยีขั้นสูง และจากการเป็นฐานการผลิตส่วนสำคัญของห่วงโซ่อุปทาน AI ระดับโลก สิ่งนี้ยืนยันว่าอาเซียนไม่ได้เป็นเพียงตลาดปลายน้ำ แต่เริ่มกลายเป็นศูนย์กลางเทคโนโลยี
เมื่อเศรษฐกิจจาก AI และเซมิคอนดักเตอร์เชื่อมกับคริปโทและการเงินดิจิทัล ภูมิภาคจึงมีโอกาสสร้างรูปแบบใหม่ของเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน ที่ผสมทั้งการผลิตเทคโนโลยี การเงินสถาบัน และเครือข่ายผู้ใช้รายย่อยเข้าด้วยกัน แน่นอนว่ามีพร้อมทั้งความเสี่ยงและความเหลื่อมล้ำ แต่การเพิกเฉยยิ่งเสี่ยงกว่า หากอาเซียนใช้จังหวะนี้สร้างกติกาที่โปร่งใสและเน้นประโยชน์ต่อประชาชน การเติบโตคริปโทและ AI อาจกลายเป็นจุดเปลี่ยนจากผู้ตามเทคโนโลยีสู่ผู้กำหนดเกมเศรษฐกิจดิจิทัล
