ทำไมหนังสากลแห่ถ่ายทำในอาเซียน: โลเคชั่นสวย ต้นทุนคุ้ม กลายเป็นฮับใหม่ของโลก

จากฉากสวยบนจอ สู่การวางเดิมพันใหม่ของฮอลลีวูด

กระแสถ่ายทำภาพยนตร์ต่างประเทศในอาเซียนคือแนวโน้มที่บริษัทคอนเทนต์ระดับโลกย้ายกองถ่ายหลักมายังภูมิภาคนี้ เพื่อใช้โลเคชั่นธรรมชาติที่โดดเด่น ผสมกับสิ่งก่อสร้างหลากหลาย วัฒนธรรมเข้มข้น และแรงจูงใจจากนโยบายรัฐ ทำให้ภูมิภาคนี้กลายเป็นทางเลือกแทนสตูดิโอเดิมที่ต้นทุนสูงกว่าและปรับตัวช้ากว่าในโลกสตรีมมิงความเร็วสูง

ประเด็นสำคัญคือ สตูดิโอไม่ได้แค่มา “ถ่ายฉากสวยๆ” แล้วกลับ แต่กำลังใช้ภูมิภาคนี้เป็นหัวใจของการผลิต ตั้งแต่การเขียนบทให้สอดคล้องกับโลเคชั่น ไปจนถึงการใช้ทีมงานพื้นถิ่นในแทบทุกแผนก แนวโน้มนี้เห็นชัดจาก Netflix ภาพยนตร์ โรแมนติกคอมเมดี้อย่าง Mother of the Bride ที่เลือกรีสอร์ตในภูเก็ตเป็นโลเคชั่นหลักของเรื่อง และสะท้อนภาพโรงแรมและชายหาดของภูมิภาคในฐานะเวทีระดับโลก มุมมองแบบนี้ไม่ได้เป็นแค่การยืมวิว แต่คือการวางเดิมพันทางเศรษฐกิจและภาพลักษณ์ระยะยาว

เมื่อ Netflix และสายโรแมนติกใช้โลเคชั่นอาเซียนเป็นตัวละคร

Mother of the Bride คือกรณีศึกษาว่าทำไมโลเคชั่นอาเซียนกำลังกลายเป็นแม่เหล็กดึง Netflix ภาพยนตร์ จากเดิมที่เรื่องรักหวานมักผูกกับยุโรปหรือเมืองใหญ่ในอเมริกา วันนี้เรื่องแต่งงานของครอบครัวหนึ่งถูกวางให้เกิดขึ้นในภูมิภาคนี้ โดยถ่ายทำในรีสอร์ตหรูสองแห่งที่ภูเก็ต ซึ่งแสดงเสน่ห์ของทะเล สถาปัตยกรรม และบริการโรงแรมอย่างเต็มภาพ

สิ่งที่น่าสนใจกว่าแค่ภาพสวย คือการออกแบบให้โลเคชั่นเป็นส่วนของโครงเรื่อง งานแต่งที่จัดในภูมิภาคนี้ กลายเป็นเหตุให้ตัวละครจากอดีตกลับมาพบกันใหม่ และทำให้สถานที่ถ่ายทำกลายเป็น “ตัวละคร” ที่ขับดราม่า แทนที่จะเป็นฉากประกอบผลลัพธ์คือแนวโน้ม set-jetting หรือการท่องเที่ยวตามรอยหนัง ที่ผู้ชมดูแล้วอยากเดินทางไปยังรีสอร์ตและชายหาดจริง โดยรัฐในภูมิภาคเพิ่มแรงจูงใจด้วยการยกเว้นภาษีเงินได้ให้ดาราต่างชาติช่วงหนึ่ง และมีมาตรการคืนเงินจากค่าใช้จ่ายในประเทศสูงสุด 20% เพื่อจูงใจกองถ่าย ทำให้การถ่ายทำภาพยนตร์ต่างประเทศในภูมิภาคนี้มีทั้งมิติศิลปะและผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจชัดเจน

ไซไฟฟอร์มยักษ์กับเม็ดเงินและงานที่ไหลเข้าสู่ภูมิภาค

ด้านหนังไซไฟและแอ็กชัน ฟอร์แมตใหญ่ก็ขยับกองถ่ายเข้ามาในอาเซียนอย่างมีนัยสำคัญ Alien : Earth ถ่ายทำในภูมิภาคนี้ทั้งหมด โดยใช้งบโปรดักชันภายในประเทศหนึ่งถึง 2,800 ล้านบาท และสร้างงานให้ทีมงานท้องถิ่น 24,787 ตำแหน่ง ตัวเลขนี้บอกชัดว่าเมื่อโลเคชั่นอาเซียนกลายเป็นฐานถ่ายทำหลัก เงินและโอกาสทำงานไม่ได้หยุดแค่ทีมฮอลลีวูด แต่ไหลไปถึงคนในท้องถิ่นระดับหมื่นคน

แฟรนไชส์แอ็กชันอย่าง F9 ก็ใช้จังหวัดชายทะเลในภูมิภาค เช่น ภูเก็ต พังงา กระบี่ และสุราษฎร์ธานี เป็นฉากสำคัญของเรื่อง แม้จะเป็นเพียงบางส่วนของหนังทั้งเรื่อง แต่กองถ่ายใช้เวลาถ่ายทำเกือบหนึ่งเดือนในพื้นที่เหล่านี้ และยังมีโปรเจกต์ใหญ่อื่น เช่น Jurassic World: Rebirth ที่มาถ่ายทำในจังหวัดชายฝั่งหลายแห่งของภูมิภาค ใช้งบถ่ายทำ 400 ล้านบาท และจ้างทีมงานพื้นที่ 2,200 คน “Alien : Earth ใช้งบถ่ายทำในไทยไปมากถึง 2,800 ล้านบาท และสร้างงานให้ทีมงานชาวไทย 24,787 ตำแหน่ง” กลายเป็นประโยคที่สะท้อนว่าหนังสากล อาเซียน ไม่ใช่แค่คำโปรย แต่เป็นธุรกิจจริงระดับพันล้านที่ส่งผลต่อชีวิตคนจำนวนมาก

Gareth Edwards และบทพิสูจน์ว่าฮับไซไฟไม่จำเป็นต้องอยู่ในตะวันตก

ผู้กำกับไซไฟทุนต่ำอย่าง Gareth Edwards แสดงให้เห็นว่าฮับการถ่ายทำหนังไซไฟระดับโลกไม่จำเป็นต้องอยู่ในเมืองเดิมๆ ของตะวันตก เขาเดินทางสำรวจหลายประเทศในเอเชียเพื่อหาโลเคชั่นแปลกตา ก่อนตัดสินใจว่า 80% ของ The Creator จะถ่ายทำในภูมิภาคนี้ โดยเฉพาะในพื้นที่ต่างๆ ของไทย การเลือกครั้งนี้ไม่ได้เกิดจากค่าใช้จ่ายอย่างเดียว แต่เพราะอาคารบ้านเรือน โบราณสถาน และภูมิทัศน์ของภูมิภาคช่วยให้โลกหลังวิกฤตของมนุษย์กับหุ่นยนต์ดูแตกต่างจากหนังไซไฟเรื่องอื่น

The Creator ถ่ายทำใน 16 จังหวัดในทุกภาคของประเทศหนึ่ง และสร้างงานให้คนในกองถ่ายกว่า 7,700 คน โดยมีงบลงทุนในประเทศนั้น 450 ล้านบาท สิ่งนี้ทำให้เห็นว่าการสร้างโลกไซไฟที่ดูแพง ไม่จำเป็นต้องใช้เมืองใหญ่หรือสตูดิโอที่มีค่าเช่าสูงเสมอไป หากมีโลเคชั่นหลากหลายและทีมงานที่พร้อม การตัดสินใจของ Edwards จึงเป็นตัวอย่างเชิงปฏิบัติว่า โปรเจกต์หนังไซไฟทุนจำกัดยังสามารถได้ภาพและบรรยากาศระดับบล็อกบัสเตอร์ เมื่อผูกตัวเองเข้ากับฮับใหม่อย่างอาเซียน และทำให้ภูมิภาคนี้ถูกพูดถึงซ้ำๆ ในฐานะแหล่งถ่ายทำภาพยนตร์ต่างประเทศที่ทั้งคุ้มและคุณภาพสูง

ฮับโปรดักชันใหม่: โอกาสและเส้นบางๆ ระหว่างความสำเร็จระยะสั้นกับระยะยาว

เบื้องหลังการเติบโตนี้คือการออกมาตรการคืนเงินจากรัฐที่เริ่มใช้ตั้งแต่ปี 2560 โดยคืนเงินให้กองถ่าย 15% ของค่าใช้จ่าย ก่อนจะขยับเป็น 20–30% ในปี 2566 และเพิ่มเพดานการคืนต่อเรื่องจาก 75 ล้านบาทเป็น 150 ล้านบาท ผลลัพธ์ชัดเจน เมื่อมีการบันทึกว่าตั้งแต่เดือนมกราคมถึง 10 กรกฎาคม 2567 มีกองถ่ายต่างประเทศเข้ามา 242 โปรเจกต์ ครอบคลุมทั้งโฆษณา สารคดี รายการโทรทัศน์ และภาพยนตร์เรื่องยาว “นับเเต่ปี 2560 รัฐออกมาตรการส่งเสริมการถ่ายทำภาพยนตร์ต่างชาติในไทยให้กองถ่ายสามารถเรียกคืนเงินได้ 15% แต่ในปี 2566 ปรับอัตราการคืนเงินเป็น 20–30%” กลายเป็นประโยคที่อธิบายแรงจูงใจได้ชัด

ฝั่งแพลตฟอร์มสตรีมมิง Netflix ก็ลงทุนกับภูมิภาคนี้อย่างจริงจัง มีการระบุว่าในช่วงปี 2021–2024 Netflix ลงทุนสร้างออริจินัลคอนเทนต์ในประเทศหนึ่ง 200 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และผลิตคอนเทนต์ไทย 20 เรื่อง โดย 15 เรื่องติด Top 10 Non-English Content สิ่งที่ต้องระวังคือ การพึ่งแรงจูงใจทางภาษีอย่างเดียวอาจกลายเป็นสงครามแย่งกองถ่ายระหว่างประเทศในอาเซียน ดังนั้นหากภูมิภาคนี้อยากเป็นฮับถ่ายทำอย่างยั่งยืน ต้องยกระดับทักษะแรงงาน ระบบโลจิสติกส์ และสร้างแบรนด์ของตัวเองให้มากกว่าคำว่า “โลเคชั่นราคาถูก” เพื่อให้การถ่ายทำภาพยนตร์ต่างประเทศไม่ใช่กระแสชั่วคราว แต่เป็นเศรษฐกิจสร้างสรรค์ที่เติบโตต่อเนื่อง